"Ben anlarım, yürü merkeze..."

Ankara bu ülkenin insanlarının gözünde bir muamma. Sıradan insanlar için Propaganda filminin ustalıkla sergilediği bir bilinmezler yumağı. Daha okumuş yazmışlar içinse, bilinen tarafları bilinemez taraflarını dengeleyen agnostik bir ilişkiler ağı. Bu özelliğinden dolayı Ankara hikmetinden sual olunmaz bir mitoloji kahramanı gibi görülüyor. Anadolu''nun birçok yerinde hikmetinden sual olunması ile Jandarmanın hikmet-i hükümeti tanıştıran "ben anlamam, yürü merkeze" yüzüyle tanışılması aynı şey. Ankara''ya bağlı olanlar için Ankara''nın karmaşıklığı, bir başka başkentin karmaşıklığından daha az değil. Hangi konuda "oradakiler" ne düşünür, niye düşünür ve nasıl düşünür bilinmesi çok kolay değil. Zaten bu bilemeyiş ve buna rağmen bağlanış durumuna Anadolu diyorlar belki de.

Siyasetin tek parti dönemindeki yapılanması, "ben anlamam, yürü merkeze," sözünü halka kabul ettirmeye çalışanların hakimiyeti ile geçti. Çok partili hayata geçilmesi ise aslında bu sözün sona erdirilmesi anlamına gelmiyordu. Halk da bunu böyle anlamadı zaten. Sadece bu sözün biraz daha "dipçiksiz" olmasını anlıyordu halk. Ne "yeter, söz milletin" denilirken ne de başka bir şekilde ifade edilirken halk kendisine cidden birşeylerin sorulacağını beklemiyordu. İstediği, sorulsun ya da sorulmasın, biraz daha "dipçiksiz" bir hayatın kapısının aralanmasıydı. Belki de halk "ben anlamam, yürü merkeze," sözünü duymasa bile "ben anlamam, yürüyeyim merkeze," diyen bir hayatı benimsediği için bu memlekette ne demokrasi mücadelesi şöyle dört başı mamur oldu, ne sivil toplumdan bahsedilebildi ve ne de siyasal katılma diye birşey aydınların aklına gelmeden halkın sofrasına gelebildi.

Halk için merkeze yürümek pek önemli olmadı uzun yıllar boyunca, önemli olan o merkezin biraz sıcak olması, orada çay ikram edilmesi veya daha az korkutucu olmasıydı. Halen bunca işkence, gözaltında kayıp ve kötü muamele iddiasına rağmen, bir mahalle karakolunda bayramlarda şeker dağıtılması, ahaliye çay, kahve ikram edilmesi büyük bir gelişme olarak sunulmuyor mu? Ya da "bana sağcılar adam öldürdü, dedirtemezsiniz" diyen bir büyüğümüzün, "karakollar pembe olacak" demesi, seçim kazanmasının basamağı olmadı mı?

Demek ki mesele bu memleketin tarihinin hemen hemen tümüne şamil bir zaman dilimi içinde hikmetinden sual olunmayan bir merkezin olup olmaması değil, merkezin renginin ne olduğuyla ilgili oldu. Birileri çıkıp "ben anlamam, yürü merkeze," demeden çok önce "ben anlamam, yürüyeyim merkeze," diyen anlı şanlı kalabalıklar vardı. İşte devletçiliğini "ben anlamam, yürü merkeze," üzerinden tesis eden merkez sol yeteneksizliğin iktidarına karşı iktidar elde/tesis etmek üzere yola çıkan merkez sağ uyanıklığı bunu çok iyi kullanarak, demokrasiyi de, sivil toplumu da, siyasal katılmayı da müşevveş hale getiren yeni bir formül buldu: "ben anlarım, yürü merkeze."

Bu formül 80''li yıllarda kendini serbest piyasa ekonomisinin kavramları arkasına sakladı. Böylece sözde siyasi merkezin yumuşatılması adına, el altından, sermayenin yeni ve daha katı bir merkez olarak inşa edilmesi kotarıldı. Bu yeni merkez o derece katıydı ki, ona oynayanların bile "ekonomik liberalizmin tek başına yetmediği, siyasi liberalizmle muhakkak desteklenmesi gerektiği" şarkısını söylemelerine ve bunu seçimsiz halk konserlerine dönüştürmelerine yol açtı.

"Ben anlarım, yürü merkeze"cilik, bu sefer siyasi liberalizm ile sahnede... Şimdilerde merkez sağ, "ben anlamam, yürü merkeze," diyenlerle, "ben anlarım, yürü merkeze," diyenler arasında bölünmüş durumda. Birbirinden "politik doğruluk" açısından hiçbir farkı yok bu iki temanın içeriklendirilmesinin. Çünkü artık eskisi gibi olmayan, merkezsiz yaşamayı öğrenmiş halka, birbirinden renk farklılığıyla ayrılan merkezlerden başka birşey sunamıyorlar. Ankara, "ben anlamam, yürü merkeze," diyenlerle, "ben anlarım, yürü merkeze," diyenlerin kavgasına sahne olmaya devam ediyor, ama artık "ben anlamam, yürüyeyim merkeze," diyen bir halk yok ortada. Ankara''yı kendi bilinmezleriyle başbaşa bırakmışlar ve yollarına devam ediyorlar.