Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Ertuğrul firkateyni şehitlerini, Türkiye''den 10 bin km uzakta hüzünle anıp, trenle Kuşimoto''dan Osaka''ya gidiyoruz. Bir ara Sayın Cumhurbaşkanı beni yanına çağırıp hem gezi hakkındaki izlenimlerimi almak, hem de Japonya''ya ihracatımızı nasıl arttırabileceğimize dair fikirlerimi öğrenmek istedi. Kendilerine Japonların keiretsu sistemini anlattım ve teknoloji-yönlü KOBİ''lerimizi bu sisteme dahil etmenin yollarını aramadıkça, nihai ürün pazarlayarak Japon pazarına girmemizin zor olduğunu vurguladım. Malum, Japonya ile dış ticaretimiz yaklaşık 4 milyar dolardır ve bunun 3.7 milyar doları Japonların bize sattıkları ürünlerden oluşuyor.

Bu yazıyı kafamda oluştururken, Capital dergisinde Sayın Rahmi Koç ile yapılan söyleşiye takıldı gözüm. Sayın Koç, belki de Türkiye''nin demokrasi karşıtı gündemine omuz vermek gayretiyle, sanayideki geriliğimizi demokrasideki ileriliğimizle (!) açıklamaya çalışıyor. Güney Kore''yi örnek gösteriyor: Orada bir diktatör, Hyundai sen gemi yap, Samsung sen elektronik eşya imal et diyor; böylece ülke gelişiyor!...

Keşke olay bu kadar basit olsa. İşin anahtarı diktatörlük olsaydı, dünyadaki 200 devletin bugün bile yarıdan fazlası otokrat veya diktatör sayılabilecek idareciler tarafından yönetiliyor olduğundan, bunların hiç değilse bir kısmının gelişmiş olması gerekirdi. O kadar uzağa gitmeyelim: Geçen yıl Mısır''da devlet başkanlığı seçimleri öncesinde, bir gazeteci "herhalde artık aday olmaz" düşüncesiyle Hüsnü Mübarek''e "Efendim, halka bir veda konuşması yapmayı düşünüyor musunuz?" diye sorduğunda, aldığı cevap (!) şuydu: "Niye ki? Halk bir yere mi gidiyor?"

Güney Kore kalkınmasının dış motoru ABD, iç motoru ise Sayın Koç''un işaret ettiği çaebol sistemidir. ABD jeopolitik kaygılarla Kore''nin güneyini kendi safında tutmak zorundaydı. Bunu iki yolla başardı: Nüfusun yarısına yakınını Hıristiyanlaştırmak ve ülkenin sanayileşmesine omuz vermek suretiyle. Sayın Koç hatırlayacaklardır: 1980''lerin ortalarında Hyundai ilk otomobillerini piyasaya sürdüğünde, Türkiye''nin iç çamaşırı ürünlerine bile kota koyan ABD pazarına yılda 250 bin araba satabiliyordu. Sadece yoksul Kore iç pazarı için üretim yapacak bir Hyundai, bizim Tofaş''tan daha başarılı olabilir miydi? Yahut: Tofaş Amerikan pazarına 250 bin araba satabilir miydi? Buna lisansörler rıza gösterir miydi? Amerikan yönetiminin bu yönde herhangi bir işareti söz konusu olabilir miydi?

Sayın Cumhurbaşkanı ile sohbetimize geri dönmek istediğimden, Kore''nin çaebol sistemini değil, onun özgün modeli olan Japon keiretsu sistemini biraz irdelemek istiyorum. Düşünün, Toyota bu yıl tam 10 milyon adet otomobil imal edecek. Kaç fabrikası olursa olsun, bu kadar arabayı tek başına yapabilir mi? O halde Toyota derken bir tek şirkete değil, bir sisteme bakmamız lazım. İşte keiretsu o sistemin adıdır. Merkezinde tabiatıyla Toyota (veya aynı şekilde Sony, Toshiba, Honda, Mitsui, Mitsubishi...) denen büyük bir şirket vardır. Toyota''nın çevresinde halka halka binlerce küçük ve orta boy işletme yer almaktadır. Birinci halkada 400 civarında işinin ehli KOBİ yer alır. Kimisi fren sistemlerinde uzmandır, kimi dikiz aynasında, kimi cam sileceklerinde. Onları çevreleyen ikinci halkada belki 4, belki 5 bin şirket bulunmaktadır. Böylece Toyota keiretsu dediğimizde sayıları 5-6 bini bulan bir uzman şirketler topluluğundan söz ediyoruz. Bunların her biri mülkiyet ve yönetim bakımından bağımsız şirketlerdir. Fakat adeta Toyota ile kader birliği etmişlerdir.

Japonya (ve diğer sanayileşen ülkeler) demokrasi yokluğu veya diktatör bolluğu yüzünden gelişmiş değillerdir. Küreselleşen kapitalist sistem bir tür "metropoller arası kapışma" sistemidir. Ülkelerden ziyade, Tokyo/Osaka, Frankfurt/Berlin, Londra/Manchester, New York/Detroit/Seatle gibi odaklar ulus-aşırı bir yarışa girerler. Hangi metropol kendi taşrasını geliştirip, ulusal kapitalist sisteminin etkili bir parçası haline getirebiliyorsa, diğer metropoller karşısında o kadar güçlü konuma geliyor. Kendi taşrasını rakip sayıp yok etmeye çalışanlara ise, yabancı metropollerin acenteliğini yapmak düşüyor.

İdeal olan, metropolümüz İstanbul''daki büyük sermaye gruplarının keiretsu benzeri bir sistemle Anadolu''nun sermaye ve girişim gücünü ortak bir mücadele yolunda seferber etmesiydi. Bu olmadı. Şimdi hiç değilse KOBİ''lerimizi bu acentelerin negatif etkilerinden kurtarıp, küresel kapitalizme doğrudan eklemleyebilirsek, dolaysız temas yüzünden belki hem iş öğrenir; hem de eskisine göre daha fazla kazanarak ayakta kalırlar.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...