Kuğunun Son Şarkısı

Kuğunun Son Şarkısı Beşir Ayvazoğlu''nun son kitabı (Ötüken Yay). Esasen Şeyh Galib''i konu alıyor. Kuruluşunun 700. yılında Osmanlı Devleti''ne ve vefatının 200. yılında Şeyh Galib''in aziz ruhuna armağan edilmiş.

Recep Tayyib Erdoğan''ın başkanlığındaki İstanbul Belediyesi, geçen süre içinde Kültür İşleri''ni idare eden Şenol Demiröz sayesinde o kadar yoğun faaliyetlerde bulundu ki, bundan böyle bu daire hiçbir faaliyet yapmasa dahi on yıl idare eder.

Beşir Ayvazoğlu da Kültür İşleri bünyesinde idareci olarak çalışırken çok güzel işlere imzasını attı. Bunlardan biri 1995''te yapılan Şeyh Galib Günleri idi.

Şeyh Galib, İhtifalci Ziya Bey''in 1912 yılında düzenlediği anma merasiminden bu yana hiç anılmamıştı. Bu defa geniş katılımlı bir ilmî toplantı başta olmak üzere sergiler, konserler, afişler ve Galata Mevlevihânesi''nde yapılan bir mukabele ile -şanına yakışır biçimde- anıldı. Sempozyumda verilen tebliğler kitap haline getirilerek Şeyh Galib Kitabı yayımlandı.

Kuğunun Son Şarkısı işte bu "Şeyh Galib Kitabı"nda yer alan ve Beşir Ayvazoğlu''nun kaleminden çıkmış yazıların genişletilmiş şeklinden oluşuyor.

Ayvazoğlu''nun bundan önce yayımlanan Peyami (Safa) adlı eserinde olduğu gibi, kitap çeşitli görsel malzeme ile zenginleştirilmiş, güzel bir iç düzen ile ve koyu kahverengi mürekkeple basılmış. Kapak kompozisyonu Özkul Eren''e ait.

Kitapta Şeyh Galib ile birlikte aynı dönemi yaşayan Hammamizade Dede Efendi, Hattat Mustafa Rakım Efendi ile devrin entrikacı politikacılarından Halet Efendi''nin hal tercümeleri de yer almakta.

Onsekizinci yüzyıl sonu, Osmanlı Devleti''nin medeniyet itibarı ile çözülme ve çökme dönemidir. İşin garip tarafı böyle bir zamanda yukarıda adlarını saydığımız üç büyük sanatkâr, yine sanatçı bir padişah olan III. Selim ile birlikte son bir çıkış yaptılar. İşte "Kuğunun Son Şarkısı" bunu simgeliyor. Malumdur ki, Simurg, Anka yahut Kaknus diye bilinen efsanevî kuş, öleceğini anladığı zaman kendine bir yuva kurar, yuvaya oturur, kanatlarını çırparak çıkardığı kıvılcım ile yuvayı tutuşturur, kendini yakarak yok eder. Ve yine efsaneye göre onun küllerinden yeni bir Kaknus dünyaya gelir.

Bu sahne Beşir Ayvazoğlu''na devrin atmosferi için ilham veriyor. O yıllarda peş peşe vukubulan İstanbul yangınlarından bahsediyor, bunların Şeyh Galib''i etkilediğini dile getiriyor ve Hüsn ü Aşk''ında yer alan ateş görüntülerini de bu çerçevede izah etmek istiyor. Çok doğru. Galib, Dede ve Rakım birer Kaknus sayılabilir. Ya onların küllerinden doğacak olan. Onlar için de kitabın sonunda yer alan "Yansımalar" bölümüne bakılmalı.

Ayvazoğlu''nu tebrik ediyor, daha nice eserler vermesini diliyoruz. Bu gibi hamleler er-geç semeresini verir. Bakınız Hece dergisi de bu sayısında (s. 26-27 Şubat-Mart 1999) kırk sayfalık bir "Şeyh Galib Dosyası" yayımladı.