Konya"nın yıldızı parlak

Pazartesi akşamı Konya''daydım. Anayasa profesörü Mustafa Erdoğan ile birlikte, Hukukçular Derneği''nin düzenlediği bir konferansa katıldım. Erdoğan, anayasal demokrasiyi, seçkin bir seyirci topluluğuna anlattı. "Tarafsız devlet" ve "İdeolojik devlet" ayırımını yapan Prof. Erdoğan, demokrasinin, özgür halkın yönetimi olduğunu vurguladı. Hukuk devletinin ideolojik saikle hareket etmeyeceğini, resmi ideolojiyi korumak adına hürriyetlerden taviz veremeyeceğini belirten Prof. Mustafa Erdoğan, "Anayasa, sivil toplumu sınırlamak değil, devleti sınırlamak amacını gütmektedir. Çünkü, Anayasa, toplumun devlete verdiği bir yetki beratıdır" dedi.

Erdoğan, askerî vesayet ve bürokratik tahakküme karşı çıktı; ABD''de Anayasa''nın kabulünden dört yıl sonra, 1791''de gerçekleştirilen bir değişiklikle, dinî hürriyetlerin teminat altına alındığını hatırlattı.

1791 değişikliği ile, "Devlet, resmî bir din ihdas edemez, din hürriyetini sınırlayıcı kanun çıkaramaz" hükmünün Anayasa''nın parçası haline geldiğini söyledi.

Mustafa Erdoğan konuşurken, baktım, bir polis kamerası sürekli bizi çekiyor. Her toplantıda var bu polis kameraları.

Düşünceyi suç sayan bir ülkede, böylesine yakından izlenmeyi tabiî karşılamak lâzım.

Bu ayıbı bir latife ile yumuşatmak istedim ve Mustafa Erdoğan konuştuktan sonra, tam bir jakoben üslupla, görüşlerimi ifade ettim:

"Yok efendim, ideolojik devletmiş... Yok efendim, irtica neymiş! Peki salondaki başörtülü hanımlar neyin nesi? Bu tehlikeye gözlerimizi kapayalım da Türkiye İran ve Cezayir mi olsun?"

Ben böyle konuşurken, dinleyiciler gülmeğe başladı. Herkes kahkaha atıyordu.

Sözlerimi polis kamerasına bakarak sürdürdüm: "Şimdi tesbit ediyoruz konuşmaları. Bilahare, sadece sözleri değil, satır aralarına da bakıp kastınızı araştıracağız. Söyledikleriniz kadar söylemedikleriniz de önemli. İrtica gibi büyük bir tehlikeyi görmezden geliyorsunuz. Peki Derviş Vahdeti ve Kubilay neyin nesi? Demokrasi perdesi altında, cahil oy çoğunluğuna prim vermek... Oysa, demokrasiyi biz kurduk, biz yaşatacağız..."

Gene polis kamerasına döndüm ve sözlerimi bağladım: "Mustafa Erdoğan''a katiyen katılmıyorum."

Prof. Erdoğan, salonu kahkahaya boğan bir cevap verdi bana: "Zaten ben de söylediklerime katılmıyorum. Düşüncelerimi ve sözlerimi paylaşmıyorum."

İkinci bölümde, dinleyicilerin sorularını aldık. Bir fikir verme açısından bazılarını yayınlıyorum:

"Türkiye''de, siyasi partiler, sivil toplum örgütleri, hatta hazırlayanlar dahi bu Anayasa''ya karşı iken, nasıl oluyor da, 1982 Anayasası hâlâ yürürlükte kalıyor?"

"Halkın tamamına yakın bir bölümü, belli bir dinî eğilime sahipken, onu potansiyel suçlu gören bir devletimiz var. Suçlu halk mı, yoksa devletin zihniyeti mi?"

"Daha çok demokrasi, insan hakkı ve özgürlük... Bunları istemek, mevcut otoritenin gazabına uğramamıza yol açabilir endişesini taşıyorum. Böyle bir korkum var. Neden?"

"Hukuk içinde hukuksuzluk, Anayasa''nın kaçıncı maddesinde yer alıyor?"

"İçinde yaşadığımız ideolojik devletin baskısından kurtulmak için neler yapmalıyız?"

"Türkiye ideolojik bir devletse, demokrasinin mevcudiyetinden söz edilebilir mi?"

"Meydanlarda Kur''an''ı öpen Süleyman Demirel irticacı mıdır? İrticaın hukuki tarifi nedir?"

"Batı Çalışma Grubu meşru mudur?"

"Koç Üniversitesi''ni açan Sayın Cumhurbaşkanı yasaların üstünde midir?"

"Türkiye''de gerçekten bir irtica tehlikesi var mı? Yoksa, belli bir zümrenin çıkarlarına ters düşüleceğinden mi korkuluyor?"

"Anayasa ve kanunları değiştirip reformlar yaptığımızda, ülkemizdeki demokrasi problemi aşılabilecek mi? Yoksa reformu, devlet erkini kullananların beyninde mi yapmalıyız?"

