Devalüasyon ne zaman?
Nurettin CanikliYeni Şafak Gazete Yazarı
00:00, 07/07/1999, Çarşamba • Yeni Şafak Haber Merkezi
Bazı okuyucularımız devalüasyonun ne zaman olacağını soruyorlar. Bir yıldan beri devalüasyon diyorsunuz, hiçbir şey olmadı diyorlar.
Şunu öncelikle ifade edelim. Biz bu köşede sadece yorum yapıyoruz. Hükümetlerin uyguladığı ekonomik politikaların muhtemel sonuçları hakkında kamu oyunu aydınlatmaya ve var ise yanlışlıkları ortaya koymaya çalışıyoruz.
55, 56 ve 57. Hükümetler tarafından uygulanan ekonomik politikanın en temel özelliği kısa vadeli borçlarla ekonomiyi canlı tutma ve kalkınmayı sürdürmeyi hedeflemiş olmasıdır.
Bu politikada borçlanmanın gerçekleştirilebilmesi için Türk Lirasının aşırı değerde tutulması ve yüksek reel faiz ödenmesi gerekir. Bir başka ifade ile döviz kurundaki artış enflasyon oranının altında seyreder. Merkez Bankası piyasaya müdahele ederek dövizin fiyatının hedefin üzerine çıkmasını önler. Örneğin, enflasyon oranı aylık % 6 düzeyinde gerçekleşirken Dolar veya Mark''taki artış % 4 oranında yapılır. Bu politika uzun süre devam ettiği taktirde ülkenin döviz gelirleri azalırken döviz ödemeleri artar.
Uygulanan politikanın şiddetine bağlı olarak, belirli bir süre sonra ülke döviz darboğazına girer. Dövize talep artar ve döviz fiyatında ani sıçramalar meydana gelir. Daha önce baskı altına alınan döviz patlar.
Olayın bir de faiz ve gider boyutu var. Borçlanma daha çok borçlanma ihtiyacını doğurur. Daha fazla borçlanabilmek için daha yüksek reel faiz ödenmesi ihtiyacı ortaya çıkar. Sonunda faiz bütçenin en önemli gider kalemi haline gelir. Vergi gelirlerinin tamamına yakını faiz ödemesine aktarılır.
Bugünkü durum
Yaklaşık bir yıldan beri yanlış olan bu politikanın ekonomiyi uçuruma götüreceğini ifade ediyoruz. Bir yıl önce eğer Hükümet Türk Lirasındaki aşırı değerlenmeyi zamana yayarak eritebilseydi, bugünkü noktaya gelinmeyecekti. Bugün hem bütçe tıkanmış ve hem de dövize olan ihtiyaç artmıştır. Turizm gelirleri başta olmak üzere görünmeyen kalem gelirlerinde oluşan azalma süreci hızlandırmıştır.
Bugün yolun sonuna gelinmiştir. Hükümetin elinde çok fazla bir seçenek yoktur. Mevcut politikanın bir süre daha devamı için dış kaynaklı 10-15 milyar Dolara ihtiyaç var. İMF dış kaynağın kapılarını açacak desteği vermedi.
Diğer iki seçenek ise devalüasyon ve konsolidasyondur. Sayın Cumhurbaşkanı''nın ifadesi ile moratoryum.
İMF ile yapılan gizli görüşmelerde bunların gündeme gelmemiş olması düşünülemez.
Yalanlamayla bir yere varılamaz. Ya da şöyle söyleyelim. Hükümet bu girdaptan nasıl çıkılacağını açıklasın.
İhracattaki düşüşü nasıl tersine çevirecek? Bütçe üzerindeki faiz yükünü nasıl ortadan kaldıracak? Vergi gelirlerinde meydana gelen reel azalma hangi politikalarla durdurulacak?
Bize göre süre dolmuştur. Şimdi uzatmalar oynanmaktadır.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.