Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Giovanni Papini''nin Gog adlı eserini hatırlayan var mı? Hani, Fikret Adil tarafından tercüme edilmiş ve 1958 yılında Türkiye İş Bankası tarafından yayımlanmıştı. Gördüğü ilgi üzerine birkaç yıl sonra ikinci baskısı yapılan kitabı 40 yıldır arayan soran olmadı. Nihayet son yıllarda yeni baskısı yapılıverdi.

Kitabın üçüncü bölümü, Henry Ford''u ziyaret. Bay Ford, alışageldiğimiz parababalarından biri gibi değil, tam aksine bir filozof gibi başlıyor söze: "Mesele burada bir endüstriyi inkişaf ettirmek değil, geniş ölçüde fikrî ve siyasî bir deneme yapmaktır. Kimse faaliyetimin mistik esaslarını iyice kavrayamadı."

Mistik esas ne olaki? diye merak etmeye başlıyorsunuz hemen. "Bu esaslar gayet basittir ve şu suretle hülasa edilebilir," diyor yaşlı işadamı: Dört eksi, dört artı ve bunların birbirleriyle münasebetleri. Dört eksi şunlar: İşçi sayısının uygun biçimde azaltılması; satılabilecek her birimin imal süresinin azaltılması; imal edilen her şeyin tip sayısının azaltılması ve nihayet satış fiyatlarının tedricen azaltılması. Dört artı ise: İşçi sayısını azaltacak şekilde makine ve aletlerin çoğaltılması; günlük ve yıllık imalatın sınırsız arttırılması; mamûllerin makine mükemmelliğinin arttırılması; ücret ve maaşların arttırılması. "İyi para ver, ucuz sat, herkes müşterin olsun. Zengin olmanın sırrı, bol bol para verip ertesi günü iflas ediyormuş gibi satmaktadır. Çekingenleri korkutan bu paradoks, servetimin sırrıdır."

Ford''un ilkelerini hayranlıkla dinlemekte olan Gog, işçi sayısını neredeyse sıfıra yaklaştıracak otomatik makinelerin kullanılmasıyla alakalı bir şüphesini dile getirir: Bütün bu üretilen malları kim satın alacak? Ve hangi gelirle? "O kadar ucuza o kadar çok makine yapacağım ki," diyor ihtiyar kurt, "dünya üzerinde hiçbir fabrikatör benimkiler gibi makine yapamayacak. Sınırsız ihracat yapacağım." Peki, bu durum diğer ülkelerin sanayilerini yok ederse? "Merak etmeyiniz, yabancı müşteriler bizim fabrikalarımızda imal edemeyeceğimiz, cedlerinden kalma eşya ile borçlarını ödeyecekler; tablo, heykel, mücevherat, halı, kitap, el yazmaları..."

Gog, şaşkın şaşkın bakakalırken, Ford konuşmasına devam etmektedir: "Biliyorsunuz ki, ben servet peşinde değilim. Kazancı gaye edinenler ancak geri, küçük fabrikatörlerdir. Milyarları ne yapayım? Eğer kazanıyorsam, kusur bende değil. Başkalarını düşünmeyi ve insanlara hizmeti güden sistemimin hiç te istemediğim neticesidir bu. Kendi hesabıma, keşiş gibi yaşarım ben: yiyip, içip, giyinmem için günde üç dolar yetişir. Ben kazanç aramayan mistik bir adamım. Bir üretim ve satış mistiki."

Üretim ve satış mistisizmi, bir iki istisna ile, Batı-dışı dünyayı dize getirdi. bu maneviyatsız mistisizm, küresel ekolojik felaketin de baş sorumlusudur. Bakalım ağızlara sakız olan "İkibinli Yıllarda" yeni mistisizmler bize ne gibi çareler sunacaklar...

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...