Ekonomide iyimserlik

Ekonomiye yine iyimserlik havası pompalanmaya çalışılıyor. Tıpkı siyasette olduğu gibi. Son 15-20 gün içinde ne değişti? Makro ekonomik göstergelerde ekonomik ünitelerin iyimser olmasını gerektiren hangi değişiklik meydana geldi?

Gerekçe olarak faizlerdeki düşüş ve borsadaki yükseliş gösteriliyor. Bir de enflasyon oranındaki düşüş iddiası.

Önce enflasyondan başlayalım. 12 aylık toptan eşya fiyatlarında % 46 civarında artış söz konusu. Tüketici fiyatları ise % 65 dolaylarında. Hükümet ve destekçileri toptan eşya fiyatlarını kullanarak enflasyonun inişte olduğunda ısrar ediyorlar. Daha önce belirttik. Enflasyon toptan eşya fiyatlarıyla değil tüketici fiyatlarıyla bağlantılıdır. Yani enflasyon oranı en az % 65''tir.

Hükümet, seçim öncesi enflasyon oranını düşük göstermek için klasik bütün yöntemleri kullanıyor. Rakamların manipüle edilip-edilmediğini bilmiyoruz. Ancak, bazı kamu mallarına yapılması gereken zamların seçim sonrasına ertelendiğini biliyoruz. Döviz fiyatlarına Merkez Bankası''nın müdahalesi de devam ediyor.

İmalattaki kapasite kullanımında bir iyileşme mevcut değil. Reel sektörde anlamlı kıpırdama yok. Gayri Safi Yurt İçi Hasıla rakamları iç açıcı değil. Artış oranındaki azalma devam ediyor. İhracattaki durgunluk sürüyor.

Son yapılan kamu kağıdı ihalesinde bileşik faiz % 99 olarak gerçekleşti. Nominal faiz oranının izlediği seyir dikkate alınarak yapılacak değerlendirmeler gerçeği yansıtmaz. Reel faiz oranının ölçü alınması gerekir. Hükümetin iddiası doğru kabul edilirse, nominal faizler düşerken faizlerde de azalma olması, faizin düştüğü anlamına gelmez. Önümüzdeki 12 aylık sürede enflasyon beklentisini % 40 olarak alırsak, reel faiz % 50''nin üzerinde gerçekleşir. Bunun anlamı reel faizlerde bir azalmanın olmadığıdır. % 50 oranındaki reel faize büyük talep olması son derece doğaldır. Dünyanın hiçbir yerinde bu kadar yüksek getiri elde edilemez.

Borsadaki yükselişin nedeni iddia edildiği gibi faizlerdeki düşüş değildir. Zira borsa ekonomik olayların gerçek mahiyeti ile ilgilenir. Nominal faizde düşüş var ama gerçek ölçü olan reel faizde azalma yok. Borsa reel faizlere bakar. Borsadaki yükseliş seçime kadar oluşan kısmi istikrardan kaynaklanmaktadır.

Yapılan yorumlar ekonomik değil siyasi ağırlıklıdır. Birileri DSP''nin oylarının artmasını istiyor. Birileri DSP''ye oynuyor. Siyasi alandaki gelişmelerle ekonomideki gelişmeler paralel ve uyumlu. Her ikisi de yönlendirmeli ve fiktif. Her ikisi de maskeli ve yönlendirilmiş gelişmelerdir.

İyimserliğin ömrü

Hatırlarsanız benzeri bir iyimserlik havası 1998 yılının ilk aylarında pompalanmaya çalışıldı. Enflasyonun düştüğü ileri sürüldü. Faiz oranı % 70''lere geriledi. Borsa 4000 puanı aştı. Sonra ne olduğunu hepimiz biliyoruz. Borsa dibe vurdu. Nominal faiz oranı % 150''lere tırmandı. Kimse global kriz falan demesin.

Şunu herkesin iyi bilmesi gerekir: Reel faiz oranı % 15''in altına çekilemediği sürece ekonomik göstergelerde kalıcı iyileşme sağlanamaz. Faizin, maliyetin bir unsuru olduğu gerçeği dikkate alındığında, yüksek reel faiz enflasyonu besler.

Yapılanlar seçime yöneliktir. Ekonominin gerçek yüzü 18 Nisan''dan sonra ortaya çıkacak.