İnternette dolaşan tatlı bir ''hikâye'' şöyle: Mimar Sinan''ın kalfalık eseri sayılan Şehzadebaşı Camii''nin 1990''lardaki restorasyonu sırasında, taş kemerin kilit taşı çıkarılırken, içinden bir cam şişe çıkmış. Şişede dürülmüş bir beyaz kâğıt varmış. Kâğıtta Osmanlıca bir şeyler yazılıymış. (Başka nece olabilirdi?) Meğer Mimar Sinan''ın geleceğe mektubuymuş bu. Şunları yazmış büyük mimar:
"Bu kemeri oluşturan taşların ömrü yaklaşık 400 senedir. Bu müddet zarfında bu taşlar çürümüş olacağından, siz bu kemeri yenilemek isteyeceksiniz. Büyük bir ihtimalle yapı teknikleri de değişeceğinden, bu kemeri nasıl yeniden inşa edeceğinizi bilemeyeceksiniz. İşte bu mektubu ben size, bu kemeri nasıl inşa edeceğinizi anlatmak için yazıyorum."
Bize bu ''olayı'' haber veren arkadaşımız, ayrıntıları da unutmuyor: "Mimar Sinan mektubuna böyle başladıktan sonra, o kemeri inşa ettikleri taşları Anadolu''nun neresinden getirttiklerini söylerek izahlarına devam ediyor ve ayrıntılı bir biçimde kemerin inşasını anlatıyor."
Genç arkadaşımızın yorumu: "Bu mektup bir insanın, yaptığı işin kalıcı olması için gösterebileceği çabanın insanüstü bir örneğidir. Bu mektubun ihtişamı, modern çağın insanlarının bile zorlanacağı taşın ömrünü bilmesi, yapı tekniğinin değişeceğini öngörmesi, 400 sene dayanacak kâğıt ve mürekkep kullanması gibi ileri bilgi seviyesinden gelmektedir. Bu ileri bilgiler de o koca mimarın erişilmez özelliklerindendir. Ancak erişilmesi gerçekten zor olan ve bu bilgilerden çok daha muhteşem olan şey, 400 sene sonraya çözüm üreten sorumluluk duygusudur."
Olay uydurma, yorum muhteşem. Gruba yazan başka bir arkadaş veryansın ediyor: "Değerli arkadaşım, bu rivayetin aslı astarı yok. Tamamen uydurma bir efsane. Böyle şeylere itibar etmemenizi taviye ederim. Bu masal zaman zaman gazetelerde belirir, fakat şimdiye kadar bir Allah''ın kulu çıkıp ta ''işte belge!'' demedi."
Uydurma, efsane, masal. Ben de aynen böyle düşünüyor, fakat ilk arkadaşıma "böyle şeylere itibar etmeye devam etmesini" tavsiye ediyorum. Neden mi? Tarihin motor gücü efsanelerdir de ondan!
Bu tür olayların uydurma olması, gerçek olmalarından önemlidir. Esas mesele, niçin anlatılmakta olduklarıdır. Şöyle hikâyeler de çok dinlemişsinizdir: Fatih bir gün çarşıya gitmiş. Bir dükkândan şeker almış. Helva var mı diye sorunca, bizde yok ama yan dükkânda var demişler. Bu arada gözü helva kutusuna takılmış: Bu helva değil mi? Cevabı tahmin ediyorsunuz: Komşum henüz siftah etmedi de, helvayı oradan almanızı istedim!
Yeri, zamanı ve şahidi olmayan hiçbir anlatım tarihçiler tarafından ciddiye alınmaz. Bazı kitaplarda Ömer ibn Abdülaziz''den Fatih''e kadar birçok hükümdarın haksız yere bir Yahudinin elini kestirdikleri, sonra mahkemeye çıktıkları, kadı''nın hükümdarın da elinin kesilmesine hükmettiğini, hükümdarın karara saygı göstermesi üzerine Yahudinin bu sefer itiraz edip şikâyetini geri aldığını; üstüne üstlük bir de Müslüman olduğunu okumuşuzdur.
Bütün bu anlatımlar tarihin değil, ahlâk ve siyaset felsefesinin konusudur. İşte hükümdar dediğin böyle olmalıdır! Anlatılmak istenen budur. Mimar Sinan hikâyesinde ise, anlatıcının çok iyi yorumladığı üzere "400 sene sonraya çözüm üreten sorumluluk duygusu" vurgulanmak isteniyor. Eh, bunun için küçücük bir yalanı da fakihlerimiz hoş görsün artık.
Biz sözü yine halk şiirine getirip, Karacaoğlan''ın yöneticilere ahîret öğüdüyle bağlayalım:
Cennet cehennem yoktur diyenler
İl hakkını alıp haksız yiyenler
Al yeşil konaktan hükm''eyleyenler
Dur bakalım canım beyler kalır mı
Karac''oğlan her cefayı biliyor
Sualciler yedi yerde soruyor
Yetmiş iki millet ar''ya giriyor
Dur bakalım canım dağlar kalır mı…
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.