Dava esnasında savcının değişmesi meselesi

Yürüyen bir davada savcının veya yargıcın değişmesi isabetli midir, değil midir?

İki kişinin zihinsel kodları aynı olmadığından aynı metinden aynı anlamı çıkartması da beklenmez. Beklenmemeli.

Hukuk, bir anlamda tümüyle bir yorum işidir dense yeridir.

Gerçi hukukun pozitif metinlerinin (yasa hükümlerinin) akşamdan sabaha değişmesi öngörülmez. Mesele, o metinlerin nasıl okunacağı (yorumlanacağı) noktasında ortaya çıkar. Her ne kadar pozitif metinlerin de ilânihaye değişmeden kalması söz konusu olmasa da, bizim üzerinde durmak istediğimiz konu yasa metinlerinin değişip değişmemesi değil, fakat yürürlükteki yasa metninin nasıl okunacağı hususudur.

Aynı olaya bakan iki farklı savcı veya yargıç, aynı yasa hükmünü uyguladığı durumda bile birbirinden farklı kararlar verebilirler.

Dışardan bakanlar, bu duruma hayret etse bile, gerçeklik, dediğimiz istikamette gelişir ve hukukçular açısından bunda yadırganacak bir hâl görülmez.

Bu durumun nedeni anlaşılmayacak denli girift, karmaşık değildir.

Bir kere her savcı veya yargıcın deneyiminin, kafa yapısının, alışkanlığının ona kazandırdığı belirli melekeler vardır. Ülkenin sosyal ve iktisadî yapısı, onun karar vermesinde başat amiller arasında yer alabilir. Bir başka yargıç için bu faktörler fazla önem taşımayabilir ve o, daha çok metnin doğrudan hedef güttüğü amacı dikkate alır ve o amaç doğrultusunda dikkatini temerküz ettirebilir.

İki yargıçtan biri bireysel şartlara, öteki toplumsal şartlara ağırlık verebilir.

Nitekim yargıca tanınmış olan takdir yetkisinin kullanılmasında, her defasında yargıçların hükümleri arasında birbirine uygun düşmeyen hükümlerin verildiğini görmek doğal karşılanmaktadır.

Burada elbette, yargıcın veya savcının hukuk uygulamasında teamül haline gelmiş eğilimleri dikkate alması beklenir. Nihai kararın belirlenmesinde bu hususlar da rol oynar.

Carl von Clausewitz''in (1780-1831) komutan için düşündüğü nitelikler aynıyla yargıç için de geçerlidir. O, komutan için şöyle diyordu: "Alışkanlık ve tecrübenin, kavrama yeteneği ile birlikte bu konuda (araziyi tanıma: yön tayini) büyük bir rol oynadığında kuşku yoktur. Komutanın ülkenin coğrafî yapısını çabuk ve net bir şekilde kavrayabilmesi için gerekli yeteneğin işlerini geniş ölçüde kolaylaştıracağı, harekâtı daha sağlam biçimde yürütmesini sağlayacağı, onu daha bağımsız kılarak bir çeşit manevî beceriksizlikten kurtaracağı şüphe götürmez." (Savaş Üzerine). Fakat nasıl ki, iyi bir komutan sadece cesaretten ibaret değilse, iyi bir yargıç (ve elbette savcı) da, sadece yasa metnine uygun hüküm vermekten ibaret değildir. Bu gereklidir, fakat yeterli değildir. İyi bir yargıç toplumsal beklentiye de cevap vermenin üstesinden gelemeye çaba gösterir.

Bu perspektiften bakıldığında, yürümekte olan bir davada savcının veya yargıcın değişmiş olmasına soyut olarak bakıldığında ceffel kalem müspet veya menfi olmuştur demek mümkün değildir.

Sonuç ancak davanın seyri ve sonuçlanması halinde ortaya çıkar.