Bir yanlışın düşündürdükleri...

Mehmet Barlas''ın dünkü yazısından öğrendim: Harvard Üniversitesi''nin Kennedy School of Government bölümü, Nazlı Ilıcak''ı bir dizi konferans vermek üzere Boston''a dâvet etmiş... Liberal eğitim kurumlarının en önde geleni, kurulduğu 1630''lu yıllardan beri, ülkelerinde baskı altına alınanlara kapılarını ardına kadar açık tutmasıyla tanınmıştır.

İlginç olan şu: Mehmet Barlas''ın bu haberi verdiği gün, Harvard Üniversitesi, Hürriyet''te de manşetteydi. CHP lideri Deniz Baykal, gazetenin yönetici ve yazarlarıyla yemek yerken, "Bugün çifte üniversite bitirmiş aydınlarımız var, ama Türkiye yanlış yönetiliyor" demiş... Gazete, "İnönü Harward''dan değil, İdadi''den" başlığını atmış ilk sayfanın en üstüne yerleştirdiği haberine...

Gerçi aynı yanlış yazılım Barlas''ın yazısında da var, ama o tekil bir hata; Hürriyet gibi bir gazetenin manşetinde, doğrusu ''Harvard'' olan üniversitenin adının ''Harward'' biçiminde yazılması sırıtıyor... Haberi yazan muhabir, onaylayan haber müdürü, temsilci, haber koordinatörü, birinci sayfayı hazırlayanlar, o kadar kişi, ''dünyanın en itibarlı üniversitesi'' sıfatını taşıyan Amerikan eğitim kurumunun adını hep yanlış biliyorlarmış meğer...

Cengiz Çandar, büromun duvarında asılı ''Universitas Harvardina'' diye başlayan Lâtince diplomamı nedense hep ''ti''ye alır... Oysa, 65 milyon nüfuslu bir ülkede sayıları 100''ü ancak bulan Harvard''la mezuniyet irtibatlı kişi var ve ben onlardan biriyim... Adının yanlış yazılmasına tepkim de bundan...

Hürriyet''i hazırlayanların ''Harward'' olarak bildiği Harvard Üniversitesi, Avrupa''da dindarlara karşı girişilen zulümden kaçanlar tarafından kurulmuştu. Adını taşıdığı John Harvard (1607 Londra – 1638 Boston) bir İngiliz Püriteni''dir. Papazdı John Harvard, genç yaşta veremden öldüğünde, ardından bıraktığı mirasla yeni yurdunda bir eğitim kurumu oluşturulmasını sağladı. Harvard Üniversitesi din amaçlı bir kurum olarak oluşturuldu ve verdiği akademik unvanlar dini hiyerarşi içerisinde bir anlam taşımaktaydı. ''Master'' derecesi sözgelimi; o kişinin istediği kilisede vaaz verebilecek bilgi ve olgunlukta olduğunun tesciliydi. Harvard, asırlar içerisinde, dinin temel teşkil ettiği bir kurum olma özelliğini kaybetse bile, hâlâ dinin ağırlık taşıdığı bir üniversitedir. Saymadım, ama kampüs içerisinde herhalde en az on kilisesi olmalı. Yahudiler için sinagog, Müslümanlar için de mescit imkânı sağlanır...

Deniz Baykal''ın sözü doğru elbette; Türkiye''de bir yerlere gelen parlak eğitim almış, doktoralı insan sayısı hiç de az değil. Kurtuluş Savaşı''nı yürüten kadro ise, o parlak diplomalarla karşılaştırıldıklarında, çoğu askeri okullarda okumuş, hemen hepsi mütevazı eğitimler almış insanlardan oluşuyordu. Diploma tek başına bir değer taşımıyor yani. Ancak, günümüz dünyasında, dev sorunlarla başedebilmek için donanımlı olmak da şart... Hürriyet kadrosu, CHP liderinin İsmet İnönü''yü överken söylediklerini, "Okumaya, çifter diploma sahibi olmaya gerek yok; lise mezunu olmak yeter" biçiminde anlamamıştır umarım... "Harward" imlâsı böyle bir yanlış anlama ihtimalini de düşündürüyor çünkü...

Kafasını sürekli Türkiye''nin kalkınmışlık sorunuyla yormuş aydınlardan biri olan Prof. Mümtaz Turhan, bizde zaman zaman depreşen "Herkese okuma yazma öğretelim, bu amaçla seferberlik ilân edelim" aşkının yanlışlığına işaret etmek için "Üniversite problemi" diye bir kitap yazmıştı. Dünyanın her tarafında, ilerlemişlik, yüksek eğitimle ilişkilidir; herkes okuma-yazma bilsin elbette, ancak kalkınmak istiyorsak, ciddi üniversiteler kurmalı, seviyeli mezunlar vermeliyiz... Prof. Mümtaz Turhan''ın tezi buydu.

Türkiye bu gerçeğin bugün de çok uzağında.

YÖK gelecek yıl 20 yaşına girecek. Serbest düşüncenin, sınırsız tartışmanın, özgürlükçü yaklaşımın kalesi olması gereken üniversiteleri, özellikle son yıllarda, kışla disiplini altında tutmanın aracı oldu YÖK. Farklı düşünen, düşüncelerini her halükârda ifade etmekten çekinmeyen, doğruların peşinde olan öğretim üyeleri üniversitelerde barınamıyorlar. YÖK''ün gülünç standartlarına uyum sağlayamayan rektörlerin başına gelenleri biliyoruz. Vaktiyle Nazi zulmünden kaçanlara kapılarını sonuna kadar açık tutan en büyük üniversitemizin yöneticisi, "Benim gibi düşünmeyenin burada işi yok" diyen bir kafaya sahip...

Üniversitelerinin hali bu olan bir ülkede kalite sorunu yaşanması kaçınılmaz.

Ülkede işlerin iyi gitmediği yalnızca parasının pul olmasından anlaşılmaz; kapılarını açtığınızda insanları dışarıya kaçmıyorsa, okumuş yazmışların gözü başka ülkelerde değilse, tersine beyin göçü yaşanıyorsa o ülkede işler iyi demektir. Oysa, bugün, vize alabilen başka bir ülkeye kapağı atıyor. Amerika''nın her yıl sadece 50 bin kişiye sağladığı çalışma izni veren ''green card'' imkânından yararlanmak için Türkiye''den başvuranların sayısı bu yıl 2 milyona yaklaşmış... Her yedi aileden birinin gözü ABD''de.

Nazlı Ilıcak''ın Harvard''ta vereceği Türkiye konulu konferansların ilgi göreceğine eminim. Amerikalılar, nasıl bir yönetime açık veya gizli onay verdiklerini o konferanslardan öğrendiklerinde şaşıracaklardır.

Tıpkı benim Hürriyet''in en tepesinde ''Harward'' yanlışını gördüğümde şaşırdığım gibi...