Kılık-kıyafet, başörtüsü, şort!

Büyük gürültü kopardı, tartışıldı. Belli ki, daha da konuşacağız bunu. Ama bilen vardır, bilmeyen vardır diyerek kısa bir özet geçmek gerekirse, Milli Eğitim Bakanlığı"nın resmi gazetede yayınlanan kılık kıyafet yönetmeliği şöyle:

Okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde kılık kıyafet serbest. Ancak özel okullarda velilerin en az yüzde 60"ının onayıyla bir forma belirlenebilir. Öğrenciler beden eğitimi ve spor derslerinde eşofman, diğer spor etkinliklerinde ise etkinliğin özelliğine uygun kıyafet giyer. Kız öğrenciler, imam-hatip ortaokul ve liselerinde tüm derslerde başını örtebilir, düz ortaöğretim kurumlarında ise seçmeli Kur"an-ı Kerim derslerinde başını örtebilir. Yırtık, delikli ya da şeffaf kıyafetler, şort, tayt, diz üstü etek, derin yırtmaçlı etek, kısa pantolon, kolsuz tişört-gömlek yasak. Okul içerisinde başörtüsü, bıyık ve sakal da yasak.

Oldukça "dengeli" bir yönetmelik bu. Dolayısıyla eleştiriler de, tüm toplum tabakalarından ve kesimlerinden olmak üzere, "dengeli" geliyor. Sadece laikçiler kızmıyor yani yönetmeliğe, farklı gerekçelerle dindarlar da bozuluyor… Herkes rahatsız oluyor, ama herkes memnun da bulunuyor.

Sözgelimi, bir kesim "neden çocuklarımıza şort, mini etek giydirmeyecekmişiz ki?" diye tefe koyuyor yönetmeliği, diğer kesim "hani serbestlik olacaktı, çocuklarımız başörtüsüyle okula gidemedikten sonra, ne anlamı var bunun?" diyor. Türkiye"de hala "solcu" olup olmadığından emin değilim ama, her ne kadar işinde, eylemesinde, görüntüsünde, yaşantısında görünmese de, sol tandanstan geldiğindi iddia edenler arasında "eşitsiz görüntü, zengin fakir ayrımının belirginleşmesi, çocuk için yaralayıcı olabilir" sesleri yükseliyor. Bu sese aynı gerekçeyle, Ortodoks muhafazakarlar da katılıyor.

Bendeniz de fikrimi belirteceğim; ama önce dindarların bu ülkedeki arkeolojisini bilmek ve bugün olup bitenleri de bu bilgi ışığında yorumlamak gerektiğine inanmaktayım. Sözgelimi, bundan 30 yıl önce bırakın okullarda başörtüsüne serbestiyet talep etmeyi, muhatabı olan sistemle göz teması kurmaya çekinmekten, kendini gizleye gizleye yaşamaktan, devletin etlisine sütlüsüne karışmadan varolmaktan bizardı. Sadece son 30 yıldır, aslında onun da son 10 yılında hakları ve talepleriyle ilgili kısık sesle de olsa cümle kurabilmeye başladı dindarlar. Ancak bu cümlelere, hep "liberal" bahislerle kapı aralanabildi.

Sözgelimi bir dindar, kızının başörtülü okula gitme hakkını savunduğunda, karşı taraftan hemen bir "peki şortlu gitmek isteyen ne olacak?" sorusuyla muhatap olacaktır; dolayısıyla konuştuğu anda yüzüne çarpılması mukadder olan bu karşılamayı bertaraf etmek, ancak "liberal" dille mümkün olabilir. Nedir o: "Tamam o da şort giysin"dir. Yani ki, dindar liberal olmasa/liberalizme inanmasa/hatta liberalizmi şiddetle eleştirse dahi, derdini liberal dilin içinden konuşarak anlatabilir/meşrulaştırabilir. Bunu yapmaması yani başörtüsüyle birlikte şortu da savunmaması ya da şortu yasaklayıp başörtüsünü serbest bırakması "bakın bakın, bunlar kendine Müslüman, biz söylemiştik. İslam Devleti oluyoruz" nidalarıyla cevaplanır. Bu, İki kere ikinin dört etmesi kesinliğinde böyledir.

Hükümetin okullardaki "dengeli" özgürlükçü çıkışını da biraz böyle değerlendiriyorum. İmam Hatiplerdeki başörtüsü sorununu yönetmelikle çözebilmek için kıyafet serbestisi getirmek; ama aynı zamanda serde muhafazakarlık olduğu için, kız öğrencilerin okullara şortlarla minilerle, kolsuzlarla gelmesini önlemek. Bunun bedeli olarak da düz lisede başörtüsüne geçit vermemek.

Hiç de anlaşılmaz bir durum değil bu. Hele de, kimi hakların talep/teslim gereğini dillendirirken, -başka çıkar yol olmadığından- zaman zaman liberal dilin kavramlarını ödünç almış birisi olarak, bendenizin anlamaması mümkün değil…

Yoksa eminim ki, Başbakan Erdoğan başta olmak üzere, pek çok hükümet üyesi ve Milli Eğitim Bakanı Ömer Dinçer"e sorsanız, kişisel fikirleri kız öğrencilerin başörtüleriyle zorunlu olan-olmayan, imam-hatip olan-olmayan tüm okullara girmelerinden yanadır.

Ancak, Türkiye"nin henüz buna hazır olmadığını düşünmüş olmalılar ki, başörtüsüne düz liselerde geçit vermemiş, buna karşılık kıyafet serbestiyetinin açılıp/saçılıp okula gelmek olmadığının anlaşılması için de gerekeni yapmışlar.

Naçiz kanaatimce hata yapmışlar. Çünkü bu tür durumlarda her iki tarafı da kısıtlamak, "dengeli" olabilir, ancak doğru olmayabilir. Yine liberal dilin içinden konuşmamız gerekirse ve seçenekler sadece iki ise, yani başörtüsü-şort düalizmine saplanıp kalmak gerekiyorsa: hem şortluyu, hem başörtülüyü kısıtlamak yerine, hem şortluya, hem başörtülüye özgürlük tanınmalıydı. Başörtüsü sorununun başka çözümü bulunmuyorsa, yapılmalıydı. Nokta.