AGİT kararlılığı, Türkiye kararsızlığı...

AGİT Zirvesi''nde de-facto başkanlık sistemine geçen Türkiye''yi Cumhurbaşkanı Demirel temsil etti. Çok yakın bir zamanda kendisiyle yapılan bir röportajda yanındakiler kullandığı için bilgisayar kullanmaya ihtiyaç duymadığını söylemişti Demirel. AGİT Zirvesi''nin en eski yüzlü lideri olan ve bilgisayar kullanmadığını söyleyen Demirel''in hemen yanıbaşında Clinton''a halk tarafından gösterilen ilgi siyasetbilimciler ve psikologlarca "yeni lider özlemi" olarak değerlendirildi. Aynı günler, Adnan Oktar ve arkadaşlarına yapılan baskınlarda ele geçirilen (?) ruhsatlı silahların hemen yanında laptop bilgisayarların da "suç âleti" olarak sergilenmesine tanık oldu Türkiye. Öte yandan, halkın her yerde Clinton''a "yeni lider özlemi" içinde gösterdiği ilgi giderek artarken, gazetelere halkın kimi lider olarak görmek istediğini belirten bir anket yansıdı. Buna göre şu anda siyasi yasaklı durumundaki Tayyip Erdoğan açık bir biçimde önde. Asıl ilginç olan ise Erdoğan''ın CHP''liler hariç bütün partileri kapsayan bir yelpazeden onay görmesi. Demirel''in Mehmet Akif''le açıp Nazım Hikmet''le kapattığı konuşmasının vurgulamaya çalıştığı eğilimler Erdoğan''a yönelen ilgide somutlaşmış durumda.

Demirel''in konuşması ile ilgili olarak cuma günkü yazısında Ertuğrul Özkök, Mehmet Akif''i ve Nazım Hikmet''i iki kutup gibi görmeyen, ikisini de benimseyen uçsuz bucaksız Türkiye''nin, "derin Türkiye"nin bu konuşmadan memnun olduğunu ima ediyordu. Bu doğrudur, zira kutuplaştırma çabası "derin Türkiye"nin değil, "derin devlet"in işi olarak gündeme geliyor. Derin Türkiye, baskıcı olmayan bir ortamda tercihlerini kullandığında DSP''lilerin Tayyip Erdoğan''a liderlik onayı verdiği umutlu çıkışlar yapma kudretini sergileyebiliyor. "Derin Türkiye"yi baskı altında tutmaya çalışan, sosyolojilerle siyasetin arasını koparan, siyasal alanı daraltıp devlet erkini genişletmeye çalışan "post-modern darbe" ise Türkiye''yi AGİT''in motoru haline getiren dinamikleri tırpanlıyor. Türkiye bu tırpanlama neticesinde geriliyor ve siyasi akıl yerine siyasi içgüdülerin egemenleştiği bir arenaya dönüşüyor.

Aslında durum çok açık, Türkiye kendi iç barışını sağlayarak dünyanın dinamizmine katılmadığı sürece, AGİT''te veya Helsinki''de Türkiye''ye açılan kapılar hiçbir işe yaramaz. AGİT Zirvesi gibi süreçlerden dışlanan bir Türkiye ile AGİT ya da Helsinki''de kendi iradesini vurgulamayarak büyük güçlerin arasında sıkışıp kalan bir Türkiye arasında fark olmaz. Clinton''un Yeltsin''e dönük tavrı ABD ve Rusya''nın kaldıracağı ağırlıklarla içeriklendirilmiştir. Eğer Türkiye kendi iç siyasetini düzeltmiş olarak dünyaya katılma çabasını koordine edemezse ağırlıklarını kaybeder ve büyük güçlerin kavgasında enstrüman haline gelir. Bugün AGİT''te dillendirilen onca görüşe rağmen Türkiye''nin içindeki düzensizlik, demokrasisizlik siyasi akıl üretmesi gereken dinamiklerin baskı altına alınmasına yol açarken siyasi içgüdüleri hormonlayıp duruyor. Bu yüzden de dersini iyi çalışan ama sınıf geçemeyen bir ülke oluyor Türkiye.

Bugünler görüldüğü kadarıyla tarihin yeni bir gündönümüne beşiklik ediyor. AGİT Zirvesi ve yaklaşan Helsinki Toplantısı ile adreslenecek olan referansların dışında kalan, tarihin çöplüğüne gönüllü girmiş olacak. Bunun yanısıra bu referanslara onay veren ama siyasal performansını bu yönde artırmayan unsurlar olan bitene sadece seyirci olabilecek. Clinton''un Yeltsin''e Çeçenistan meselesinde söyledikleri "karşılıklı bağımlılık" (ınterdependence) kavramının "yeni millennium"un en etkili kavramı olacağını gösteriyor. O nedenle dışarıya karşı ilişkilerde demokrasiye saygı göstereceğini söyleyen hiçbir ülke içini polis baskınlarının egemen olduğu görüntülerle, siyasi yasaklarla, parti kapatmalarla ya da suikastlerle başbaşa bırakamaz. AGİT''te ortaya çıkan kararlılık budur. Türkiye ise bir yandan bu kararlılığa Bakü-Ceyhan sözkonusu olduğunda katıldığını söylerken, aynı anda iç siyasal ilişkilerinin düzenlenmesi ve siyasal kurumlarının işleme biçimi bakımından katılmadığını söyleyemez. AGİT kararlılığı karşısında, demokratikleşme ve post-modern darbe arasında "salınan" bir kararsızlıkla başarılı olamaz bu ülke...