Ot yolma, planla!
Mustafa ÖzelYeni Şafak Gazete Yazarı
01:00, 19/11/2006, Pazar • Yeni Şafak Haber Merkezi
Türkiye''de kamu planlı, özel sektör ise plansız ot yolmayı tercih ediyor. Plan bilinci yüksek kaç Türk şirketi var acaba? Yıl başında bütçe hazırlayıp, yıl sonunda gerçekleşmiş rakamlarla karşılaştırmak, planlı olmak mıdır?
Perestroyka sonrası Rusya''da ilk on yıl büyük bir dağınıklık ve başıboşluk içinde geçti. İstisnalar bir yana, çoğu yönetici ve çalışanlar ot yolmaya başladılar. Gerçi Rusya''da 1917''deki Bolşevik İhtilali''nden bu yana ot yolunduğunu söyleyenler de az değil. Bu görüş doğru olsa bile, ben buna “planlı ot yolma” diyorum. Tıpkı askerlikte yapıldığı gibi. Askerler boş vakitte yanlış veya tehlikeli sayılabilecek işlerle uğraşmasınlar diye, etrafta ne kadar ot varsa yoldurulur. 1984 yılında Moskova''ya gitmiştim. Komünizmin izleri henüz ortadaydı. Epey samimi hale geldiğimiz (geldiğimizi sandığımız) bir Rus yetkiliye, biraz da pot kırıp Troçki''den söz ettiğimde yüzünün rengi atmıştı. Belki aydınlar arasında rahat konuşulan bir takım konuları, halk ve memurlar henüz konuşacak kıvamda değildiler. Bir ara şehirdeki yüksek bir binada akıl almaz uzunlukta bir kuyruk gördük. Beş altı kişilik sıralar merdivenler boyu uzayıp gidiyordu. Kuyruğun sonundaki kişiye her halde 5-6 saatten önce sıra gelemezdi. Sorduğumuzda, votka kuyruğu olduğunu söylediler. Tam bir planlı ot yolma temrini. Birkaç yıl sonar Rusya''yı dolaşan Amerikalı iktisatçı Lester Thurow, ziyaret ettiği işletmelerde kimsenin çalışmadığını; herkesin deyim yerindeyse “ot yolduğunu” yazıyordu. Fabrikaların birinde göz boyamaya çalışan bir mühendise sorar Thurow: “Ne yapıyorsun?” Cevap dürüstçedir: “Çalışıyor gibi yapıyorum?” Thurow, aldığı cevaptan memnun, adamı
sıkıştırmaya çalışır: “Niçin çalışmıyor da, çalışıyor gibi yapıyorsun?” İkinci cevap daha da ilginç: “Çünkü yöneticilerimiz de bize maaş ödüyor gibi yapıyorlar!” Rusya böyle de, Türkiye çok mu farklı? Türkiye''de kamu sektörü planlı ot yolmayı, özel sektör ise plansız ot yolmayı tercih ediyor. Bu yargıyı ağır bulacaklara sadece şunu hatırlatmak isterim: Plansızlık zaten başlı başına ot yolmak değil midir? Plan bilinci yüksek kaç Türk şirketi var acaba? Her yılın başında, baştan savma bir bütçe hazırlayıp, yıl sonunda gerçekleşmiş rakamlarla karşılaştırmak, planlı olmak mıdır? Her şeyden once, her kademedeki yönetici plan yapmalıdır, sadece en tepedekiler değil. Bazı yöneticiler planlamadan yan çizer, hatta gıcık kaparlar. Bunlar, ortaya çıkan veya aciliyet kazanan sorunlara tepkici davrananlardır. Sonuçta, iş takvimleri (terminler) kontrolden çıkar. İşgörenler ortalıkta gözükmez. Kalite hataları alır başını gider. Departmanlar arası işbirliği zedelenir. Ekipmanlar çalışmaz olur. İş kazaları artar. Teslimatlar gecikir. Müşteri şikâyetleri ayyuka çıkar. Maliyetler tutulmaz olur. Kriz atmosferi doğar. Yöneticiler önleyici planlamanın işe yarayabileceğini düşünseler de, ya iş işten geçmiştir veya o kadar meşguldürler ki plan yapmaya mecalleri olmadığını hissederler. Tepkici yöneticiler aynı meydan okumalarla ve aynı sorunlarla defalarca yüz yüze kalırlar. Üretken bir çalışma ortamı yerine, huzursuz bir atmosfer yaratırlar. Performansları bu yüzden eksi olur. Türkçesi, ot yolarlar!
Kademe yöneticileri nasıl plan yapmalı? İşte size deneyimli bir yöneticiden 7 adımlık bir planlama rehberi:
Sorumluluk alanınızın başlıca kuvvetli ve zayıf yönlerini sıralayın. Örneğin, uluslararası markaya sahip şirketler için imalat yapan bir konfeksiyon şirketinde çalışmakta olan bir yönetici, beş kuvvet ve beş zaafını şöyle sıralayabilir:
Kuvvetli Yanlar:
Zayıf Yanlar:
Tek-cümlelik bir strateji taslağı çıkarın. Strateji, bir amaca ulaşmanın en önemli yöntemidir. Strateji sayesinde, kuvvetli yanlarınızdan faydalanır, zaaflarınızdan uzak durursunuz.
Yılllık bir parasal kazanç hedefi tasarlayın. Bölüm olarak şirkete katkınız ne, maliyetiniz ne? Çita gibi olun; size iki saatlik enerji sağlayacak bir tavşanın peşinde dört saat koşturmayın.
Belli başlı eylemlerinizi tasarlayın. Olmazsa olmaz işlere ne kadar vakit ve kaynak ayırmalısınız; yenilik yapmaya nasıl fırsat bulmalısınız? İşe boğulan, boğulur.
Yıllık planınızı bir çizelge halinde gösterin (bar chart). Çizelgede aylık amaçlarınızı gösterin. Kısacası, yıllık hedeflerinizi aylık takibe alın. Her ayın amaçlarını gerçekleştiremezseniz, yıllık hedeflere ulaşmanız hayal olur.
Günlük/haftalık dönemlerde, önemli işlere öncelik verin. Unutmayın: Elde edebileceklerinizin çoğunu, yaptığınız işlerin bir ikisinden elde edebilirsiniz.
Acil durum planlaması yapın. En garanti gördüğünüz işlerde bile, en olumsuz şartların gerçekleşmesi halinde hangi adımları atacaksınız?
Planlamanın amacı; işleri doğru yapmakla yetinmeyip, doğru işleri yapar hale gelmektir. Plansızlar, işleri doğru yapmaya yetişemezler ki, doğru işleri düşünebilsinler!
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.