Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Trajedi insanlığa eski Yunan''ın mirası. Tragos keçi demek, oidie ise türkü. Trajedi, keçilerin türküsü. Keçi, inatçı hayvan. Hayat sahası düz ovalar değil, sarp kayalıklar. Trajedide iki insanın temsil ettiği iki ana değer çatışır ve oyun acıklı bir sonla noktalanır.

Sofokles''in ünlü trajedisi Antigone''u ele alalım. Kahramanımız oyunda dayısı (Teb kralı) Kreon''un buyruğu ile kendi vicdanı (yahut dinî inancı) arasında bir tercih yapmaya zorlanır: Kreon şehre egemen olma savaşında, Antigone''nun kardeşini öldürmekle kalmaz, ayrıca cesedinin gömülmesine de izin vermez. İnanca göre, insanı ebediyen cehenneme terk etmek demektir bu. Bir yanda tanrılara ve kardeşine karşı görevini yerine getirme arzusu, diğer yanda (yurttaş sıfatıyla) kralın buyruğuna uyma zorunluluğu. Antigone''un ruhunda bu iki değer çatışıyor. Sonunda dinî inancı (ve kardeş sevgisi) ağır basıyor; ölümü göze alarak kardeşini gömüyor.

Bütün bunlardan aile şirketlerine ne? Cevabı yaşayan bilir; ben sadece ''çıplak bir uyarıcı''yım: Aile şirketlerimizin çoğunda aile değerleri (bazen çıkarları) ile işletme değerleri (ve çıkarları) çatışıyor. Bu çatışmanın mahiyetini doğru kavrayıp gereğince davrananlar hem aileyi kurtarıyor, hem şirketi.

Geçen haftaki yazımda sözü geçen Kandilli Kulübü biraz da bu amaçla kuruluyor gibidir. Bir yandan yeni kuşaklara derin bir çalışma felsefesi aşılamak; mizacı uygun olanları iş hayatına hazırlamak; diğer yandan ''patronlar'' ile ''profesyoneller'' arasında hakkaniyetli bir denge kurmak. İlk toplantıda Sinpaş Grubu''nun kurucusu ve başkanı Sayın Avni Çelik, aile ile işletme arasındaki sorumluluk ilişkisini şöyle açıklıyordu:

“Ailemizin şöyle bir genel kuralı vardır: Çelik ailesinden hiç kimse olumsuz bir ekonomik duruma düşmeyecektir. Bu şemsiye üzerimizde olduğu sürece Çelik ailesinin her birinin mutlaka bir evi olacak, ekonomik anlamda zor durumda kalmayacaktır. Bu zorunlu. Ama Çelik ailesinin her ferdi mutlaka Sinpaş''ta çalışmayacaktır. Yeteneği müsait ise Sinpaş''ta çalışacaktır.”

Peki, çocuğun yeteneği ve arzusu var; Sinpaş''ta çalışmak istiyor ve çalışmaya başlıyor. Nasıl ilerleyecek? Onunla diğer çalışan ve yöneticiler arasında hiçbir fark olmayacak mı? İşte Avni Bey''in cevabı: “Aile üyeleri hissedar bile olsa kurumda hesap verme noktasında olduğunu bilmeli. Baştan böyle yönlendirilmeli. Aile üyeleri eğer hesap vermiyorlarsa; ben burada hissedarım, ayrıcalıklıyım diyorlarsa; altlarındaki yöneticileri doğru şekilde yönlendirmek mümkün olmaz. Yine aile üyeleri düşük bir performans gösteriyorlarsa onların rütbelerini tenzilde, görev yerlerini değiştirmede bir an bile tereddüt edilmemeli. Aile üyelerini kollamayıp diğer profesyonel yöneticiler ile aynı düzlemde tutuyorsanız, performanslarını değerlendirip hesap verebilir noktaya getiriyorsanız, ortaya işte o zaman bir işletme çıkıyor.”

Hedef Grubu Başkanı Sayın Ethem Sancak ise deyim yerindeyse “aşiretten şirkete evrilmenin” trajedisini anlattı. Bin kişilik bir aileyle Siirt''ten İstanbul''a göç etmek zorunda kalan Sancak, binbir zahmetle kurulan işletmelerini belirli bir düzeyden sonra profesyonel yöneticilerin eline bırakma ihtiyacı hisseder ve yönetimin başına 33 yaşında bir CEO atar. Gerisini kendisinden dinleyelim:

“CEO''yu getirdik, henüz 33 yaşında. Kendince patron ve sermayedar olan 13 aile ferdi isyan ettiler. ''Biz buna itaat etmeyiz!'' dediler. Eğer onların dediğini yapıp o arkadaşı gönderseydik, bu bizim sonumuz olurdu. Bu şirket biterdi kesinlikle. Kanuni Sultan Süleyman''ı düşünün; İran Şahı''na sığınmış ve dönmek isteyen oğlu Beyazıt ile bir mektuplaşması var. O mektubu okuduğunuz zaman o büyük dehanın, devletin bekası için nasıl duygularını ezebildiğini çok net görebiliyorsunuz. Bazen yüreğinize taş basacaksınız. Ben amca çocuklarımı şirketten uzaklaştırırken üç gece ağladım. Babaları bana emanet etmişti. Bana büyük emek veren, babamın üç katı bana emek veren amcamdı. Ölürken de çocuklar sana emanet demişti. Ama ben bunları uzaklaştırmasaydım bütünlük dağılacaktı. Şöyle bir teselli buldum kendi kendime: ''Beş-altı yıl sonra dağılırlarsa yine toplarım, büyürlerse yine birleşirim'' dedim. O süreci yaşasınlar istedim. Bazen duygu dünyasını aşmak lazım. Tarihte soyut adalet yoktur. Adalet kuvvetle beraber ele alınır. Hesap işidir o. Tabii adil olmadığımız zamanlar da oluyor. Ama uzun vadede adil olabilmek için kısa vadede bazı günahları işlemek lazım. Allah affeder; toplama bakar.”

Görüyorsunuz: Aile şirketlerimizin trajedisinden hem romancı ve psikologlara büyük iş çıkıyor, hem sosyolog ve fakihlere. Bu konuşmaların yer aldığı İtibar bülteni için bilgi@kandillikulup.com adresine başvurursanız, derinlerden Pir Sultan Abdal''ın fısıltısını duyabilirsiniz:

Ne kadar bilsen de bilire danış

Danışan dağları aşar mı aşar

Danışmadan yola gitse bir kişi

Yorulup yollardan şaşar mı şaşar.

Altın da bir pula olur mu kabul

Ehliyle konuş ki olasın ehil

Cahille konuşma olursun cahil

Kişi itibardan düşer mi düşer.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...