Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Ayşe Arman kurgusal fotoğraflarıyla röportajı okunma düzleminden çekip seyredilme düzlemine taşıdı. Hafta boyunca sorduğu sorular, aldığı cevaplar değil fotoğraflar konuşuldu. Süleyman Demirel''le röportaj yaptığı haftaya giydiği dekolte elbise damgasını vurdu. Giymeye ikna ettiği elbiselerden sonra Süreyya Ayhan''a karşı algı değişti.

Bu işi bir adım daha ileri götüren, hiçbir işte dikiş tutturamayan, şöhret kardeşi olmaktan başka vasfı olmayan Helin Avşar; cüretkâr pozlardan oluşan röportajları, fotoroman havasında sunarak tüm dikkatleri üzerine topladı.

1990''lı yıllarda pop müzik saltanatını sürerken, her güzel kadına albüm yapıldı. Albüm kapakları için çekilen fotoşoplu fotoğraflar, kliplerde sergilenen düzgün vücutlar, müziğe hizmet etmediği gibi müziği sömürerek tükenmesine yol açtı.

***

Toplumsal yapıdaki her değişim özneyi, beraberinde sanatsal anlatım biçimlerini etkiliyor. 19. yy''da makinelerin hüküm sürdüğü dönemde, sadece portrelerdeki yüzler değişmekle kalmadı sanatın üretilme biçimleri de değişti.

Fotoğraf, toplumdaki egemen sınıfların ihtiyaçlarını ve arzularını karşılamaya, toplumsal yaşantının olaylarını onlar gibi yorumlamaya en yatkın araç. Tarafsız olduğu sanılan mercek, gerçekliği sayısız değişikliğe uğratma yeteneğine sahip. Düşünceleri yönetmek, davranışları düzenlemek amacıyla başvurulacak en etkili yöntem.

1700''lü yıllarda burjuva sınıfının yükselmesi ve durumunun daha iyiye gitmesiyle beraber, bu sınıfın mensuplarının saygı görme ihtiyaçları artar. Kendini ortaya koyma ve kendi bilincine varma portre yaptırma eğiliminde çok açık şekilde ortaya çıkıyor. Portre yaptırmak simgesel bir eylem. Yükselmekte olan sınıfın mensupları, portrelerini yaptırarak yükselişlerini kendileri ve diğerleri için görünür kılmakla kalmayıp; aynı zamanda itibarın tadını çıkarıyorlar. Portre yapılırken yüzlerin idealleştirilmesi söz konusu. Küçük burjuva yüzleri egemen kişilerin yüzlerine benzetiliyor.

***

1750 yılında, mali durumun kötüye gittiği ve Fransa''nın çöküşe sürüklendiği bir dönemde Maliye Bakanlığı''na Silhouette getirilir. Yeni vergilerle bazı zorluklar aşılıp, devletin kasasına para girince; kısa sürede popülerlik kazanan Silhouette''ye kurtarıcı gözüyle bakılır. Bir süre sonra durum daha da kötüye gidip ödemeler güçleşince, kamuoyu anında desteğini çeker kurtarıcıdan. Kurtarıcı, hileci olarak adlandırılır ve tüm popülerliğini yitirir. Yeni bir moda baş gösterir: dar paltolar ve cepsiz pantolonlar. Gerekçe basittir: bu devirde cep ne işe yarar ki, içine para koyamadıktan sonra! Silhouette kıyafetleri adı verilir bunlara. Tasarruf tedbirleri sebebiyle, soylular yağlıboya tablolar yerine gölge çizimleriyle yetinmek zorunda kaldıklarından; maliye bakanının isminden ilhamla siluet olarak adlandırılır yeni portreler. Soyut bir temsil biçimi olarak portreye damgasını vuran siluet; hızlıca yapılması ve fiyatının düşük olması sebebiyle halk tarafından kabul görür. 28 temmuz 1831 tarihinde Parisli biri kendi portresini Louis Philippe''nin portresiyle yan yana sergiler ve şöyle der: Philippe ile benim aramda hiçbir mesafe yok; o kral vatandaş, ben de vatandaş kralım.

***

Fotoğrafın icat edilmesiyle birlikte portre sanatı ciddi bir evrim sürecinden geçer. Başlangıçta fotoğraf teknik olduğu kadar kişiyi aynen yansıttığı için de kabul görmez. Portre de bugünün tekniğiyle söylersek ressamlar bir nevi fotoşop yaparlar. Rötuş tekniği geliştiğinde fotoğraf ve fotoğraf portresi kabul görmeye başlar.

Adamın biri çektirdiği fotoğrafı alıp fotoğrafçısına geri götürür. Gerçekte otuz değil atmış yaşında olduğunu; alnında kırışıklıkların, çenesinde oyukların bulunduğunu, yanaklarının gerçekte içeri çökmüş olduğunu ve burnunun da fotoğrafta bulunan Yunan burnuyla bir bağlantı kurulamayacak kadar yassı olduğunu söyleyince şu cevabı alır: Siz kendinize benzeyen bir fotoğraf mı istiyorsunuz ama bunu bize baştan söylemeniz gerekirdi! Yoksa nereden bilebiliriz ki!

Kitlelerin dünya görüşünü etkilemesi sebebiyle fotoğrafın basın alanına girmesi büyük bir olay. Fotoğrafla birlikte dünya görülmeye başlıyor. Bakışın genişlemesi dünyayı küçültüyor. Görsel medyanın temeli fotoğraf.

1855 yılında Kırım Savaşı fotoğraflanmış. Aileleri korkutmamak için askerlerin yüzleri gösterilmeyince, ateş hattının gerisinde çekilen fotoğraflar, savaşı, piknik alanı gibi göstermiş.

1870 yılında Amerika''ya giden bir gazeteci göçmenlerin yaşadığı sefil hayatları gözler önüne sermek için görüntülerle güçlendirme yoluna gidince; ilk defa fotoğraf eleştiri malzemesi olarak kullanılmış oldu.

***

Deklanşöre basıldıktan sonra ''an''ın gerçekliği kalmaz. Bu manada fotoğrafın, içinde yaşanılan zamanı durdurduğu, dondurduğu değil; sadece öldürdüğü ifade edilir. Baudrillard''dan bir alıntıyla bitirecek olursak; "Fotoğraf sanatı, bizim için cin kovmadır. İlkel toplumun muskaları vardı, burjuva toplumunun aynaları, bizimse görüntülerimiz var. Fotoğrafı çekilen nesne, geri kalan her şeyin yok olmasının izidir sadece. Neredeyse kusursuz bir cinayet !!!"

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...