Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Soruşturmanın ikinci bölümünde Menders ve Özal''dan hareketle bugün gelinen safhada devlet/sermaye ilişkisi ele alınıyor. sorular şunlar:

3. Cumhuriyet döneminin son iki dönüm noktası olan Menderes ve Özal döneminin sermaye yapısına getirdiği değişim nedir? Sermayenin bugünkü yapısı nasıldır?

Ekonomik bakımdan Menderes ve Özal dönemlerinin birer "dönüm noktası" oluşturduklarını sanmıyorum. 1930 ve 40''ların savaş artığı devletçiliği, 1945 sonrasında devam ettirilemezdi. Demokrat Parti iktidara gelmemiş olsa bile, özel sektöre ağırlık veren karma bir ekonomiye doğru yol alınması kaçınılmazdı. (Bunun alternatifi olan sosyalist ekonomi, siyaseten mümkün değildi.) Özal Devrimi denen şey ise, 1960''ların içe-dönük sanayi hamlesinin küresel pazarla ilişkili sorunlarını giderme hamlesiydi. Her iki girişim de, sermaye sınıfının yetersizlik veya niteliksizliği yüzünden, akamete uğramıştır.

1950-75 dönemi, dünya ekonomisinde bahar havasının yaşandığı olağanüstü bir genişleme evresiydi. Kapitalist ekonomi 1500''lerden beri hiç bu kadar hızlı büyümemişti! Ne var ki, bazıları akıllıca büyürken, bazı ekonomiler sadece şişmekle yetiniyordu. Türkiye bunlardan biriydi. Akıllı büyüme, işletme ölçeklerinin dünya pazarına göre ayarlandığı ekonomilerde gerçekleşiyordu. Bunlar, sadece iç talebi değil, küresel talebi de göz önüne alarak sanayileşiyorlardı. Türkiye gibi, sadece düşük iç talebi karşılamaya yönelik (ithal-ikameci) politikalar takip eden ülkeler, küresel büyüme oranınının düşmeye başladığı 1970 sonrası dönemde tökezlemeye başladılar. Üst üste gelen petrol şokları bunların döviz dengelerini bozunca, dışa açık sanayileşmenin önemini kavradılar. Bunun Özal''ın dehasıyla (?) hiçbir ilişkisi yok. 24 Ocak kararlarının siyasî mimarı Demirel''dir!

Ne olursa olsun, 24 Ocak Türkiye için çıkış kapısını aralayabilirdi. 1980-90 arası on yıl içinde, ihracata olağanüstü teşvikler verildi. İhracat yapanlar, mal bedelinin üçte birine yakın ilave kazançlar elde ettiler. Buna rağmen, büyük sermayenin kılı kıpırdamadı. 1980 yılında, üretiminin yüzde birini ihraç edip, yüzde 99''unu iç pazarda satan büyük sanayi şirketleri, on yıl sonra ihracat oranını en fazla yüzde 2 veya 3''e çıkardılar. Türkiye''nin en büyük 100 sanayi şirketinin ortalama ihracat miktarı 20-30 milyon doları bulmazken, ortalama ithalatları 200-300 milyon doları bulmaktadır. Yani her biri ülke ekonomisine her yıl 200 milyon doların üzerinde döviz kaybettirmektedir. Ülkenin yıllık 20 milyar dolarlık dış ticaret açığının en az yarısı, büyük sanayi şirketlerinin oluşturduğu kara deliklerden dışarıya akmaktadır. Bu şirketleri birer yerli şirket değil, Batı sermayesinin ajanları olarak görmek yanlış olmaz. Cemil Meriç, "Türk aydını Batının yeniçerisidir" diyordu. Aynı şeyi, ithalatı ihracatını kat kat aşan sanayi şirketlerimiz için de pekâla söyleyebiliriz.

Türkiye''nin büyük sermaye sınıfı muhafazakârlaştıkça, karşısına dönüşümcü yeni bir girişimci sınıfın çıkması kaçınılmazdı. Bana göre, çokortaklı şirketler, bu yeni sınıfın kollektif biçimini temsil ediyor. Aynı şekilde, çok sayıda bireysel girişimci de muhafazakâr/rantçı sınıfın karşısına dikilmiş bulunuyor. Son on yılda, Anadolu''da üçyüzden fazla girişimci derneğinin kurulmuş olması rastlantı değildir. Bunlar, siyaset üzerinde nüfuz kullanarak, devleti verimsiz kapitalist sınıfın aleti olmaktan kurtarmak istiyorlar.

4. Devletin himayesine mazhar olan, devlet ihalelerini alan gruplar kimler, neler üretiyor, ülkedeki ekonomik deveranda işlevleri, rolleri, etkinlikleri ne?

Devlet yapısıyla içiçe geçmiş sermaye grupları, sanayiden finansmana kadar ekonominin tüm alanlarında örgütlenmiş bulunuyorlar. Küresel pazara yönelmedikleri için, kazançlarını iç pazardan temin etmek zorundadırlar. Fakat içeride de kronik enflasyon yüzünden satınalma gücü her geçen düşmektedir. Bu durumda kârlılıklarını nasıl devam ettirebilirler? İç borçlanma mekanizması 1990''larda bu gruplar için kurtuluş ipi oldu. Ona tutunarak varlıklarını sürdürdüler. Kaba bir hesapla, devlet bu gruplara (ve bir kısım yabancı finansörlere), yılda ortalama yüzde 20-50 arası reel faiz üzerinden, on yılda yaklaşık 70 milyar dolar kaynak transfer etmiştir. Bu yüzden, şu anda her Türk çocuğu 2500 dolar borçla dünyaya gözünü açmaktadır. Her sanayi grubunun kendi bankası olduğundan, kaynaklarını devlete borç olarak vermekte hiç bir zorlukla karşılaşmamaktadır. Ancak, deniz bitmek üzeredir. Üçüncü bin yılın eşiğinde, devletini iflas noktasına getiren bu kısır sermaye sınıfı, kendisine nasıl bir hami bulabilecektir?

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...