Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Yöneticiler riski kontrol altına alırlar; önderlerse riske atılırlar. Başarısızlık tehlikesi işte o zaman eylem için bir hızlandırıcı olur.

Geçen hafta size Prof. Abdullah Reşid''in İslamda Ordu ve Komutan başlıklı eserinde(Şule Yayınları, 1996) incelenen komutanlık vasıflarının bugünün liderlerinde de arandığını belirtmiştim. İslam kaynaklarına göre, düşman karşısında sebat etmenin, zafere ulaşmanın ve ilahî yardıma lâyık olmanın yolu cesaret ve takvâdan geçer. İbn Hacer şöyle diyor: “Devlet başkanı, ordunun başına dininde güvenilir, korkup kaçmayan ve gerektiğinde saldırmasını bilen cesur bir kimseyi tayin etmelidir.” İbn Ezrak: “Cesur ve zeki olmayan bir komutan, askerleri için musibet, düşmanları içinse şanstır.”

Komutanın takva sahibi olmaması, askerler arasında zulüm ve fesadın yayılmasına yol açar. El Hersemî şöyle diyor: “Komutanın en büyük silahı, yalnız Allah''tan korkmak, O''nu zikretmek, tevekkül etmek, O''nun yardımını istemek, zulmü ve kini terk etmek, affa niyet etmek, intikamcı olmamak, adaletli olmak ve ecrini Allah''tan istemek olmalıdır.”

Yunan bilgesi Eflatun da cesaretin tecrübeyle bir arada bulunması gerektiğine dikkat çeker ve cesaretin bir tür “akıllı metanet” olduğunu söyler. Diyaloglarından birinde, Sokrates ile Lakhes arasında şöyle bir konuşma geçer:

Sokrates:

Cesaret nedİr?

Lakhes: Bir kimse, savaş safındaki yerinde durarak, kaçmaksızın, düşmana dayanmayı aklına koymuşsa, bil ki o adam cesaretlidir.

Sokrates: Güzel. Peki, yerinde sabit durmayıp da gerileyerek düşmanla dövüşene ne demeli? İskitler hem saldırırken, hem gerilerken düşmanla çarpışırlarmış. Homeros, Aineias''ın atlarını överken, “kovalamada da, kaçışta da hızlı giderlerdi” der. Yunanlılar, Perslerle karşılaşınca yerlerinde durup çarpışmayı doğur bulmamış, kaçmışlar; sonra Perslerin safları bozulunca dönmüş ve cengi kazanmışlar. Öğrenmek istediğim şu: Yalnız piyadelerde değil, atlılarda, her türlü askerde cesaret nedir? Yalnız savaşa girenlerde değil, denizin tehlikelerine göğüs gerenlerde, hastalığa, yoksulluğa, siyaset yüzünden başa gelenlere yiğitlik gösterip dayananlarda cesaret nedir? Şunu da katayım: Yalnız acıya, korkuya yiğitlik gösterenlerde değil, arzularına, zevklerine karşı koyanlarda görülen; ister dayanmakla, ister kaçmakla gösterilen cesaret nedir?

Lakhes: Cesaret bir çeşit ruh metinliğidir diyebilirim.

Sokrates: Elbette öyledir. Ama her türlü metinliği cesaret sayabilir misin? Akılla giden metinlik iyi de, delilikle birlikte gidene cesaret denir mi?

Lakhes: Haklısın.

Sokrates: Demek ki cesaret, akıllıca olan metinliktir. (Lakhes, MEB, 1997, s. 25.)

