Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Yirminci yüzyıl Türk düşüncesi, Yusuf Akçura''nın aforizmasıyla başlatılabilir: "Bize filozof değil demirci lazım." Osmanlılara Türklük bilincini aşılayan birkaç ''filozof''tan biri olan Tatar düşünür, ''demirci'' kelimesiyle iş adamlarını, girişimcileri kastediyordu. Çarlık sistemi Tatar burjuvazisine nefes aldırtmıyor; Akçura da Osmanlı mülkünden medet umuyordu.

Aradan bir asırlık zaman geçti. Ne Meşrutiyet bir filozof çıkarabildi, ne Cumhuriyet. Filozofu olmayan toplumun demircisi felsefe yapmak zorunda kalır. Avni Çelik "yuvamızı yapmakla" yetinseydi böyle bir yazıya konu olmayacaktı. Fakat bu alçakgönüllü girişimci sadece betona değil, betonlaşmış beyinlerimize de çivi çakıyor. O kadar ağır ve sükûna ermiş bir hali var ki, bu adamın Türkiye''nin en önemli girişimcilerinden biri olduğuna inanmakta zorlanıyorsunuz.

Simpaş önümüzdeki beş yılda on binin üzerinde konut "üretecek". (Ev artık inşa edilmiyor, üretiliyor. Tıpkı otomobil gibi!) Bu on bin konutun değeri yaklaşık 2,5 milyar dolar. Türkiye ekonomisi öyle bir dönüşüm geçiriyor ki, dönüşümün gerçek kahramanları toz duman içinde seçilemiyor.

Simpaş şirketler topluluğunun kurucusunu ilk kez Kandilli Girişim Grubu''nun (KGG) Çarşamba kahvaltısında gördüm. Mahcup bir melami. Kendi tecrübesini genç girişimcilerle paylaşması için çağrıldığı halde söze nasıl başlayacağını, "edep sınırları dahilinde" kendini nasıl anlatacağını bir türlü bilemedi. Gene de, kesinlikle abartmıyorum, yarım saat içinde anlattıklarından bir roman çıkabilir!

Avni Bey''in romanı yazılsa başlığı mutlaka ÇATI olmalı. Kısa konuşmasında en çok tekrarladığı bu kelime oldu. Babaların çattığı çatıdan, şirket çatısının iyi oturtulması gerektiğinden filan söz etti. Hikmetini sonradan anladım: 14 yaşındayken evlerinin çatısı uçmuş ve henüz 38 yaşında olan babasını kaybetmiş. O gün bu gün Avni Bey, Çelik ailesinin hem temeli olmuş, hem çatısı.

Önderliğin ana ilkesi, vazgeçmeyi bilmektir. Çocukluğun tatlı rüyalarından, oyunlarından, hatta mühendislik hayallerinden vazgeçmiş Avni Çelik. Liseden vazgeçip sanat okuluna yazılmış. Üniversite aşamasında ise, kazandığı halde gündüzlüden vazgeçip akşam bölümünü seçmiş. Çalışmış ve okumuş. Okumuş ve çalışmış. Mezuniyetten sonra hukukçu bir arkadaşıyla Ankara''da gayrımenkul işine başlamış (1974).

"Tam 17 yıl at gözlüğü takıp sadece bildiğimiz işi yaptık. Fakat Ankara kör noktaydı. İstanbul''a gelince anladık ki, orada on yılda aldığımız yolu İstanbul''da bir yılda alabilirdik." Seranit ile porselen seramik üretimine giren grup, bugün Simpaş Yapı ile ticarî gayrımenkul işini sürdürüyor; Simpaş GYO ile de Türkiye''nin halka açık en büyük gayrımenkul yatırım ortaklığını işletiyor. Üç fabrikalarında 3000''den fazla insan çalışıyor.

Avni Çelik kendi deyişiyle 33 yıldır "inşaat değil yuva yapıyor." Yaptığı işi biliyor ve sadece bildiği işi yapıyor. Başarısının ilk sırrı budur. İkincisi, aile değerlerini yaşatıyor. "İstanbul''a ilk geldiğimiz yılın aile iftarında toplam 17 kişiydik. Bu yılın iftarında ise sofrada 211 aile üyesi vardı." Üçüncü sırrı, varlığa bakışında yatıyor ve bir filozof tavrıyla şunu soruyor: "Çocuklarımıza miras olarak ne bırakmak istiyoruz? Bir servet mi yoksa bir organizasyon mu? Benim tercihim ikincisi. Fakat bu kuralsız, ilkesiz, sistemsiz olmaz."

