Şubat enflasyonu
Nurettin CanikliYeni Şafak Gazete Yazarı
01:00, 08/03/2000, Çarşamba • Yeni Şafak Haber Merkezi
Paranın tüketime yönelttiği bir ortamda % 20''lik enflasyon hedefi çelişkili idi. Şimdi bu çelişkinin sonuçları ortaya çıkmaktadır.
Şubat enflasyonu da beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Toptan eşya fiyatlarında Ocak ayı artışı % 5.8, Şubat ayı artışı ise % 4.1.
Kümülatif olarak 2000 yılının ilk 2 ayındaki TEFE''deki artış, kısacası enflasyon artışı % 10.1. Yılın geriye kalan 10 ayı için kümülatif enflasyon artışı % 9.9''u aşmadığı takdirde Hükümet hedefi yakalayacak.
Bize göre Mart ayında da fiyatlar bir önceki aya göre en az % 3 oranında artacak. Bu durumda Mart sonu kümülatif artış % 13.44''e ulaşacak.
Şimdiden söyleyebiliriz ki % 20''lik enflasyon hedefine ulaşılması imkansızdır. Bu hedef aşılacaktır. Hükümetin enflasyonla mücadele programı daha şimdiden dökülmeye başlamıştır.
Bu noktaya gelinmesi şaşırtıcı değildir. Hükümet, gerçekçi tahminler yerine İMF''nin taleplerini esas almıştır. Ekonomi bürokratları ciddi Devlet adamının gerektirdiği objektif ve bağımsız tavrı gösterememişler, kendi söyledikleri yalanlara sonunda kendileri inanmışlardır.
Şimdi ne olacak?
Hedeflerde revizyon kaçınılmaz hale gelmiştir. Enflasyon hedefleri değişince diğer makro hedeflerin de değişmesi gerekir. Hükümet enflasyonda % 20 ve % 25''lik oranların tutmayacağını çok iyi biliyor. Bunu dolaylı olarak ifade ediyorlar. Ancak, açıkça konuşmuyorlar. Enflasyonda revizyonu kabul ederse kur politikasının da değişmesi kaçınılmaz hale gelir. Enflasyon hedefi, örneğin, % 40 olarak düzeltilirse 2000 yılı kur artışını % 20''de sınırlandıramazsınız. Kur hedefi değiştirilirse başta Merkez Bankası olmak üzere ekonomi yönetiminin itibarı sıfırlanır.
Oyunun kuralları çiğnendi
Oyun, kurallarına göre oynanmadı. Hem ekonominin durgunluktan çıkmasına yardım edecek politikalar üreteceksiniz ve hem de enflasyonla mücadelede radikal hedefler ortaya koyacaksınız. Faiz oranlarındaki büyük oranlı düşüş ve dövizin yatırım aracı olarak cazibesini kaybetmesi, talep artışı ve tüketim artışının yolunu açmıştır. Başta gayrimenkul ve otomotiv olmak üzere birçok sahada meydana gelecek talep artışı, üretim artışını beraberinde getirecektir. Talep artışına bağlı üretim artışı ise fiyatları yukarıya çekecektir. Zira, 1998 ve özellikle 1999 yılında yaşanan daralma ve durgunluk nedeniyle baskı altına alınmış fiyatlar, talep artışı ile birlikte hareketlenmeye başladı.
Oyunun kuralları çiğnenmiştir. Talepteki artış beklentileri dahi fiyatların seviyesini yukarılara çekmeye yetmiştir. Paranın tüketime yönelttiği bir ortamda % 20''lik enflasyon hedefi çelişkili idi. Şimdi bu çelişkinin sonuçları ortaya çıkmaktadır.
Başka tehlikeler kapıda
Tehlikeler bununla bitmiyor. Baştan beri anlatmaya çalışıyoruz: İç talep artışı fiyatların yanında ithalatı da patlatacaktır. Talepte yaşanan daralmadan en çok etkilenen akımlardan bir tanesi ithalattı. Talebin kıpırdaması ve tüketimin artması ile birlikte ithalatın sıçrama yapması doğaldır.
Yeni yılın ithalat rakamları henüz elimize ulaşmadı. Ancak, 1999 yılının Ocak ve Şubat aylarına göre 2000 yılının ilk iki ayında ithalatın patlama yapacağı kesin gibidir. İhracat yerinde sayarken veya mütevazı oranlarda artarken ithalatta meydana gelecek yüksek oranlı artışlar cari işlemler dengesizliğini büyütecektir. Enflasyon oranı ile devalüasyon oranı arasındaki fark ihracatçıyı iç piyasaya yöneltecektir. Bir başka ifade ile cari işlemler makası çift taraflı açılacaktır.
Eğer enflasyon oranı 2000 yılında % 40 oranında artarken döviz % 20 oranında devalüe edilirse, ihracatçının yurt dışına yaptığı satışın miktarını muhafaza edebilmesi zorlaşır, hatta imkansız hale gelir. Bu ise ihracatın reel olarak düşmesi sonucunu doğurabilir.
Ekonomimizi bekleyen tehlikelerden bir tanesi de turizm giderlerinde oluşacak artıştır. 1983 yılında 1.9 milyon olan yurt dışına çıkan Türk vatandaşı sayısı, 1999 yılında 4.7 milyona ulaşmıştır. 2000 yılında bu sayıda da patlama yaşanacaktır. Turizm giderlerinde önemli artışlar meydana gelecektir. Aşırı değerli TL politikası yurt dışı seyahatleri cazip hale getiriyor. İnsanlarımız yurt dışına daha fazla döviz çıkarıyorlar.
Yanlış kur politikası yabancı turist açısından ülkemizi pahalı hale getirecek. Yani net turizm gelirlerinde hedeflerin altında kalınabilir. Artan ithalat, beklentilerin altında kalan turizm gelirleri dövize olan talebi büyütebilir. Merkez Bankası''nın döviz rezervleri umulandan daha önce eriyebilir.
Unutmayın, hazıra dağlar dayanmaz.
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.