Bilgi yarışması denince; genel kültürün sınandığı programlar akla gelirdi birkaç yıl öncesine kadar. Ve ancak belli bir bilgi birikimi olduğuna inanan insanlar katılmaya cesaret edebilirdi. Evet cesaret! Çünkü bilmesine rağmen yayın heyecanının etkisiyle yanlış cevap vermekten ve mahcup olmaktan korkardı “dünün yarışmacıları”. Bilemeyince yüzü kızarır, mahcup olurdu.Bilmek, bilgi sahibi olmak, genel kültür seviyesi yüksek olmak övünülecek bir meziyetti. Bilgi sahibi olmak hiyerarşide üst sıralardaydı.
Bilgi yarışması denince; genel kültürün sınandığı programlar akla gelirdi birkaç yıl öncesine kadar. Ve ancak belli bir bilgi birikimi olduğuna inanan insanlar katılmaya cesaret edebilirdi. Evet cesaret! Çünkü bilmesine rağmen yayın heyecanının etkisiyle yanlış cevap vermekten ve mahcup olmaktan korkardı “dünün yarışmacıları”. Bilemeyince yüzü kızarır, mahcup olurdu.
Bilmek, bilgi sahibi olmak, genel kültür seviyesi yüksek olmak övünülecek bir meziyetti. Bilgi sahibi olmak hiyerarşide üst sıralardaydı. İnsanlar gerçekten bilgi sahibi olduğu konularda fikir yürütürlerdi.
Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olanlar henüz köşe başlarını tutmamıştı. Gazetelerde (gündelik) light yazılar yazması için konuşlandırılan yazarlar yoktu hayatımızda. İnternetle birlikte dünyamıza dahil olan herkesin ''ben''ini sergilediği bloglar, ve ''her şeyi ben bilirim''ci yorum yazma kültürü gelişmemişti.
Şimdi herkes her konuda fikir sahibi. Dinlemek değil konuşmak esas olan. Boş konuşmak. Boş konuşmak bu kadar revaçta olunca, Türk televizyonlarında ''herkesin'' katılması mümkün formatlar boy göstermeye başladı.
Güzel ve Dahi ile kızların cehaletinin sergilendiği format makyajlanarak Ah Be Güzelim adıyla ekranda. Gerçi Mehmet Ali Erbil''le 50 Sarışın kış boyu ekranlardaydı ama orada zaman zaman sarışınların erkek yarışmacıyı alt etmesinden dolayı olacak kimsenin sesi soluğu çıkmadı. Ah Be Güzelim''in cinsiyet ayrımcılığı yaptığını ve kadının aşağılandığını ileri sürenler; pazarcı Belma ve birkaç çakma sarışın, kadınların onurunu kurtardığından dolayı olacak, sunucunun bel altına inen aşağılayıcı esprileri ve tacizlerini görmezden geldi.
Her şeyden önce Ah Be Güzelim bir yarışma programı değil. Bir eğlence programı. Yapımcısının söylediği gibi kurgu yok! Yani katılımcılara kör tapa nedir diye sorulunca ben edebiyatta böyle bir şey duymadım diye cevaplarsan daha çok ilgi çekersin diye koçluk yapılmıyor.Güzellerin cehalette sınır tanımaz cevapları insanda espri yapıyor herhalde şaşkınlığını uyandırıyor lakin: ''Külbastı bir tatlı çeşidi yıllar önce yedim''. ''Giyotin bayramlarda ikram edilen şeker''. ''Mevlana cumhuriyet döneminde yaşayan bir halife''.
Bu tarz formatlarda bütün kurgu aday seçimlerinde yaşanıyor. Yapımcısının Gelinim Olur musun serisinin yapımcısı olduğunu ve Türkiye''ye kaynana Semra, Tülin-Caner aşkı gibi olayları hediye ettiğini söylersem ne demek istediğim anlaşılır sanırım. Yıllardır değişik formatlar altında reyting kovalayan bir ekip olarak biliyorlar hangi tarz insanın hangi formatla uyum sağlayacağını ve ekranda dikkat çekeceğini.
Ah Be Güzelim için seçimlerini, bilmek üzerine değil bilmemek üzerine yaptıklarından çok ta şaşırmamak gerekiyor. İki kişiden oluşturulan gruplara uzun uzun düşünüp tartışın, ortak cevap verin şartı konduğu için, boşluk derecesi yüksek aptal konuşmalara muhatap oluyor izleyici. Üstelik bilemediğinizde, bilmiyorum demeyin, yorum yapın, konuşun belki doğruyu yakalarsınız diye öğüt veriliyor. Kristal elma nedir sorusu karşısında bilmediğini itiraf etmektense; kristal bardak, kristal avize gibi bilumum kristaller hakkında 15 dakika konuşan kadın gibi. Üstelik o konuşmaları çeken kameraman, yapım ekibinden diğer kişiler çekim esnasında güldükleri için, katılımcının hızını alamayıp boş konuşma konusunda rekora doğru hızla yol alması kaçınılmaz oluyor. Ki aynı dayatma daha bir bilgi yarışması havasında olan Ahmet Çakarla Hazine Avı''nda da uygulanıyor. Yarışmacının düşünerek doğru cevabı bulmasına ekran sessizliği kaldırmaz diyerek izin verilmiyor. Bazen doğru cevabı bilen yarışmacı diğer şıklar hakkında yorum yapma mecburiyetinden dolayı Ahmet Çakar''a yem olmaktan kurtulamıyor.
Sorular kadınlara sorulduğu için kadınlar aşağılanıyor gibi bir görüntü oluşuyor. Erkeklerden sorulara cevap vermesi istenmiyor istendiğinde erkeklerin bilme oranlarının da ne kadar düşük olduğu çıkıyor ortaya. Erkeklerden sadece kadınların bilip bilmediğini tahmin etmeleri bekleniyor. Üstelik arkalarında ki 15 kişilik grubun desteğiyle. Bu da bir aşağılama yöntemi ama farkına bile varılmıyor.
Kitap okumayı hobi olarak algılayan, en son okuduğu kitap Secret, en son seyrettiği film Recep İvedik-2, kılavuzu çizgi film olan katılımcılardan doğru cevaplar ve anlamlı yorumlar beklememek lazım. ''Karakter olarak geçmişe bakan biri değilim bu sebeple tarihi sevmiyorum'' gibi inciler döktüren, ''birinci üniversitemi bıraktım 7 yıldır ikinci üniversitemi okuyorum, öğrencilik bitmesin çünkü çalışmak istemiyorum'', ''genel kültürüm perfect, gencim, güzelim, bir numarayım'' diyen katılımcılar kurguyu erken çözmüş adaylar. Öğrenilmiş şöhretin kilidini cahil olma pahasına açma çabasındalar.
Türk seyircisi zekidir, formatın formülünü çözer kısa sürede. BBG''lerde agresif katılımcıların büyük ödülü kucaklamasından sonra bütün adayların sinir küpü olması gibi, Ah Be Güzelim için de ''format salağı'', format cahili'' kimliğine bürünmesi zor olmaz. ''Öğrenilmiş reyting'' sadece yapımcıların tekelinde değil artık!