Kennedy tarzI önderlİk

Standart yöneticiliğin tepkici ve korkak, önderliğinse dönüştürücü ve cüretkâr olduğunu söyleyen Paul Taffinder, önderliğin beş oluşturucu unsurunun şunlar olduğunu söylüyor: Bağlam, risk, öngörülmezlik, inanç ve kritik kütle. Bu beş unsurun, ABD Başkanı J. F. Kennedy''nin aya adam gönderme projesini Amerikan Kongre''sine sunduğu konuşmasında bir araya geldiğini söyleyen Taffinder''in tahlili şöyle:

  • Bağlam. “Olağanüstü zamanlardayız. Ve olağanüstü bir meydan okuma karşısında. İnançlarımız ve kudretimiz, hürriyet davasında bu millete liderlik rolünü yüklemektedir.” Kennedy''nin konuşması böyle başlıyor. Her ne kadar ağırlık ABD''deki ekonomik ve sosyal ilerlemeye, savunma, istihbarat, uzay, silahsızlanma gibi konulara kayıyorsa da, bağlam ABD''nin tarihteki rolünü ve hürriyete bağlılığı öne çıkarıyor. Ve işin başında, bağlamın sıradan olmadığına açıklık getiriliyor. Çevremizdeki dünya en monoton veya karışık halini aldığı zaman, bu bağlama vuzuh kazandıracak önderlere şiddetle özlem duyarız.
  • Risk. “...günün birinde birinci olacağımızı garanti edemiyorsak da, bu çabadaki herhangi bir başarısızlığın bizi sonuncu kılacağını garanti edebiliriz. Bunu bütün dünyanın gözü önünde dile getirmekle ilave bir risk üstleniyoruz, ama başarırsak bu risk şanımızı yüceltecektir.” İşte riskin üstlenilmesi ve fırsatın yaratılması. Riske atılmak tehlikelidir. Riski halka açıklamak ise daha tehlikelidir. Felakete bile yol açabilir bu. Granit gibi yüzünüze çarpabilir. Risk bilgisi korkuya, korku felce yol açabilir. Yöneticiler riski kontrol altına alırlar; önderlerse riske atılırlar. Başarısızlık tehlikesi işte o zaman eylem için bir hızlandırıcı olur.
  • Öngörülmezlik. “Başkan olduğum günden beri uzay çalışmalarına göz kulak olduk. Şimdi uzun adımlar atmanın zamanı geldi. Uzay araştırmalarında bu milletin öncü rolü oynamasının vaktidir artık. Yeryüzündeki geleceğimizin anahtarı birçok bakımdan bu adımlara bağlıdır.” Normun ötesine gitmek, statükoya karşı çıkmak, doğası gereği her zaman öngörülmezlik gerektirir. Yöneticiler mevcut çarkın dışına çıkmak istemezken, önderler kalıpları kırar, yenilerini inşa ederler. Kişilere karşı davranışlarında ne kadar az şaşırtıcı iseler, örgütün kaderiyle ilgili kararlarda o kadar fazla şaşırtıcıdırlar.
  • İnanç. “Şayet sadece yolun yarısına kadar gidecek yahut zorluklar karşısında sineceksek, hiç yola koyulmayalım daha iyi.” Kennedy''nin mesajı şüpheden uzaktır. Milletine öncülük etmektedir. Aya gidilmesi gerektiğine ''iman etmekte''dir. Kendilerine veya hedeflerine inancı olmayan kişileri kimse takip etmez. Nietzche, “İnsanlar, kuvvetle inanılıyor gözüken şeylerin hakikatine inanırlar” diyordu. İnanılan şeyin hakikat olup olmaması başka bir meseledir.
  • Kritik kütle. “... aslında aya giden bir tek kişi değildir. Aya bütün millet gidiyor olacaktır. Çünkü onu oraya göndermek için hepimiz çaba harcıyoruz.” Futbol maçları kadar hiçbir şey kritik kütlenin önemini göstermez. Golü bir kişi atsa bile, oyunu 11 kişi oynar. On kişi gerekli yardımlaşma ve etkinliği gösteremezse, golcü avucunu yalar. Önderler, takımın enerjisini doğru yöne ve doğru biçimde akıtan, önceliklere önem veren, kaynakları doğru tahsis eden, örgütün nelerin altından kalkabileceğini hesaplayan kişilerdir.
  • Yorumlar

    Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

    10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

    10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...