"Siyasi cemaat" ve "siyasi şirket" ötesinde siyaset...

Ulus-devlet olgusunun "buralardaki" serüveni ele alındığında, "ulusallaşma" süreci denilebilecek donanımlı bir süreç yaşanmadan ''ulus-devlet''le tanışıldığı genel kabul gören bir olgudur. Biraz kaba ve fazlasıyla özet bir yaklaşım olsa da, bu analiz şemasının geçerli olduğu sözkonusu edilebilir. Bu nedenle, "kök-akımlara" yaslanmayan, sadece Osmanlı''dan devralınan "devleti kurtarma" olgusunun "güncellenmesi" sayılabilecek, "stratejik yaklaşımlar" egemen olmuştur siyasete. Bu stratejik yaklaşımlara "ideolojik kıyafet" giydirilmesi ile şekillenmiştir Türk siyasetindeki "saflaşmalar". Yusuf Akçura''nın "üç tarzı siyaset"i bunun en açık adlandırmasıdır.

Türk siyasi hayatının fazlasıyla "kırılgan" ve bir o kadar da "romantik" olmasının sebebi budur. Bu romantizm, biraz da dünya gerçeklerinden kopuk bir düzlemde siyaset üretmekle eş anlamlı bir romantizmdir. Kurgusu bu olan bir siyasi şemanın Türkiye''nin karşı karşıya kaldığı kritik dönemeçler karşısındaki hali sadece "seyirci" pozisyonu olabilmiştir. Bu kritik/tarihi dönemeçlere rengini veren ise her seferinde siyaset dışı odaklar olmuştur. Bu nedenle, siyaset dışı odakların siyaset üzerindeki belirleyiciliği "yapısal" bir karakter kazanmıştır...

Gelişen dünya şartlarının bu tip siyaset anlayışını Türkiye özelinde -çok çeşitli sebeplerle- kes(k)in bir biçimde devre dışı bıraktığı söylenebilir artık. "Post-modern darbe"nin başlangıç noktasına karşılık gelen hükümet şemasının hakim unsurunun, siyaset sahnesinde hükümet olmasına izin verilen son "dünya gerçeklerinden kopuk romantizm" olduğu söylenebilir. Bu saatten sonra, gerek dünyanın gittiği yönün, gerekse Türkiye''nin ''kendi devamlılığını yeniden üretme'' iradesinin/stratejisinin, bu tip siyaset biçimlerine taktik düzeyde bile ihtiyaç duymadığı açıktır. Yani, dünya sisteminin kendisine muhalefet eden bir siyaset biçimine karşı galibiyetinden veya dünya sistemi karşısında muhalif bir siyasi duruşun mağlubiyetinden sözedilemez; dünya sistemi verdiği görevi geri almıştır sadece... 28 Şubat''ın, sanıldığının aksine, Türkiye özeliyle "sınırlı bir hareketlilik" olmadığı, dünya genelinde bir zincirin halkası olduğu, bu noktada özellikle belirtilmelidir.

28 Şubat, doğrusal etkileri ile olmasa da, tersinden etkileri ile, Özal''la başlayan bir süreci daha da yerleşikleştirmiştir. Siyasi romantizmin duvara çarpmasından kaçınma adına, siyaseti bütün "anlamlandırma" süreçlerinden ve araçlarından "boşandıran" bir savrulma halidir bu. Siyaseti, ideolojizmin bagajlarından kurtarma adına, ticari bir şirket gibi kurgulayan bir yaklaşımdır bahsettiğimiz. İşte bu kapının aralanması, siyasete, "siyasi parti görünümünde siyasi şirketleşme mantığının" hakim olmasını sokmuştur. Bu siyasi yaklaşım biçimi, tüm anlamlandırma süreçleri konusunda "felçleşmiş" olarak, "kur, repo, bono, faiz, tahvil" kavramları içinde boğulmasını doğurmuştur siyasetin. Siyaset, böylece "siyasallaşma" konusunda giderek yeteneksizleşirken, "piyasacılığın ara dağıtım bayii" olma konusunda "profesyonelleşmiştir".

"İdeolojizmin", ya da ideolojik romantizmin bir tür "siyasi cemaat" gibi kurguladığı partilerle, "piyasacılığın" bir şekilde "siyasi şirket" gibi kurguladığı partiler arasında bölünmüş durumdadır bugün Türk siyasal hayatı. İkinciler, siyasi merkezin kendileri olduğunu iddia ederek siyaset yapmaktadırlar; birinciler de, kendilerinin bulunduğu yerin siyasi merkez olması gerektiğini iddia etmektedirler.

Bu yapı ile "kilitlenmiş" olan siyasi yapı, bugün Avrupa Birliği''ne girme problemleriyle karşı karşıya olan Türkiye''yi taşıma konusunda doğal olarak yetersiz kalmaktadır. Üstelik Türkiye''nin her iki siyasi safın "teknik içerimleri" ile değilse de, tematik taraflarıyla yeniden tanışmaya ihtiyacı vardır. AB karşısında Türkiye kendini yeniden "anlamlandırma" ve hatta tanımlama problemini aşmak zorundadır. Çünkü AB''ye giriş süreci, Türkiye''nin Batı ile ikinci ve belki de birincisinden daha büyük göğüs göğüse gelme halidir; bu durum kaçınılmaz "anlamlandırma" problemleri koymaktadır toplumun önüne. Ve ayrıca, en az 4000 maddede yeni yapısal düzenlemeleri gerçekleştirmek konusunda zamanla yarışmak durumundadır Türkiye.

Bu noktada, Türkiye, "kendisi olarak kalabilmek" ile, bir "büyük entegrasyona dahil olmak" arasında uygun ortaklıkları yeniden keşfetmek için siyasi yapısını anlamlandırma süreçlerine doğru yönlendirmelidir. Bunun yanısıra, siyaseti aynı oranda "reel bir kategori" olarak tanımlayarak, sorun çözme ve insanların gündelik hayat standartlarını yükseltme çerçevesi olarak kurgulamalıdır. "Siyasi cemaat"in ve "siyasi şirket"in ötesinde, "anlamlandırıcı" ve "somutlaştırıcı" bir siyasi kavrayış, Türkiye''nin tek gündemidir aslında...