Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Muammer, girişim ruhlu bir Anadolu çocuğu. Köy bakkalına bir de un değirmeni ilave etmiş. Yeni Şafak okuyor, Anlayış dergisine abone. Daha ne olsun? Muammer''in bana yazdığı mektubu Anlayış''ın Mart sayısında yayınladım ve din-ekonomi ilişkisi açısından uzun uzadıya irdeledim. Burada yazının sadece birinci kısmını sunuyorum.

Anadolu''dan mektuplar alıyorum; kimi buruk, kimi gülümseyen, kimi patlayan mektuplar. Muammer Öztürk''ün mektubu bu sonuncu cinsten. “Beni bir içten içe yanan, patlamaya hazır volkan durumuna getiren sizsiniz!” diyor. Allah, Allah ! Ben ne yapmışım acaba ? İşte, Sivas''ın merkeze bağlı Güney Köyünden “tahsil derecesi lise terk” Muammer''in cevabı: “Bana yazılarınızda Fortizimi, bana Honda izimi siz öğrettiniz. Benim duygularımla oynadınız!”

Mektupta hiçbir noktalama işareti yok; büyük harf nadiren kullanılmış. Cümleler Muammer''in iç dünyası gibi kaynıyor; nerede başlayıp nerede bittiği belli değil. Belli olan, Muammer''in azim ve samimiyeti: “Hocam Allah şahit ki içimi, gerçeklerimi yazıyorum. Sizinle tanışıp, enine boyuna düşüncelerimizi masaya yatırıp, analizleri yapıp, yol haritamızı çizmek istiyorum” diyor.

Köylü girişimciliğin tarihi yeni değil. Modern Japon ekonomisini ortaya çıkaran büyük girişimcilerin hatırı sayılır bir kısmı köylü çocuğuydu: Mitsubishi ve C. Itoh (Itochu) şirketlerinin kurucuları gibi. 1858''de Itochu''yu kuran Çubei Itoh, köylerinde okul olmadığı için, karda kışta her gün başka bir köye gidip okuyanlardandı. İlkokulu bitirdiği gün, okul müdürü kendisini çağırıp özel bir görüşme yapmıştı.

Çubei, saygın bir işadamı olduktan yıllar sonra, ilkokul arkadaşlarını toplamış ve onurlarına özel bir yemek vermişti. Yemekte yaptığı konuşmada sözü müdürle yaptığı son görüşmeye getirmiş ve şöyle demişti: “Müdür Bey beni karşısına aldı; gözlerini gözlerimin tam içine dikerek; ''Biliyorum, sen çok büyük bir adam olacaksın. Kendine iyi bak. Bu ülkenin sana çok ihyiyacı var!'' dedi.” Çubei bunları anlatırken tabii ki gözyaşlarına boğulmuş. Fakat kendisiyle beraber bütün arkadaşlarının da ağladığını görünce şaşırmış: Çünkü müdür, bütün çocuklarla aynı aynı biçimde vedalaşmışmış!

GÖNÜLLÜ İMANLI

EKONOMİ ASKERİ

“Selamünaleyküm. Ben 20.12.1970 doğumlu Muammer Öztürk. 1992 yılında esnaflığa başladım. Köy bakkalım hâlâ devam ediyor. 2004 yılında un fabrikası yaptık. Halka değirmen olarak çalışıyoruz. Hasat döneminde civar köylerden geliyorlar; buğdaylarını una çeviriyoruz. Değirmen makinalarımızı Aksaray Çift Kartal Değirmen Makinaları Sanayii''nden sıfır, CE ve ISO onaylı, faturalı olarak aldık, kurduk, işletiyoruz. Yapmış olduğumuz hizmet ve undan yöre halkı memnun; birçok müşterimiz bize ''Ben ömrümde böyle un görmedim'' diyor. Tabii bunun sebeplerini ben biliyorum. Kısaca size öz olarak anlatacak olursam: 1. Buğday olarak ekmeklik değeri yüksek buğdayın yöre çiftçileri tarafından ekilmesi. 2. Makinalarımızın kuru temizleme ve yıkama arınmayı bol su ile yapması. 3. Buğdayı kırıp un yaparken ısınma olmayıp, buğdayın öz guluten ve renk kaybına uğramaması.”

İyi güzel de, ne istiyorsun Muammer? “Sayın hocam, benim meselem sistem ve un kalitesinde değil. Halka değirmen olarak çalışma zamanımız 4 ay; geriye kalıyor 8 ay. Un piyasası aşırı rekabetli. Hedef daha kârlı ve 12 ay çalışabilecek bir verimliliğe ulaşmak. Değerli hocam bunların altında yatan ve beni bir içten içe yanan, patlamaya hazır volkan durumuna getiren sizsiniz. Bana yazılarınızda Fortizimi, bana Honda izimi siz öğrettiniz. Benim duygularımla oynadınız. Honda izimde Batılılar gibi motosiklet, uçak, otomobil üretme hayali vardı Japon atölyesinde. Ve sonunda dünya markası oldu. Ben de kendi alanımda kabuğumu kırmak istiyorum. Hatayı az yapmak, hani yazılarınızda Deneme Yanılma Modelleme (diyorsunuz ya!) Hocam modelleme dediğiniz yoldan gönüllü imanlı ekonomi askeri olmak istiyorum!”

