Acele tâlip aranıyor

Milliyet''in yeni görünümünü beğendin mi?" Grafik konusundaki titizliğimi bilen meslektaşlar, bir zamandır, bana bu soruyu yöneltiyorlar.

Yalçın Doğan ve Umur Talu yönetiminde ilgi çekici bir yeni yolculuğa çıkmış görünüyor Milliyet. Habere olduğu kadar sunuma da önem veren, ara sıra şaşsa da genellikle yorumsuz manşetleri tercih eden olumlu bir gazetecilik anlayışı bu. Yeni anlayış kendini sayfa düzeninde de göstermeye başladı; Sabah''ı ve kardeş gazetelerini tasarlayan usta Ali Acar''ın elinin Milliyet''e değdiği o kadar belli ki...

Hemen belirteyim: Milliyet''in yeni yolculuğunu ilgiyle ve umutlanarak izliyorum, başarılı olmasını diliyorum. Yeni sayfa düzenini de eskisinden daha başarılı buluyorum. Eleştirilere aldanıp yarı yoldan dönmeyeceklerine de inanıyorum.

Gazetelerde sayfa düzeni bir sanat aslında. Bu işin ustası, İngiltere''nin en ünlü gazetecisi The Sunday Times ile The Times''ın yönetmeni de olan Harold Evans''tı; onun ''Newspaper Design'' adlı kitabı hâlâ vazgeçilmez bir başvuru kitabıdır. Ancak, yıllar içinde adı daha öne çıkan bir ustası var bu dalın: Mario Garcia. Bizdeki bir çok gazeteyi de tasarlayan grubun başıdır Garcia ve yaşadığı ABD''den Güney Afrika ve Malezya''ya kadar bir çok ülkede 300''den fazla gazete onun elinden geçmiştir. Bugün, bir çok medya kuruluşu, eli ve kafası yatkın elemanlarını, Mario Garcia''nın ders verdiği Poynter Enstitüsü''ne göndererek eğitmekteler.

Mario Garcia, üzerinde en fazla etki bırakan 16 gazeteyi merkez tutarak düşündüklerini ''Newspaper Evolutions'' adlı kitabıyla bu alana ilgi duyanlara aktardı. Gazeteyi daha albenili, daha iyi okunur kılmanın yollarını öğretiyor bu kitapta Garcia. Ali Acar''ın Milliyet''in elini-yüzünü yenileme girişiminden haberdar olsaydı, sanırım, o da bu arayışı tasvip ederdi.

Yalnız benim kafama takılan bir soru var: "Sakın Milliyet''teki bu düzenleme yeni bir patron arayışıyla ilgili olmasın?" Bizim medyada bugüne kadar pek rastlanmamış ''içten'' haberler yer almaya başladı Milliyet''te de bu soruyu ondan soruyorum. Geçtiğimiz pazar günü, ''para-borsa'' sayfasında yer alan "Medyanın 1998 bilançosu" haberi sözgelimi. Bu habere göre, ülkemizin öndegelen üç gazetesi borç içinde yüzüyor, ancak aralarında en az borçlu olanı Milliyet. Milliyet''in ödenmiş sermayesi, eldeki değerleri Hürriyet''ten az, ama Sabah''tan fazla.

Rakamları aktarayım. Ödenmiş sermaye (trilyon TL): Hürriyet 19.2; Milliyet 10.0; Sabah 5.5... Hazır değerler: Hürriyet 23.7; Milliyet 7.9; Sabah 2.4... Toplam borç: Sabah 49.6; Hürriyet 35.3; Milliyet 17.1... Param olsa ve medya patronu olma hevesine kapılsam bu tabloya bakarak hangi gazeteyi tercih ederdim? Tabii ki Milliyet''i... Bu tür haberlerin çoğalması yüzünden, "Acaba, Milliyet''teki eli-yüzü düzeltme çabası satış öncesi makyajı mı?" sorusu kafama takılı duruyor zaten...

Gazeteler de birer ticari işletme olduklarına göre, kâr kadar zarar etmeleri de doğal. Her ticari işletme gibi, gazeteler de, borçlanır veya aktif fazlası verirler. Ancak, herbiri trilyonlarca lira borçlu olan bu gazeteler, nereye borçlular acaba? Sabah''ın 50 trilyon, Hürriyet''in 35 trilyon, Milliyet''in 17 trilyon lirayı hangi bankalara borçlu olduğunu öğrensek iyi olacak...

Geçenlerde, yine Milliyet''in zorlamasıyla, hisse senetleri borsada işlem gören rakip gazetenin İMKB''ye verdiği bilançosunda hafif bir oynama yapıldığını, zarar eden gazetenin sanki kâr etmiş gibi gösterilmeye çalışıldığını öğrendik. Gazete bu haberden sonra İMKB''ye yeni bir bilanço sunmak zorunda kaldı.

Bizim gibi köşedeki bakkala 10 bin lira borçlanınca dengesi bozulanlar gibi olmalarını bekleyecek değiliz elbette ülkemizin öndegelen yayın kuruluşlarının; ancak yine de, okuduğumuz haberlerinin ve sayfalarına taşıdıkları yorumların ''yanlı'' olmadığını bilmek elbette hakkımız. Her habere, "Acaba, kamu bankalarına borçlular da kendilerini sıkıştıran siyasilere diyet borcu mu ödüyorlar?" sorusuyla yaklaşırsak okurluğun tadı kaçıyor.

Milliyet kendisi ve Hürriyet''in borçlarını doğru aktarırken uzak durduğu bir şeyi rakibi Sabah''ın borçlarını sergilerken yapmış. Milliyet ve Hürriyet''in borçlarının ne kadarının kısa, ne kadarının orta ve uzun vâdeli olduğunu bilmiyoruz, ama Sabah''ın 50 trilyona ulaşan borcunun yarıdan fazlasının kısa vâdeli olduğunu Milliyet''ten öğrenmiş olduk. Kısa vâdeli, yani birkaç ay -bilemediniz bir iki yıl- içerisinde ödenmesi gereken borcunun toplamı 25.1 trilyon Sabah''ın...

Anlamadığım bir şey var. Refahyol döneminde, hükümet, gazetelerin banka borçlarını tespit için bir çalışma yaptırmıştı. Ancak, o çalışmadan bir sonuç alamadı Refahyol; hatta, şimdi rakibi tarafından ''ülkemizin en borçlu gazetesi'' olarak ilân edilen Sabah''ın yayın yönetmeni, "Sonuna kadar gidin, bizim korkacak hiçbir şeyimiz yok" diye meydan bile okumuştu. Bu borçlar o tarihten sonra mı yapıldı, yoksa Refahyol ortakları bilanço okumayı mı bilmiyorlar?

Neyse, Milliyet''in yeni biçimini gerçekten beğendim; ama galiba görücüye çıkan bir kız gibi Milliyet...