TR
EN
AR
FR
RU
UR
Olmasa da olur
Olmazsa olmayacak olanı bilmediğimiz için mi olmasa da olacak olanlarla kuşatıldık, yoksa olmasa da olacak olanlar bizi çepeçevre sarıp sarmaladığı için mi olmazsa olmayacak olanı hatırlamaz olduk?
Bu ilk bakışta girift gibi duran sualin cevabını aramaya suallerle başlayalım. Olmazsa olmazımız nedir? Para, iş, eş, aş, aşk, evlat, ev, araba, kıyafet, sağlık, itibar... Dünyadan biraz kâm almak yani... Pek çoğumuz için olmazsa olmazlar bunlar. Kimilerimiz bunların bir kısmına yahut tamamına
istiğnâ ve iktifâ
ile yaklaşıyor olabilir, kimilerimiz de bunları yeterli görmeyerek bu listeyi daha çok uzatabilir. İstiğnâ ve iktifâ mühim, tekrar buraya döneceğiz, şimdilik altını çizelim sadece.Peki, olmazsa olmazımız ne olmalı? Cevap basit: Allah’ı tanımak... Neden? Dünyaya bunun için geldik çünkü. Kulluk etmek için geldik de diyebilirsiniz. Kabul.
Fakat insanın tanımadığına eylediği kulluk noksandır, kulluk eylemediğini tanıma arzusu hayal
. İç içe halkalar gibi. Kulluk eyledikçe tanırız Rabbimizi, tanıdıkça da kulluğumuz manasını bulur.
Kulluğun sadece ibadetlerden ibaret olmadığını ancak ibadetlerin de kulluktan bir cüz olduğunu ifade etmeye bilmem gerek var mı? Varlığını aradan kaldıran kişinin az ibadeti zahirde az gibi gözükse de hakikatte çoktur; hâlâ (kendisi) var olan kişinin ibadeti zahirde çok olsa da hakikatte azdır buyurmuşlar. Kemiyet değil keyfiyet yani. Varlığını aradan kaldırmak seni var edeni tanımakla ele geçer, O’nu tanımak da kendini tanımakla... O zaman dünyaya kendimizi tanımak için geldik, diyebilirsiniz ama bu doğru olmaz, çünkü kendimizi bilmek ulvî bir çaba ama sadece vasıta, gaye O’nu tanımak.Olmazsa olmaz zannettiklerimizin hepsine birden tek kelime ile mâsivâ diyelim ve yeni bir soruyla bir kıyasın kapısını aralayalım: “Dünyaya Allah’ı tanımak için gelmişsek ve olmazsa olmaz zannettiğimiz mâsivâ bizi gayemizden alıkoyuyorsa, mâsivâ aslında bizim için olmasa da olur bir şey değil midir?” Mâsivâ olursa bu iş olmaz deyip meseleyi iyice içinden çıkılmaz hale getirmeyin lütfen. Bir yol ayrımında duruyoruz ve olmazsa olmazımızın adını net koymaya ihtiyacımız var. Çünkü bu soruya hayır dediğimiz anda, yani dünyadan kâm almayı olmazsa olmazımız diye tespit ettiğimiz takdirde Allah’ı tanımaya olmasa da olur demiş olacağız. O zaman evet diyelim, yani dünyadan kâm almak Allah’ı tanımamıza mani olacaksa bizim için olmazsa olmaz değildir, olmasa da olur.
Cevabımızı aramaya iki ayrı sualle devam edelim: “Olmazsa olmaz olan olmasa da olacak olanlara mani midir?” Olmasa da olacak olanlar olmazsa olmamıza engel midir? İki suale birden sizi hiç yormadan çok net bir şekilde hayır diyebilirim. Allah’ı tanıma derdine düşmek dünya nimetlerinden istifade etmememizi gerektirmez ve dünya nimetleriyle meşgul olmak Allah’ı tanıma çabamıza mâni değildir. Şimdi haklı olarak şöyle diyebilirsiniz: “O zaman yazının başında sorduğun sual anlamını yitirdi çünkü olmazsa olmazımız, olmasa da olurlarımıza engel değilse ve olmasa da olurlarımız olmazsa olmazımıza mani olmuyorsa, bu iki husustan birisini bilmeyişimiz yahut diğeriyle kuşatılmış olmamız; bu iki hususu bizim için birbirlerinin sebebi yahut neticesi olmaktan muaf eyler. Yani böyle demekle aslında şöyle demiş oluyorsunuz: “Hem Allah’ı tanımak için gönderildiğimizi bilmediğimiz için mi dünya nimetlerine daldığımızı, dünya nimetlerine daldığımız için mi Allah’ı tanıma gayesini unuttuğumuzu sorguluyor hem de diyorsun ki bu iki husus birbirine engel teşkil etmez.” Haklısınız ama küçük bir fark var galiba. Önce baştaki sualin cevabını verelim, sonra o küçük farka gelelim. Mâsivâya dalmak Allah’ı tanımaya, Allah’ı tanımayı ihmal mâsivâya daha çok dalmaya sebeptir. Dünya nimetleriyle meşgul oldukça Allah’ı unuturuz, Allah’ı unuttukça dünyayla daha çok meşgul oluruz. Bu iki husus birbirinin hem sebebi hem neticesidir fakat işin başlangıç noktası sanırım bu dünyaya ne için gönderildiğimizi unutuşumuzdur. Çünkü
insan yanlışları yaptıkça doğruyu unutur ama ilk yanlışı doğruyu bilmediği için yapar.
