Aklı var, parası yok!
Mustafa ÖzelYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 05/08/2007, Pazar • Yeni Şafak Haber Merkezi
Gelenek, ölü akıl değil; ölülerin aklıdır. Yıllardan ve belki yüzyıllardan süzülüp gelen bilgi ve tecrübe birikimi. Boşa koyduk dolmadı, doluya koyduk almadı. Sonunda akıl için başka çıkar yol kalmadı. İşte budur gelenek.
Ünlü tarihçi Eric Hobsbawm son yıllarda "geleneğin icadı" diye bir kavram icat etti. Tarihçiye göre, bugün bizim "yüzyılların mirası" saydığımız fikir ve alışkanlıkların büyük bir kısmı çok kısa zaman öncesine aittir. Geleneğin icadında en önemli etken, ideolojidir. İngilizler Hindistan''da, diğer Avrupalı emperyalistler Afrika''da 19. yüzyılın ikinci yarısında öyle adetler geliştirdiler ki, 20. yüzyıl insanları, bu 50-100 yıl arası alışkanlıkları sanki bin yıllık gelenekmiş gibi görmeye başladılar.
Türkler ve Japonlar da ulusal amaca uygun gelenekler icat etmekten geri durmadılar. Yapılan bir araştırma, bugün "Japon geleneği" denen şeylerin %95''inin son yüz yılda "kasd-ı mahsusa" ile geliştirildiğini ortaya koyuyor. Uğur Tanyeli, Türkiye''deki Mimar Sinan mitolojisinin 1890''lardan sonra oluşturulduğunu; Sinan hakkındaki bilgilerimizin üç sayfayı geçmediğini, 400''den fazla yapıyı o günün imkânlarıyla "bir mimarın bireysel tasarım iradesiyle gerçekleştirmesinin mümkün olmadığını" söylüyor.
İster gerçek, ister icat edilmiş olsun; gelenek girişimciler için de çok önemlidir. Girişimci, kendi aklına başka akılları katarak yol alan kişidir. (Kendi aklı kendine yeten filozof olur!) Japonya''da 17. yüzyıl sonlarında kaleme alınan HAGAKURE (Saklı Yapraklar) başlıklı eserde (İş Bankası Yayınları, 2006), girişimcilik (savaşçılık) yolu şöyle açıklanıyor:
"Her şeyi kendi aklımıza bağlı kalarak yapmaya kalkıp bencilleştiğimizde, savaşçılık yolundan ayrı düşmüş oluruz. Kendi aklımız yetersiz kaldığında, bilge insanlara danışmamız gerekir. Bu kişi, mesele kendisiyle ilgili olmadığı için tarafsız bakabilecek, savaşçı tarzına uygun yorumlar yapabilecektir. Meselelere dışarıdan bakıldığında, etkin ve kesin bir bakış getirmek mümkün olur. Bu büyük bir ağacın köklerinin çok olması gibidir. Azatlı bir savaşçının (yeniyetme girişimcinin) aklı, toprağa sokuşturulmuş köksüz bir ağaca benzer. Eskilerin deyiş ve eyleyişlerini, onların bilgeliğinden yararlanmak için dinler, aklımızda tutarız. Kendimize saplanıp kalmamak için."
Hafta içinde, kendine saplanıp kalmamak isteyen parasız bir girişimciyle Bursa''ya gittik. Allahım, sen bu girişimci kullarına bol para ihsan et! Mudanya feribotundayken eşi aradı; benzincide rehin kalmış. Sebep? Biricik kredi kartından nedense işlem yapılamamış; cüzdanında da yeterli para olmadığı ve benzini de almış bulunduğu için çaresiz kalmış. Neyse, istasyon yakınlarındaki bir müşteriden 200 YTL borç bulundu ve mesele halledildi. Şekil 13''te de görüldüğü gibi, GİRİŞİMCİLER DÜNYANIN EN PARASIZ İNSANLARIDIR. Beş on bin lira gibi küçük paralar bile onların cebini yakar; hemen 100 binlik bir yatırıma girişirler.
Bursa seyahati derken İDO''yu tebrik etmemek olmaz. Lüks bir feribotla, dalgalar üzerinden yunuslar gibi kayıp 1,5 saat içinde Bursa''ya ulaşmak gerçekten büyük keyif. Mudanya-Bursa arası 20 kmlik yol da giderek canlanıyor. Bol deniz havası alıp acıkınca da, ver elini İskender. Bir çiftliği andıran Kebapçı İskender tesislerinde, sizi patron Yavuz İskenderoğlu karşılıyor. Deneyimli girişimciye göre, "hayat matematikten ibaret değil!"
Bize üniversitede girişimcilik anlatılırken en fazla kullanılan kelime RASYONELLİK idi. Rasyonel olmak, hesap kitap bilmek, rakamsız ağzını açmamak, bir anlamda matematik manyağı olmak demektir. Oysa karşımızda duran ve mütemadiyen konuşan adam, kendini kanıtlamış bir girişimci olmakla beraber, rakamlara pek değer vermiyor gibiydi. Matematiğe güvenmek, kendi aklına güvenmektir. Matematiğin kölesi olmamak ise, geleneğe önem vermektir. Yavuz Bey''e göre, geleneğe bağlılık her türlü hesabın üstünde sonuçlar doğurur.
Kebapçı İskender''in büyük dedesi rivayete göre 1850''lerde döner kebabını icat etmiştir. Yukarıda değindiğimiz "geleneğin icadı" anlayışına uygun olarak, yoğurtlu döner önce Bursa, sonra bütün Türkiye''de geleneksel bir Türk yemeği statüsü kazanmıştır.
Özetle, girişimcilerin her zaman için bir değil iki pusulası olmuştur: Biri akıl, diğeri gelenek.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.