Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Değerli sinema yönetmeni Halit Refiğ ile yıllar sonra Bilim Sanat Vakfı''nda bir araya geldik. Bir saat için planlanan söyleşi programı iki saate yakın sürdü. Bir o kadar da yemek-üstü söyleştik. Onu da, Yeşilçam''ı da ne kadar özlemişiz!

Halit Refiğ mesleğini seven, mesleği üzerinde düşünen ve mesleğini “gerçeği aramada” temel bir araç haline getirmeyi bilen ender insanlardan biri. Şu anda dünya ve Türkiye siyasetine bakışta aramızda oluşan farklar bu gerçeği değiştirmez. İnsanlar fikirlerden önemlidir.

“Sinemacı olmasaydım, Türk toplumunu bu denli tanıyamazdım” diyor. Her yabancı kolej mezunu gibi o da kendi toplumuna önce Avrupa penceresinden bakmış. Sonra Türk filmlerinin 1950 ve 60''lardaki başarısı onu ciddi bir muhasebe yapmaya sevk etmiş. “Türk insanının milyonlarca dolara mal olan Holywood filmlerini değil, akılalmaz imkânsızlıklarla gerçekleştirilen Türk filmlerine rağbet etmesi açıklanmaya muhtaçtı. Anladım ki, Batı filmleri bireyin mutluluğunu resmediyor. Adam ya çalışıp, ya banka soyup para kazanıyor; gücünü ortaya koyuyor ve o sayede en güzel kızı elde ediyor, filan… Bizim filmlerimizde ise para kazanması, zengin olması veya başka türde bir güç elde etmesi övgüye değer bulunmuyor. Hatta bunlar bireyi cemaatten, diyelim ki aile veya mahallesinden (özellikle mahallesinden!) koparan unsurlar olarak aşağılanıyor, lanetleniyor. Türk insanı gerçek hayatta bu değerleri yaşatma mücadelesi verdiği için, bu ''Yeşilçam'' filmlerini seviyor; onlardaki kahramanlarla özdeşleşiyor. Anladım ki bizim toplumumuz Batı toplumundan temelden farklıdır.”

Bu farklılığı çok iyi resmeden bir olay anlattı Halit Refiğ. Senaryosunu Kemal Tahir ile beraber yazdıkları Haremde Dört Kadın filminin çekimleri biter bitmez İtalya''daki bir festivale gidiyorlar. “Fazla zaman yoktu. İngilizce veya İtalyanca alt yazı hazırlamaya bile vakit bulamadık. Kahramanların sadece Türkçe konuştukları, baştan sona bir yalıda geçen bir filmi İtalyan seyircilerin herhalde beğenmeyeceklerini, seyircilerin çoğunun salonu terk edeceğini düşünüyorduk. Hiç de öyle olmadı. Filmi hayranlıkla seyredip alkışladılar. Eleştirmenler son derece övücü yazılar yazdılar.”

İtalyanlar filmi beğenince hem Halit Refiğ ve yapımcılar havaya giriyor, hem Türk eleştirmenler. Film vizyona girmeden övgüler düzülüyor. Fakat… “O zamanlar filmler İstanbul''da vizyona girmeden ihtiyaten yakın şehirlerde gösterilir, seyircinin tutumuna göre İstanbul''da hangi sinemalarda, kaç hafta vizyona sokulacağı planlanırdı. Haremde Dört kadın''ı Adapazarı''nda gösterime soktuk. Ben ve yapımcılar da sinemanın en arka koltuklarına kurularak seyircinin tavrını kollamaya başladık. Beklentimiz yüksekti: İtalyan seyirci bu kadar beğendiyse, bizimkiler filme bayılacaktı!”

Size şimdi Haremde Dört Kadın''ın ne konusunu anlatacağım, ne mesajını. Arayıp bulun ve seyredin. Şu kadarını söyleyeyim ki, Adapazarı seyircisi filme on dakika tahammül edebiliyor ve salon boşalmaya başlıyor. Filmi sonuna kadar izleyen beş-on seyirci de salondan çıkarken şöyle homurdanıyorlar: “Allah bu filmi yapanların belasını versin!” İtalyanların göklere çıkardığı film, Antalya film festivalinde gösterilirken de olay çıkıyor, seyirciler makine dairesini basıp filmi parçalıyorlar!

Aynı film seyircisinin bugün her nasılsa Avrupa Birliği''ne girmeye can atar hâle gelmesine hayıflanan Halit Refiğ, Yeşilçam sinemasının oluşumunu anlatırken müthiş bir girişimcilik serüvenine de ayrıca ışık tutuyordu:

Sinema çoğu ülkelerde devletin kanatları altında gelişmiştir. Sovyet Rusya bunun zirve örneğidir. Orada 1919''dan itibaren sinema “devlet ideolojisini halka yaymanın en temel aracı” olarak görülmüş ve desteklenmiştir. Türk sineması ise halkın eseridir. Çoğu beş parasız girişimciler, halkın sinemaya; daha doğrusu yukarıda anlatılan “temel toplumsal değerleri yücelten Yeşilçam filmlerine” rağbetini görüp, ciddi riskler üstlenerek yılda ortalama 10-15 olan film sayısını 1950''lerde 150-200 dolayına çıkarmışlardır. Para yerine bono (senet) kullanarak. “Bana verilen hiçbir bono karşılıksız çıkmadı” diyor Halit Refiğ!

Yeşilçam sinemasının girişim ahlâkı bakımından değerlendirilmesini başka bir yazıda yapalım. Teşekkürler ulusal sinemacı.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...