Gelelim o küçük(!) farka. Altını çizdiğimiz iki kelimeyi hatırlıyor musunuz: İstiğnâ ve iktifâ. Allah’ı tanıyacağım diye dünyadan el etek çekmemize, dünyayla meşgulüz diye Allah’ı tanımaktan mahrum olmamıza engel olacak muazzam ölçü galiba bu iki kelimede saklı. İstiğnâyı lügatler; isteksiz olma, gönül tokluğu, doygunluk diye tarif ediyorlar. Biz, az şeye muhtaç olma hâli diyelim. İktifâ ise yetinme, ihtiyacın kadarıyla idare etme.
Dünya nimetleriyle alışverişinde insan az şeye ihtiyaç hissedecek ve lazım olandan fazlasına tenezzül etmeyecek kalbî kemâlâtı bulursa, o meşgale insanı hakiki yaratılış gayesinden uzaklaştıran bir şey olmaktan çıkar. Tasavvuf erbabının; “el kârda gönül yârda” diye pek zarifâne tarif ettiği kıvam işte bu olsa gerektir. Muhibbî merhum; “Hây u huydan fâriğ ol âlemde sultanlık budur” diyor.
İstediğin her şeyi elde edebilecek kadar çok malın olduğu vakit değil, elde etmek istediğin şeylerin çokluğundan kurtulacak kadar tok gönlün olduğu zaman âleme sultan olursun.
Aslî vazifemize rücû etmek istiyorsak, oyun ve eğlence bizi yaratılış gayemizden uzaklaştıracak nispette meşgul etmesin istiyorsak istiğnâ ve iktifâya mecburuz. Nelerden istiğnâ, ne ile iktifâ? Her şeyden istiğnâ, her şeyin yetecek kadarı ile iktifâ. Varılacak herhangi bir hududu, herhangi bir yerde sonu yok bu işin. Talebine bak, ona göre karar ver.
Leb’e mi müştaksın kevsere mi tâlibsin, kararını ver, ona göre talep et!
Almasan da olacak şeyi alma mesela, gitmesen de olacak yere gitme, yapmasan da olacak işi yapma, uyumasan da olacak uykuyu uyuma, görüşmesen de olacak kimseyle görüşme, söylemesen de olacak sözü söyleme!Nerden başlayayım, nasıl tespit edeyim mi diyorsun. Kolayı var. Bir sabah evden çıkarken eline bir tesbih al, dilini damağına yapıştır, kalbine Allah dedirtmeye çalış. Birisi sana bir şey sorduğunda yetecek kadar cevap ver, birisine bir şey söyleyeceğin zaman kelimenin bile fazlasından imtina ederek söyle. Asıl vazifen tespihin olsun, diğer bütün sözler angarya. Akşam olup başını yastığa koyarken hayretle fark edeceksin, ne kadar çok sözü söylememiş olmana rağmen hayatından hiç bir şey eksilmediğini ve fark edeceksin o sözleri başkasına söylememiş olmakla bir güzel sözü kendine ne kadar çok söyleyebildiğini.
Bak nasıl da halloldu mesele. Geriye küçük bir sual kaldı.
Almasan da olacak şeyi almadığın için sende kalan parayla, yapmasan da olacak işi yapmadığın için sana kalan zamanla, uyumasan da olacak uykuyu uyumadığın için uzayan geceyle, sevmesen de olacak şeyleri sevmediğin için sevmezse olmaz’a susayan kalple neler yapacaksın?
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.