Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Televizyona dair yazdığım yazılarda aldığım geri dönüş, televizyonun etki gücünü ve hayatımızda işgal ettiği hacmi daha da belirginleştiriyor. Geçen haftaki yazıma gelen tepkiler iki uçta. Ortası yok! Bravo çok güzel tespitler TV''nin ve dizilerin bize yaptığı tam bu diyenler de var. Biz ayıla bayıla seyrediyoruz size ne istemiyorsanız kapatın diyenler de. Ama en ilginç tepki ''siyaset bile Aşk-ı Memnu üzerinden yapılıyor'' hatırlatmasını yapan mail idi. Haklıydı okuyucu/karşı çıkıcı. Siyasi açılım konusu etrafında AK Parti CHP arasında randevu-mektup-kameralı görüşme polemiklerine, DP Genel Başkanı Hüsamettin Cindoruk, tarafları Bihter''le Behlül arasındaki umutsuz aşka benzeterek katkıda bulunmuştu.

Aşk-ı Memnu''dan herkes bir şekilde haberdar. Kimisi diziden habersiz romanını okuyarak, kimisi romandan bihaber her perşembeyi iple çekerek. Zülfü Livaneli''nin aktarımıyla vitrinde romanı görünce ''bak kız dizinin romanı çıkmış'' diye çığlık atanlar da var. Koştura koştura romanı satın alıp dizinin sonunda ne olacağını biliyorum diye hava atanlar da. Hava atıcılar Yaprak Dökümü, Dudaktan Kalbe, Hanımın Çiftliği romanlarının satışlarına da katkıda bulundular. Halbuki başlangıç ve sonu dışında edebiyat uyarlamaları ekranda bağımsız olarak devam ediyorlar yolculuklarına.

Gerçek hayattan esinlenerek yazılan senaryolarda olduğu gibi, romanlar da beyaz cama uyarlanırken aslına sadık kalındığı iddia edilmekle birlikte bire bir uyarlan(a)mıyor. Bazen yeni karakterler ilave ediliyor: bakınız Hanımın Çiftliği Halide. Bazen karakterin yaşam süresi uzatılıyor yine bakınız Hanımın Çiftliği Kemal. Romanda başlarda öldüğü halde senaryoya derinlik, çatışma kazandırmak için yaşatılıyor dizide Kemal. Ama bu basit bir üç beş bölüm daha yaşasın nolcak açıklamasıyla geçiştirilebilecek bir şey değil. Romanın ruhuna aykırı.

Bazen de romanda birkaç karakterin rolü dizide tek karaktere yükleniyor. Bakınız Yaprak Dökümü Oğuz. Romanda Oğuz diye bir karakter yok! Kaymakam Bey''in istifasına sebep olan başka biri. Leyla''ya talip olduktan sonra vazgeçip Nejla ile evlenen başka biri. Leyla''nın gayri meşru ilişki yaşadığı ise bambaşka biri. Ferhunde ile kanunsuz işler yapan, ortağının karısı Ceyda ile yatıp kalkan karakter meselesine girmiyorum bile. Romanda iki kardeşin bir erkek için mücadelesi yokken dizide bütün şablon buraya kurulduğu gibi tüm kötülüklerin anası da Oğuz yapılmış. Yanına da kötülükler kraliçesi Ferhunde monte edilince başka hiçbir şeye ihtiyaç kalmıyor. Halbuki başkaları insanın hata yapmasına sadece sebep olabilir, hatayı yapan kişinin kendisidir.

Mehmet Aslantuğ aile yapısına aykırı dizilerde oynamak istemedim diyerek Binbir Gece''deki Onur karakterinin kendisine teklif edildiğini söylemişti geçen yıl. Binbir Gece aile toplum yapısına aykırıydı da Hanımın Çiftliği çok mu uygun? Ha Orhan Kemal gibi bir edebiyatçının eseri savunması yapacaklara Binbir Gece''nin senaristlerinin de alanlarında oldukça başarılı edebiyatçılar olduklarını hatırlatmak isterim. Senaryoyu yazarken müstear isim kullanmaları, edebiyatçı kimliklerine gölge düşürmediği gibi geleceğe damga vuracak edebiyatçılar aralarında olmalarına da engel teşkil etmiyor.

Aslında şuraya gelmeye çalışıyorum. Nasıl roman yazmak ile senaryo yazmak teknik olarak da ruh olarak da birbirinden çok farklı ise aynı şekilde roman okumak da dizi seyretmek de birbirinden farklı. Özellikle de edebiyat klasiklerini dizi olarak seyretmek.

Roman çok katmanlı, çok boyutlu bir tür. Yazar bir kere yazmasına rağmen her okuyucu tekrar yazar romanı okurken. Farklı zamanlarda farklı şeyler yakalar, farklı şeylerden etkilenir. Her okuyanın damağında ayrı bir tat bırakır aynı roman. Çünkü herkes romanı kendi küçük dünyasının penceresinden kendine ait bir bakışla okur ve yorumlar. Romanda anlatılan şiddeti de kötülüğü de meşrebince yaşadığı hayatça algılar. Senaryolaştığında ise artık tek bir bakış oluşmuştur, senarist ve yönetmenin penceresinden bakmaya mahkumdur izleyici.

Yüz, iki yüz bölüm devam eden dizilerde bir sürü hadise cereyan etmesine rağmen aslında tek bir cümlesi vardır senaryonun. O cümledir işte şuur altı dezanformasyonu gerçekleştiren. İzleyiciye çaktırmadan anestezi uygulayan.

Bir dönem çok konuşulan, final bölümüyle seyredilme rekoru kıran Asmalı Konak''dan geriye ne kaldı? Büyük aşklar içinde şiddetin her türlüsünü barındıranlardır.

İçindeki şiddet sahnelerinin fazlalığıyla eleştirilen Kurtlar Vadisi, şiddeti bir yöntem olarak kullanıp meşrulaştırdığı, adalet duygusu ve devlet algısını yerle bir ettiği için eleştirilmeli.

İbret değil örnek oluyor ekrandakiler. Yasak aşkı idealize ederek, estetize ederek; anı yaşa, hayatını yaşa, bu beden senin onu istediğin gibi kullanabilirsin söylemini zihinlere kazıyanlar, evlilik dışı ilişkileri hayat tarzına dönüştürerek sıradanlaştırmaya çalışıyorlar.

Gerçek hayatında yaptığı hatanın/işlediği suçun tek hamalı olmak istemeyenler başka kişilerin de aynı hatayı/suçu işlemesini arzu eder.

Bu saydıkların her dönemde vardı diyenlere cevaben demek isterim ki; tehlike, yasak ilişkinin, kötülüğün var olması değil çeşitli vasıtalarla meşrulaştırılmasıdır. Yani kötülükten değil şikayetim kötülüğün meşrulaştırılmasından!

Roman okumak kişiyi değiştirir geliştirir dizi seyretmek ise dönüştürüyor.

Ekran başındakilerin bir kısmı anestezinin farkında olmadıkları için dönüştüklerinin de farkında olmuyorlar. Bir de anestezik farkındalık yaşayanlar var. Olan bitenin tamamen farkında. Operasyonu tüm acısıyla hisseden ama yine de anestezinin etkisiyle paralize olduğundan tepki gösteremeyen.

Evet TV bir eğlence aracı. Evet eğitim zorunluluğu yok. Ama zarar vermeme zorunluluğu var. Söz konusu edebiyat uyarlamaları olsa dahi. Bilmem anlatabildim mi?

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...