Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Serbest piyasa ekonomisine geçişle birlikte yeni ekonomi beklentisi; yüksek servet, yüksek tüketim, şişen hisse senedi fiyatları, ABD''de 1987 borsa krizinin yaşanmasına sebep olmuştu. Durgunluk, hızla aşağı inen faizler, yatırımcıları borsadan uzaklaştırıp gayrimenkul piyasalarına yöneltti. Gelişmekte olan ekonomilere kayan orantısız likidite, 11 Eylül saldırıları sonrası para musluklarının sonuna kadar açılması bütün dünyayı likiditeye boğdu. 2002 yılından bu yana devam eden yükseliş trendinin lokomotifi likidite bolluğunun sona ermesi, mortgage krizinin tuzu biberi oldu.

Balon ekonomisi yaşanmasını sağlayan kapitalizmin parlak çocukları günah keçisi olmaktan kurtulamıyor. 1987''de yupilere fatura edilen kriz 2008''de yeni adresini buldu: CEO''lar.

İlk defa 1983 yılında adlandırılan yupi kazanmaya mecburdu. 1990''larda kahraman statüsünde muamele görmeye başlayan CEO; hem kazanmak hem kazandırmak zorunda.

ABD''de krizin faturası çıkartılan yupi, negatif bir imaja bürünerek gelişimini tamamlamış ve bitmiş kabul edilirken; ithal yupiler prensler adı altında henüz giriş yapmıştı sınır kapısından. 80 sonrası apolitikleştirilmiş kuşağın yaşam sebebi olurken tabana yayılması uzun sürmedi. Başarıya endeksli hayat, yükselme saplantısı, güce tapmak, tüketme hırsı, en iyiye sahip olma hırsı, meşhur olma yupi ideolojisinden miras kaldı.

En çok kazanan, en hızlı yükselen kim ise kahraman oydu. Kısaca ''hep bana kuşağı'' diye adlandırılan yupiler toplumu geliştireceklerine kendilerini geliştirdiler. Dünyayı değiştirmeden, yükselmek için kendilerini değiştirenlerin en büyük şiarı ''değişmeyen tek şey değişim'' oldu.

''Proje çocuk'' kapsamında yetiştirilen çocuklar geleceğin en güçlü yupi adayları. İyi bir üniversitenin iyi bir bölümünde okumak, çok para kazanarak hızla yükselmek.

Yupi kültürü haz kültürüne dönüşmüş durumda. Egzotik yiyecekleri tatmak ve yemek çok önemli. Son yıllardaki suşi yeme çılgınlığının temelinde de yupi ideolojisi yatıyor; Yemekteyiz programına katılan İstanbul''un çevre semtlerinde ikamet eden gençlerin Meksika, Tayvan yemekleri yapmalarının kökeninde de. Yupi olamayacağının farkında olan ama yupi gibi tüketerek o mertebeye ulaşacağını düşünen ''çakma yupiler'' üretiyor sistem.

''Hırslı profesyonel'', ''ne pahasına olursa olsun kazanmak zorunda hisseden kişi'' olarak tercüme edebileceğimiz yupi ideolojisinde en önemli etken kendini pazarlamaktır.

Yetenek ve becerilerinin ticaretini yaparak piramidin en tepesine çıkmayı başaran, yaşanılan krizin faturası çıkartılan CEO''larda Amerika menşeli. Piramidin tepesinde tek kişilik bir sınıf.

Lee Lacocca''nın uyguladığı stratejilerle Chryster''i iflastan kurtarması, ama daha da önemlisi biyografi kitabının bestseller olmasının ardından 1990''lı yıllarda CEO''lar kahraman olarak nitelendirildi ve tam yetkiyle donatıldı.

CEO''lar içim mükemmel hikaye anlatıcısı tanımı yapılır. Bütün dünyayı kendi penceresinden gördüğü şekilde anlamaya ikna eder. Kendisi hayata nasıl inanıyorsa diğerlerinin de o şekilde inanmasını sağlar. Fark yaratmak zorundadır CEO. Bazıları gerçekten fark yaratabilirken bazıları sadece fark yaratabileceklerine ikna eder. Ya kovulmaktır kaderleri ya da istifaya zorlanmak. 2008 krizi ile birlikte intihar edenlerin sayısı hızla artarken; Hindistan''da faaliyet gösteren İtalyan şirketinin işten çıkarılan 136 işçisi, şirketin CEO''sunu döverek öldürdü Eylül ayında.

Öngörülü olmaları şarttır öngörüsüzlük yolun sonu olur. İlk zamanlarda fabrika işçisinden 40 kat fazla maaş alan CEO''ların geliri bugün 480 katına çıkmış durumda.

Şirketler adına yüksek risk aldıkları için çok kazanmaları normal karşılanan, ''şişman kedi'' olarak adlandırılan CEO''lar bir anda günah keçisi oldular. ABD''de zora düşen bankaların CEO''larına ödenen para 53 bankayı kurtarabilecek bir meblağ desek neden günah keçisi oldukları anlaşılabilir. Üstelik şirketler adına yüksek risk alan CEO''ların riske maruz kalmaları söz konusu değildir. Batık şirketleri karlı hatta yüksek karlı göstermekte üstlerine yoktur. Bilançolar makyajlanıp, şirketler kağıt üzerinde büyüdükçe yıllık kazançları katlanır, yüksek primler cebe indirilir.

Krizin kırılma noktası; 158 yıllık finans devi Letman Brothers''ın kurtarılmaması. Letman''ın batışı ile birlikte ABD krizini ihraç etmeyi başardı ve Avrupa başta olmak üzere diğer ülkeler de krizle boğuşmaya başladı. 613 milyar dolar borç ile ABD tarihinin en büyük iflasıydı yaşanan. J.P Morgan''ı hazine desteğiyle kurtaran ABD, Letman''ı bilinçli olarak feda etmişti. İflas öncesi Letman Brohhers''ın 400 milyar doları elektronik ortamda İsrail''e kaçırması bu iddiayı destekleyen en önemli bilgi. CEO''sunun da 2002-2007 yılları arasında 350 milyon dolar prim almış olması, iflastan üç gün önce üst düzey görevlilere yüksek miktarda prim ödenmesi acaba sorularını peş peşe sorduruyor.

Sözün özü; kriz sadece krize sebep olanlara teğet geçiyor.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...