Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Ülkemizde sosyal güvenlik kuruluşlarının gelirleri giderlerini karşılamaya yetmiyor. Açık, bütçeden aktarılan paralarla kapatılıyor. Son yıllarda bu açık büyümeye başladı. 1999 yılı bütçesinde öngörülen toplam harcamaların % 8.8''i sosyal güvenlik kuruluşlarına gidecek.

Sosyal güvenlik kuruluşlarının açıklarının önemli nedenlerinden birisi emeklilik yaşının düşük oluşudur. Prim ödenen sürelerle emeklilik süreleri arasındaki dengenin bozulmuş olmasıdır.

Tasarı ile getirilen en çarpıcı düzenleme emeklilik yaşının yükseltilmesidir. Mevcut uygulamaya göre 20 yaşında çalışmaya başlayan bir kadın 40 yaşında, erkek ise 45 yaşında emekli olabilmektedir.

Hükümet yaş sınırını 62''ye çıkarmak istemektedir.

Ortalama ömür yaşının 65 olduğunu kabul edersek, 25 yıl prim ödeyerek 45 yaşında emekli olan birisi 20 yıl emekli maaşı alacaktır.

Hükümetin getirdiği tasarı yasalaşırsa aynı kişi 42 yıl prim ödeyecek, 3 yıl emekli maaşı alacaktır.

Hemen belirtelim. Bu değerlendirme çok genel bir değerlendirmedir. Ayrıntıları içermez. Ortalamadır. Ancak, yine de ulaşacağımız sonucun sıhhatini etkilemez.

Aşırıya kaçılmaktadır

Prim ödenen süre ile emeklilik süresinin oranının genel olarak ? olması gerektiği kabul edilir. Yani 2 yıl prim ödemesi karşılığında 1 yıl emeklilik maaşı. Bu hesaba göre 30 yıl prim ödeyen birine 15 yıl emeklilik maaşı ödenebilir. Sistem sıkıntıya girmez. Prim gelirleri giderlerini rahatlıkla karşılar.

Hükümetin önerisi kabul edilirse bu oran 1/14 olacaktır. Yani olması gerekenden 7 kat daha fazla.

62 yaş önerisi mantıksızdır, bilimsel açıklaması yoktur ve hayal mahsûlüdür.

Hükümet muhtemelen pazarlık payını da ilave etmiştir. Pazarlık payını düşersek 58-60 arasında bir emeklilik yaşı planlamaktadır.

Bize göre emeklilik yaşı en az 20 yıl prim ödemek şartıyla 55 olarak belirlenmelidir. Hem erkeklerde ve hem de kadınlarda.

Bunun üzerindeki belirlemeler gerçekçi olmaz. Kayıt dışı işçi çalıştırılmasını teşvik eder. Emekli olduktan sonra 3-5 sene maaş alabilecek olan bir kişinin prim ödeme dürtüsü azalır. Beklenti uzadıkça önemi azalır.

Diğer taraftan geçiş hükümleri de son derece ağırdır. Kazanılmış olan hakları ihlal edecek boyuttadır. Bunların da yumuşatılması gerekir.

Esasında bu problem yıllar önce rahmetlik Özal tarafından çözülmüştü. Sayın Demirel yükseltilmiş olan emeklilik yaşını tekrar eski seviyesine indirdi. Türkiye 7 yılını ve yaklaşık 20 milyar dolarını kaybetti. Bugün tartışmalarla kaybedilen zaman da cabası.

Devalüasyon beklentisi

Bugünlerde devalüasyon yapılması gerektiğini söyleyenlerin sayısı bir hayli arttı. Bunlardan birisi Asaf Savaş Akad. Bir televizyon programında, gelinen bu noktada en uygun çözümün devalüasyon olduğunu belirtti.

Konsolidasyon önerenler de var. Örneğin ANAP Milletvekili Sayın Ekrem Pakdemirli. Bildiğiniz gibi konsolidasyon devletin kısa vadeli borçlarının, alacaklıların görüşleri alınmadan uzun vadeli hale getirilmesidir. Alacaklıların paralarına bir tür el koyma yöntemidir. Bu yöntemde alacaklılar paralarını 5-10 hatta 15 yıl gibi uzun vadede alabilirler. Ayrıca paraların reel değerlerinde erozyon meydana gelir.

Konsolidasyonu gerçekçi bir yöntem olarak görmüyoruz. Polisiye olma özelliği ağır basmaktadır. İlave olarak, aşırı değerli Türk Lirası politikasından kaynaklanan ekonomik dengesizlikleri gidermez. Sorunları daha da ağırlaştırır.

Bize göre devalüasyon doğru olandır. Hem daha bilimsel bir yöntemdir ve hem de ekonomideki bozuk dengelerin yerine oturmasını sağlar. Okuyucularımız ''neden devalüasyon'' sorusuna cevabımızı iyi biliyorlar.


Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...