Bilenler bilir, yazılarımda dönüp dolaşıp mülk anlayışımızı değiştirmemiz gerektiğini söylüyorum. Şirketler mülkümüz değildir. Avni Bey''in sözleri beni teyit ediyor: "Babalar, çocuklarına dönüp: ''Her şeyimiz sizin; ne kazandıysak sizler için kazandık'' diyorlar. Çocuklar diyor ki: ''Ne karar yetkimiz var, ne operasyon kabiliyetimiz. Bizim için kazandıklarınızı siz öldükten sonra mı kullanabileceğiz?"

Evet, bir iş adamı Türk toplumunda filozofların soramadığı trajik soruyu soruyor ve cevabını da kendi veriyor: "Hayır, dürüst olalım; çocuklarımız için değil, kendimiz için çalışıyoruz. Onların sadece bizim ortaya koyduğumuzu, bizden sonra devam ettirmelerini istiyoruz. ''Çatıyı çattım, oğlum/kızım benden sonra bu işi devam ettir, yani beni yaşat!'' demek istiyoruz. Yeni nesilleri işe dahil etmiyoruz; yeterince motive etmiyor ve sorumluluk vermiyoruz."

Duyduklarım doğruysa, bu son sözler en az Simpaş topluluğu için geçerlidir. Çelik ailesinin bireyleri, eğer çalışmaya yatkın iseler, belirli kademelerden işe alınıyorlar. Fakat tam bir profesyonel anlayış içinde: Her aile üyesi mutlaka çıraklık evresinden geçiyor; profesyonel bir yöneticinin gözetiminde ve tarafsız bir performans değerleme sistemi içinde yükseliyor. O kadar ki, bazı üyeler "keşke soyadımız Çelik olmasa" diyorlar. Avni Bey de bunun farkında: "Simpaş''ta galiba ipin ucunu kaçırdık. Nereye aileden birini göndersek, profesyoneller hemen harcıyorlar!"

Avni Bey''in gayesi Çelik ailesini Simpaş ailesine dönüştürmek. "İmtiyazsız, sınıfsız, kaynaşmış bir kitle" oluşturmak. Bunun için, soyadı Çelik olan hiçbir kişinin ayrıcalıklı muamele görmemesi lazım. Aksi halde, ne altlarında kimse çalışır, ne üstlerinde. Başarısız aile fertlerine tenzil-i rütbe bile yapılmalı. "Böyle olursa aile işletmesi, işletmeye dönüşür. Bir Japon şirketi var, tam 1400 yaşında. Geçen yıl el değiştirdi. Bu kadar uzun süre nasıl ayakta kalabilmiş? Mutlaka bir ilkesi, bir temel değerler manzumesi olmalı."

Avni Bey''in sözünü ettiği Japon şirketi, daha önce sizlere tanıttığım Kongo Gumi. Kuruluş tarihi 578. Koreli bir muhacirdi Kongo, tıpkı Çorumlu Avni gibi. Onun şirketi de 1400 yıldır sadece inşaat yapıyor. Simpaş''a kıyasla söylersek, "inşaat değil mabet yapıyor." Japonya''daki Budist tapınaklarının önemli bir kısmı bu şirketin eseri.

Üç tür girişimci var galiba. Birinciler, fazla düşünmeden çalışanlar. Girişimcilerin belki üçte ikisi bu gruba giriyor. Önlerinde hazır buldukları veya tesadüfen gelişen bir işi ite kaka götürüyorlar. İkinci tür, düşünerek çalışanlar. Girişimcilerin üçte biri de bu gruba giriyor. Bunlar hazır bulduklarıyla veya rastlantılarla yetinmeyip, bilinçli gelişim peşindeler. Onlar için başarı, planlamayla icatçılığın kesiştiği yerdedir.

Üçte iki artı üçte bir, geriye kaldı felsefe ile demir. Evet, üçüncü türdekiler yüzdelik hesaba girmiyor. Sayıları o kadar az ki, ancak parmakla gösteriliyor. Bunlar sadece bilinçli gelişme peşinde koşmuyor; ayrıca oturup niçin koştuklarını da sorguluyorlar. Hem demiri dövüyor, hem demirle beraber tava geliyorlar.

KGG olmasaydı, ne ben filozof demirciyi tanıyacak, ne de siz bu yazıyı okuyacaktınız.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...