Tarih neye yarar?

Herkes, her yerde "emeğin kutsallığı"ndan bahsediyor, "emanetin ehline verilmesi gerektiğini söylüyor, lakin pratikte düzen böyle işlemiyor.

Ülkemizde yürürlükte bulunan düzen (Nasıl bir şey ise) insanlara elbette ki bir psikoloji bahşediyor. Tuhaf bir ruh hali bu, belki de bir mâl-i hulya. Ama insanlar bu durumu son derece tabiî karşılıyor, gereğini yerine getirmek üzere her yolu deniyorlar.

Söz gelimi çalışma ve iş ilişkilerini ele alalım.

Gözde olan, özlenen, bulunduğunda dört köşe olunan, hemen her yerde ve herkese övünçle anlatılan bir iş düşünün. Nedir bu?

Ne olduğu önemli değil. Önemli olan nasıl olacağı.

Bu işi yapan adam şöyle kasılıyor: "Abi bir iş buldum, sabahtan akşama kadar yatıyorum, parası bol, oooh ense"... Veya: "Abi adam bir telefonla milyonları götürüyo"...

Açıkcası iş var ama, çalışma yok.

Yani daha açıkcası "çalışmadan kazanacaksın".

Zahmet yok, nimet çok...

Bu zahmetsiz kazancın ayrıca bir özelliği de anında elde edilmesidir.

Yani bekleme, erteleme, bir takım kademelerden geçme, imtihan falan yok. Sanki fenni sünnetçi Sunullah. Akşam sünnet, sabah deniz.

Bu psikoloji insanlarımızın bir şey elde etmek için çalışmalarını, çalışma süresince işlerinde belli bir kaliteyi, seviyeyi kollamalarını, başarıya ulaşmak için sabretmelerini, birtakım çilelere katlanmalarını, en azından yaptıkları işin zorluklarına göğüs germelerini engelliyor.

Hemen herkes "hop demeden hoplama"ya kalkıyor. Kameranın ardına geçen genç bir hafta geçmeden kendini Fellini zannetmeye başlıyor.

İşin tuhafı yöneticiler, ebeveynler, âmirler, müdürler de kendilerini aynı havaya kaptırmış, bu gençten o "hayali" başarıyı bayağı bekliyorlar.

Belki de bu psikolojiyi balığın baştan koktuğu yere kadar taşımalıyız. Öyle ya, başa gelen hükümetler sittin sene "Şunu şöyle yapacağız, bunu böyle yapacağız, şu neticeyi hemen alacağız" gibi nutuklar atmıyor mu?

Herkes, her yerde "emeğin kutsallığı"ndan bahsediyor, "emanetin ehline verilmesi gerektiğini söylüyor, lakin pratikte düzen böyle işlemiyor.

Osmanlı''nın 700. Kuruluş Yıldönümü münasebeti ile yapılan toplantılarda, panellerde, konferanslarda, televizyon programlarında en fazla görünen ilim adamlarından biri de Prof. İlber Ortaylı oldu.

İlber Bey''in pekçok konuşmasını dinledim. Kendisine sorulan soruların odağında "Osmanlı''yı bunca asır yaşatan hikmet nedir" sorusu vardı. İlber Bey siyasî, iktisadî, dinî, kültürel şartları, sebepleri sayıp döktü. Ancak bu çok geniş alanın, geniş muhtevalı açıklamaların arasında bir kelime (kavram) hep öne çıkıyordu: Liyakat.

İşte tarihe bakmanın, geçmişten alınacak dersle güne ve geleceğe bakmanın anahtarı.

Yoksa tarih neye yarar?