Evet, artık anlamış olmalıyız: Muammer ''gönüllü imanlı ekonomi askeri'' olmak istiyor! Bu ekonomi askerine, Keykâvus b. İskender''in Hicretin 475. yılında yazdığı (M. 1082) ve İlyasoğlu Mercimek Ahmed tarafından 1432''de Osmanlı Türkçesi''ne aktarılan ünlü Kâbusnâme''sinin 32. bölümünü müsaadenizle hediye ediyorum. Bölümün adı: “Bezirgânlık Yolunu ve Alıp Satmak Töresini Beyan.” (Bezirgân kelimesini nasıl bozduğumuza iki hafta önce değinmiştik.)

n “Bezirgân gerektir ki gayet dindar ve doğru olsun, yalancı olmasın, kendi kazancı için başkasının zararını istemesin.” Warren Bennis, iş hayatında liderliğin altı bileşeni olduğunu söylüyor: Rehber vizyon, tutku, dürüstlük, itimat, merak ve cüret. Keykâvus sadece sırayı değiştiriyor, o kadar.

n “Fazla fiyata tamah edip veresiye satma, çünkü çok tamah çok ziyan getirir.” Kayserili dostlarımdan işittiğim güzel bir söz var: Alışverişte, tamahkârla sahtekâr çabuk anlaşır, çabuk bozuşurlar. Tamahkâr sadece koyduğu yüksek fiyata bakar, sahtekâr ise malı bir an önce kapıp

üstüne yatmaya.

n “Sakın telefkâr olma, boş yere akçayı çürütme. Bezirgânların zevali telefkârlıktan, sebatı tasarruftandır.” Girişimci hem verimsiz yatırımdan, hem gelişigüzel harcamalardan uzak durmalıdır. Özel hayatında tasarrufa yatkın olmalıdır. Peki, nedir tasarruf? “Tasarruf budur ki kazancının birazını harcasın, birazını sermayeye katsın. Böyle olursa, bezirgânlığı sabit olur. Ne zaman kazanç ve sermaye birlikte harcanır, mal tez günde elden gider.” Max Weber, kapitalizmin ruhunun Protestan ahlâkına dayandığını, bu ahlâkın en önemli bileşeninin de zahidâne yaşamak, yani israftan kaçıp tasarruf etmek olduğunu söylüyordu.

n “Muamelede hiç utanma, fayda bulmaya çalış. Akıllı kişiler demişlerdir ki, utanma rızkı engeller.” Stephen Covey''e göre başarılı girişimcinin birinci vasfı proaktif (etkici) olmasıdır. İnisiyatif kullanmayan, sadece tepki göstermekle yetinen kişi, iyi bir girişimci olamaz. Tepkici olma, etkici ol!

n “Bezirgânlıkta az az alıp geç geç satılacak mal alma. Çok çok alıp tez tez satılır mala alıcı ol. Geç satılan kumaşın çok kârından, tez satılan kumaşın azıcık kârı yeğdir. Zamanla bu az, o çoktan daha çok olur.” Japon girişimciler 100 yıldır bu ilkeyi uyguluyor, çok çok satıp sürümden kazanıyorlar. Şimdi sıra Çinliler''de. “Ne alırsan 1 YTL” mağazaları Türkiye''yi kuşatmak üzere!

n “Gün görmemiş kişileri işinin başına bırakma ve sınanmamış kişilerden emin olma. Sınanmış kişiyi, sınanmamışa değişme. Önce dene, sonra güven.” John Gardner, liderin önde gelen vasıflarından birinin insanlarla uğraşma becerisi olduğunu söylüyor. Sınamak, denetlemek, sonra itimat etmek.

Gorbaçov''un SSCB''nin başına geçtiği günlerde (1985) Cenevre''de uluslararası bir toplantıya katılmıştım. Kanadalı bir diplomat, Gorbaçov''un yüksek dereceli bir Sovyet yetkilisi sıfatıyla yıllar önce Kanada''ya yaptığı ziyareti anlatmıştı. Bir süpermarketi dolaşırlar; Gorbaçov fiyatları gözden geçirdikten sonra, rafları düzelten işçilere maaşlarını sorar, not alır. Sırada bir müze gezintisi vardır; fakat yol üzerinde başka bir süpermarket görürler ve Gorbaçov onu da dolaşmak ister. Kanadalılar müzenin kapanabileceğini söyleseler de dinletemezler. İkinci market dolaşılır ve orada da hem fiyatlar, hem çalışanların ücretleri not edilir. Kanadalılar biraz bozulmuşlardır. “Bize itimadınız yok, demek ki!” Hayır, der Gorbaçov: “Confidence is good, but control is better!” (İtimat iyidir, fakat denetim daha iyidir!)” Şimdi size itimadım sonsuz, çünkü fiyatlar da, ücretler de birbirine çok yakın çıktı.

n “Bezirgânın kâr ve zararını daima yazması gerek. Tâ ki yanılmaktan ve unutmaktan emin olsun. Kişinin kârını ve zararını bilmemesi çok ayıptır. Nitekim, birini yermek isteseler, ne kârını bilir ne zararını derler.” Muhasebe fikri, maalesef, hâlâ aşina olmadığımız bir şeydir. Hukukî zorunluluk olmasa, belki çoğu şirketlerimizin o çok iptidaî muhasebeleri bile olmayacaktı. Oysa Sombart, çift-yönlü muhasebenin mekanistik düşünce temeli üzerinde yükselen ilk kozmos olduğunu, onda yerçekimi, kan dolaşımı ve enerjinin sakınımı yasalarının tohumlarının saklı olduğunu söyleyecek kadar ileri gidiyor. Muhasebesiz şirketin sonu hüsrandır.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...