"Bir şiir okumanın suç sayıldığı hukuk devleti olur mu?"

"Demokratik bir devlette, ordunun yasama, yürütme ve yargıyla ilişkisi ne olmalıdır?"

Konya''ya gidip de, Kombassan Yönetim Kurulu Başkanı Haşim Bayram''ı ziyaret etmemek olmazdı.

Haşim Bayram''ın bürosu modern ve heybetli bir gökdelende bulunuyor. Bu ihtişamı görünce kendisine, "Nasıl endişelenmesinler. Maşaallah irtica almış yürümüş" diye takıldım.

Bilmem, Haşim Bayram''ın hayat hikayesini duydunuz mu?

Kendisi, bir köy çocuğu. 8 metrekarelik bir evde büyümüş. Kırlarda ot toplamış; çalışmasının mukabilinde, para yerine kitap almış. Anlasa da, anlamasa da okumuş. Fabrika kelimesini ilk defa o kitaplarda görmüş. Köyünü, kentini fabrikalarla donatma hayalini hep kurmuş...

Haşim Bayram, sanki o günleri yeniden yaşıyordu. Beni, ilk gözağrısı olan kağıt fabrikasına götürürken, arabada heyecanla anlatmaya başladı:

"Yüksek Öğretmen Okulu''nu bitirdim. Dershanecilik yapıyordum. Yıl 1988. Bir dostum, Devlet Planlama Teşkilâtı''nın teşvik verdiğini, teşvik alabilirsem, fabrika kurabileceğimi söyledi. Teşvik lâfını, ilk defa duyuyordum. Konya Matbaacılık, Basın, Ambalaj İmalat ve Ticaret AŞ (Kombassan)''yi kurdum. Teşviği aldık; şirket var. Ama yatırım yapacak para yok. 1989''da ufak bir tasarrufumu kullanarak araziyi satın aldım. Konya''nın ileri gelenlerini topladım. Onlara ''Fabrika kuralım, insanlara iş temin edelim'' dedim. Bana güldüler, alay ettiler."

Haşim Bayram daha sonra, bir arkadaşının tavsiyesine uyarak, zengin bir işadamına gidiyor. İşadamı, şimdiye kadar Anadolu''dan çıkıp da başarılı ticaret yapan birine rastlamadığını, vaktinin değerli olduğunu söyleyerek, Haşim Bayram''ı yanından adeta kovuyor.

Diğer bir işadamı, "Bu işte ne kadar kâr var?" diye soruyor. Haşim Bayram "Yüzde yüz kârlı" cevabını verince "Hiç % 100 kârla çalışılır mı? Geçenlerde aldığım tarlayı, % 650 kârla satıyorum" diyor.

O sırada tarlayı alan adam büroya geliyor. İşadamı, satışı bozar endişesiyle, Haşim Bayram''ı kolunu kıvırarak, ite kaka sokağa fırlatıyor.

Bayram, kırgın ve üzgün bir şekilde Aziziye Camii''ne gidiyor. Ağlayarak dua ediyor. "Zengin kullarının halini görüyorsun; bana fakir kullarını gönder Allahım" diye yakarıyor.

Tek odalı ofisine döndüğünde, kasketli gariban bir adam kendisini bekliyor. "Siz benim kızımın öğretmenisiniz. Kızım, fabrika kurmak için sermayeye ihtiyacınız olduğunu söyledi. Bizim paramız yok ama, evimi sattım size getirdim" diye konuşuyor.

Arkadan bir başkası geliyor. Karısının bileziğini ve yüzüğünü satıp temin ettiği 300 bin lirayı Haşim Bayram''a teslim ediyor.

Kombassan''ın ilk ortakları işte bu kişiler. Sonrası çığ gibi büyüyor. 10 binlerce ortak, 30 bin çalışan. Türkiye''nin yanısıra, Almanya, İsviçre, Hollanda, Belçika, Bosna-Hersek, Kazakistan, Mısır, Malezya, Filipinler, Hongkong ve Amerika''da önemli yatırımlar ve iştirakçiler. 10 yılda, kredisiz ve faizsiz, büyüyen dev bir holding...

İşte "irtica"(!) tehlikesinin altında yatan husus, rekabetin doğurduğu bu çıkar çatışması.

Devletten beslenmeye alışmış, gıdasını yüksek faizden alan asalak sermaye gruplarının karşısına, halka dayanan milli sermaye çıkıyor. Devletten yardım talep etmek yerine "Gölge etme başka ihsan istemem" diyorlar.

Konya, başarılı belediye hizmetleriyle kapasiteli işadamlarıyla, kültürel faaliyetleriyle medeni bir şehir. Egemenler istese de, istemese de, Türkiye''nin yüz akı.

Asalak sermayeyi kollayıp, Kombassan''ı horlayanlar ne kadar çabalasalar da, bu şehrin parlak yıldızı sönmeyecek. Süratli gelişmeyi görünce buna bir kere daha inandım.