Zil çaldı ve milyonlarca öğrenci okulların yolunu tuttu. Bu kadar insanı "eğitme" kapasitemiz var mı gerçekten? İlkokuldan üniversite son sınıfa kadar, öğrencilerin %95''ini hâlâ devlet okutuyor. Eğitimde Türkiye''den daha "komünist" başka bir ülke var mıdır, bilmem. "Okullar olmasa Milli Eğitim''i ne güzel idare ederdim!" diyen bakanın ağzına sağlık. Milli eğitimin devlet eğitimi olduğunu düşünmek kadar yanlış bir şey olamaz. Devlet insanı eğitmez, köleleştirir. Bir köle ruhu aşılar tazecik fidanlara.
Peki, devlet araya girmezse çocuklarımızı kendi başımıza eğitebilir miyiz? Kurumsal değil, düşünsel (felsefi) bir cevap arıyorum. Kafada çözemediğimiz bir meseleyi, hayatta çözemeyiz.
Eflatun birçok eserinde bu sorunun cevabını arar. Lakhes adlı diyalogda söyledikleri bugünkü tartışmamıza ışık tutabilir. Mesele şu: Çocuklarımızı nasıl eğitmeliyiz? Onlara neler öğretmeliyiz? Eflatun için bir nevi roman kahramanı işlevi gören Sokrat, soruyu biraz daha daraltıyor: Öğreticilerde aradığımız şey nedir? Sokrat aslında soruyu değiştiriyor. Öğrenenden öğretene geçiyoruz. Nikias''la diyalogu şöyle ilerliyor:
SOKRATES: Örneğin göz için bir merhem var, bunu sürelim mi sürmeyelim mi diye düşünüyoruz. Üzerinde konuştuğumuz şey göz müdür, merhem mi?
NIKIAS: Elbette göz.
SOKRATES: Ata gem vurmalı mı, ne zaman vurmalı diye düşünülecek olsa, söz gem üzerine değil at üzerinedir, değil mi?
NIKIAS: O da doğru.
SOKRATES: Kısası, iki şeyden biri ötekinden ötürü düşünülürse asıl düşünülen o şey değil, ötekidir.
NIKIAS: Elbette.
SOKRATES: Demek ki, danıştığımız kimsenin asıl güttüğümüz işte yetkisi var mı, bunu incelemeliyiz. Ruh eğitiminde kimin yetkisi var, ruha kim iyi bakabilir, onu araştırmalıyız.
Yunan bilgeye göre, eğiticide aranması gereken en önemli vasıf "ruha iyi bakabilme"dir. Biraz daha açarsak, gençlerin ruhlarına "erdem aşılayabilme" yeteneğidir. Onları cesaret sahibi kılabilme maharetidir. Cesaret nedir? Korkusuzluk mu, her tehlikeye gözü kapalı atılmak mı? Hayır! "Nelerden kaçıp neleri göze alabileceğimizin bilgisi."
Cesaret erdemin bir parçasıdır, diyor Eflatun:
SOKRATES: Erdem dediğimiz şeyi meydana getiren daha başka parçalar da bulunduğunu unutmadın, değil mi?
NIKIAS: Unutmadım.
SOKRATES: O parçalar arasında isteklerimize karşı koyabilmek vardır, adalet vardır.
NIKIAS: Doğru.
SOKRATES: Cesaret yalnız nelerden korkulup nelerden korkulmayacağının değil, ne zaman, nerede olursa olsun bütün iyiliklerle bütün kötülüklerin bilgisidir.
NIKIAS: Öyledir.
SOKRATES: Ama biz cesaret, erdemin ancak bir parçasıdır demiştik.
NIKIAS: Öyle demiştik.
SOKRATES: Şimdi dediğimiz ise o değil.
NIKIAS: Değil, Sokrates.
SOKRATES: Demek ki cesaretin ne olduğunu bulamadık.
NIKIAS: Bulamadık.
SOKRATES: Biz en iyi öğretecek adamı, çocuklarımızdan önce kendimiz için bulmalıyız. Bunun için para dahil her şeye kıymalıyız. Bizim bu yaşta okula gitmeye kalktığımıza gülen olursa, Homeros''un "Yoksullukla utanma bir arada gitmez" sözünü söyler, kendimizi kurtarırız. Biz şunun bunun ne diyeceğine bakmayıp hem kendimizi, hem de çocuklarımızı yetiştirmeye çalışalım.
Aynen öyle yapalım. Başka söze gerek yok. Yunus hariç:
İlim ilim bilmektir
İlim kendin bilmektir.
Sen kendini bilmezsin
Ya nice okumaktır?
Okumaktan mana ne:
Kişi Hak''kı bilmektir.
Çün okudun bilmezsin
Bu bir kuru emektir. s
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.