Ruh bedenden kültür ekonomiden ayrılmaz

Seküler kültür, fizikötesi dünyayı bütünüyle yok sayarak, yalnızca fizik dünyaya odaklanır. Seküler kültürde, nasıl ruh ve beden arasında ayrım yapılırsa, aynı şekilde kültür ve ekonomi arasında da ayrım yapılır. Seküler kültürün misyonerleri, belirleyici olanın, fizikötesi dünyadan kaynaklanan kültürün değil, fizik dünyadan beslenen ekonominin olduğunun üzerinde önemle dururlar. Onlara göre, kültür alanında yer alan her değer, toplumları uyuşturmak için vardır.

Kutsal kültürün öncülerine göre, ruh ve beden arasında olduğu gibi, kültür ve ekonomi arasında da, iki alanı birbirinden ayıran duvarlar yoktur. Ruh ve beden, kültür ve ekonomi, birbirinden bağımsız değil, birbirleriyle alışveriş içinde olan iki alandır. Nasıl ruh ve bedenin birbirine indirgenmeden, kendi bütünlükleri içinde ele alınmaları gerekirse, kültür ve ekonominin de, birbirine indirgenmemeden, bir bütünlük içinde, değerlendirilmeleri gerekir.

Mehtap''ta “Çınaraltı”nın yorulma bilmez sevdalısı, Ramazan Ümit Şimşek''in hazırlayıp sunduğu, kültür programına katıldım. “İstanbul''a dost olan, kültüre dost olur” diyen, Prof. Dr. Sadettin Ökten ile kültür ve ekonomi arasındaki iletişim ve etkileşimin, bir hepermarkete dönüşen dünyada, kazandığı yeni boyutları ele aldık. Uluslararası kültürün, ulusal kültürleri kuşattığı bir dönemde, kültürsüz bir ekonominin krizlerden kurtulamayacağını vurguladık.

Dünyanın neresinde olursa olsun, hiçbir zaman ruhsuz bir beden düşünülemezse, kültürden bütünüyle arındırılmış bir ekonomi de düşünülemez. Kültürsüz bir ekonomi,ruhsuz bir beden gibi, can damarlarını yitirir. Kültür ekonomiden, ekonomi kültürden soyutlanamaz. İnsan diğer canlılardan, ahlaki değerleri, adil hukuk isteği, düşünme ve eylem yeteneğinden oluşan kültürüyle ayrılır. İnsanın ruh ve beden bütünlüğüne dayanan doğallığı, kültür ve ekonomi bütünlüğünede yansır.

Bütün bilimler gibi, ekonomi de, insan ve doğadaki eşsiz uyum, düzen ve dengeye dayanır. Yunus''un vurguladığı gibi: “Yaratılanları Yaratan dolayı hoş görmek, sevgi ve saygıyla karşılamak” gerekir. Çünkü Allah''ın sınırlarını çizdiği, doğal düzende, eksiklik, uyumsuzluk ve düzensizlik yoktur. Ekonominin yasaları,tabiatın doğal yasalarıyla çatışmamalıdır. Hayatın doğal yasaları, insanların yaptığı yasalardan daha kusursuz ve daha üstündür.

Büyük ölçüde tabiatın doğal kaynaklarına dayanan ekonomik strüktür, tabiat gibi, insan elinden çıkmamış, insan yapısı değildir. Ancak ekonomik yapı, hem açgözlü, hem de tokgözlü olmasını bilen, bir sarkaç gibi, iyilik ile kötülük arasında gidip gelen insanlarla canlılığını korur.

Seküler kültürün ekonomisini “açgözlü ekonomik insan”, kutsal kültürün ekonomisini de “tokgözlü güzel insan” ayakta tatur. Açgözlü insanın elinde tabiatın kaynakları sonuna kadar yağmalanırken, tokgözlü insanın elinde, israf edilmeden değerlendirilir.

Tabiat ekonomi ve kültürün, nimet ve küflet dengesine dayanan, ortak atölyesidir.

Kusursuz atölyede,kusursuz insanlarla, kusursuz ürünler üretilir.

Kusurlu ellerle, kusursuz ürünler üretilemez.

Sağlam kültürü olanın, sağlam ekonomisi olur.