Ulusalcılar şaşırmayın; Kemalizm liberaldir

Bir süre önce ''Kemalizm''i konuşmalı'' demiş, hatta bir yazı ebadınca konuşmaya da çalışmış ama gündemin bini bir para memleketimin, daha gündelik ama daha öncelikli mevzuları sırayı kaptığı için bir virgül atıp geçmiştim. Gelgelelim Kemalizm, parça tesiri en fazla saatler süren cilalı ama uçucu konuların altından akan geniş ve derin bir konu ve seçim sonuçlarının bir mesaj olarak da algılanabilecek kesinliği üzerinden, türü yokolma tehlikesiyle karşı karşıya olan sol seçmen üzerinden, CHP üzerinden kısık volümle olsa da, yoğun olarak tartışılıyor aslında.

Kemalizm''in, neden solda ya da solla az-çok teşriki mesaisi bulunmuş olanlarda teberrüz ettiğini sorgulamadan anlaşılamayacağını düşünüyorum. Solla taban tabana zıt sularda yüzdüğü aşikarken üstelik. Sol, sosyalist görüşü temsil eder, eşitliği ise sınıfsal sisteme itiraz ederek, halkı savunarak talep eder. Kemalizm ise, güya saray ve halk arasındaki sınıf farkından illallah etmiş gibi görünür ama, elitist politikalarıyla, ''halka rağmen'' anlayışıyla halkla arasına yeni, daha derin yarıklar koymuş, halkın ne istediğinden çok ne istemesi gerektiğiyle ilgilenmesinden dolayı Türkiye''de hala süren hegemonik kurucu rolünü üstlenmiştir. (Doğu-Batı, Söylem Kuramları, Hegemonya Kavramı ve Kemalizm)

''Yerli malı kullanmalı'' devletçiliğinde diretiyor gibi görünürken, Batıcılığı bir ilerleme parolası olarak hedef alıp, Batı''nın ekonomi modeli olan kapitalizme de hiçbir zaman toptan bir reddiye çekmemiştir oysa. Nitekim Türk Devleti''nin Sovyetler''e karşı ABD''yle işbirliğine gitmesi, bugünün değil taa Atatürk dönemindeki ilişkilerin ve NATO ittifakının gösterenidir, en azından tarih kitapları öyle söyler. Solla devrimci yönü benzeşiyor gibi görünse de, malumunuzdur ki sol devrimcilik anlayışıyla Kemalizm''inki arasında dağlar kadar fark vardır. Birinin derdi halkın eşitliği falandır, bir diğeri halkı hizaya getirmek derdindedir. İkisi de değişim ister ama bana kalırsa solun o ütopik eşitlik prensibi çok daha iyi niyetlidir. Bir gençlik heyecanı taşır en azından, devrimle dünyanın düzeltilebileceği inancı sevimlidir bile hatta.

O halde Kemalistlerin sola duyuyormuş gibi göründüğü bu aşk nereden gelir? Bana kalırsa, bunun ''dine mesafe'' şeklindeki solla kesişen o ilkenin abartılmasıyla ilgisi var. Din, Türkiye''de sağda konumlandırıldığından, karşı taraf da sol olduğundan, Kemalizm ne fikren ne zirken uzlaşamayacak olmasına rağmen sola meyletmiştir. Bugün uzmanların AK Parti''yi sağda görme sebebi de aynıdır, din sağa ataçlıdır. Solun samimi önerilerine rağmen bu ülkede hiç tutmayışının ve tutmayacağının gerekçesi de bahsettiğim ''din mesafesi''dir.

Kemalizmle ilgili ortak bir yanılgı da, bu felsefenin bir dönemi sona erdiren devrimci bir moment oluşunu, kendisini önceleyen karanlık çağla kesin kopuşu simgelediği fikridir. Oysa Kemalizm, kimi sürekliliklerin varlığını reddederken, çıkışını bizzat bu süreklilikler üzerinden sağlamıştır. Eskiyi reddederken, söylemlerinin tamamını 18. ve 19. yüzyıl Osmanlı aydınlanmasının retoriği üstüne kurması da, İttihatçı-2. Meşrutiyetçi geleneğin özgürlük anlayışının üstüne tek taş koyamamış olması da, ''Batıya gitmek ama ilmi değil, sanatı alıp dönmek'' klasiğinin bugün bile Kemalist camiada hükmünü sürüyor olması da bunun kanıtıdır. (Bkz. Türkan Saylan- Bkz. Bale takıntısı)

Hayır, eskinin devamı olmayı reddetmiyorum, edemem de zaten. Tarih ardışık sayıların bağımsızca ilerlemesi gibi matematik bölünmelerle açıklanacak bir süreç değil çünkü. Böylesi bir kesinti olduğunda toplumsal pratik bu kapanıp açılmalar arasında mekanik bir şeye dönüşür ve anlaşılması zorlaşır, giderek toplumla ilişki kesilir. Oysa bunu eskiyi reddederek Osmanlı''dan tiksinen Kemalistler, hiç anlamadılar. Cevabını ise ''uzayda yaşadıklarını'' belgeleyen seçimlerde aldılar.

Kemalizm pekala Tanzimat-meşrutiyet çizgisinden gelen Osmanlı aydınlanmasının devamıdır. Ve pekala AK Parti''nin politikalarına ''dini yaşantı'' vechesini ayrı tutarsak, güncellenmiş Kemalizm uygulamaları denilebilir. Nereden çıkarıyoruz bunu: her şeyden önce şuradan; Kemalizm''i oluşturan altı kalemden Cumhuriyetçilik özü itibariyle liberal düşünceye dayanır. Halkçılık yani demokrasi, egemenliğin millette oluşu, milliyetçilik ve laiklik de liberal Cumhuriyetçiliğin sonuçlarıdır. Sırf ilkokul korosunun demirbaşlarından ''demirağlarla ördük ana yurdu dört yandan'' meselesi bile olayı açıklar. Demiryolları Avrupa''da, kapitalizmi taşımak için varedilmiştir, en azından Marks öyle der.

Gündelik uygulamalara gelince; ilerleme ve Batıcılık konusunda CHP''nin AK Parti''yle aşık atabilecek bir programı olduğunu söyleyebilir miyiz? AK Parti''nin ''Muasır medeniyet amacı'' gütsün ya da gütmesin, verdiği AB mücadelesini inkar edebilir miyiz? Ve sonuç itibariyle AK Parti din devleti kurmak istemekle, gericilikle suçlansa, ne yapsalar tatmin olunmasa da; bu adım muasır medeniyetler seviyesine ulaşma yolunda değil midir? O halde AK Parti''nin ''Kemalizmin'' ilkelerine ters düştüğünü nasıl öne sürebiliriz? Sadece özel hayatlarında dindar bir hayat sürüyorlar diye mi? Kemalistlerin sorunu da bu işte: Laiklik ilkesini, laik bir devlet düzeni tesis etmek değil, “halka laik dünya görüşünü” dayatmak anlamına geldiğini zannetmek. İnanç kelimesini sevmezler ama söyleyelim; Batı''da ilerlemeyi ''din'' olarak tanımlayan düşünürler vardır. İlerlemek dinsizlik anlamına gelmiyor yani, hatta yüksek şahsiyetleri bugünün dinidir.

Uzattım, söyleyeceğim şuydu ki; Kemalizm''in aslında ne solla ilgisi vardır, ne içe kapanmacıdır ne de serbest piyasa ekonomisini reddeder. Tıpkı AK Parti gibi…