Uyarı kime yönelik?

Bayağı deneyimli Meclis muhabirlerinden biri, "Uyarıyı yapan komutan Sedat Ergin''le konuştuktan sonra mı Köşk''e çıkmış, yoksa önce Köşk''e çıkıp ardından mı onunla görüşmüş, bu nokta önemli" deyiverdi. Elbette en önemli ayrıntı bu. Ertesi gün Ertuğrul Özkök görüşmenin hikâyesini yazarken kronolojiyi verdi: Genelkurmay başkanı Orgeneral Hüseyin Kıvrıkoğlu bir çay içimine dâvet ettiği Sedat Ergin''i öğleden sonra kabul edip iki saat kadar görüşmüş; ardından Çankaya Köşkü''ne çıkmış...

Meclis koridorlarında dolaşınca insan, hangisine inanacağını bilemediği neler duyuyor, neler...

Bizde, askerler, genellikle kendi ağızlarıyla konuşmazlar; Çankaya''da oturan kişi -gerektiğinde- onların görüşlerini de yansıtır. Cumhurbaşkanının dile getirdiği görüşlerin askerlerin eğilimini de içerdiği varsayılır. Nitekim, 28 Şubat süreci içerisinde, bazen gölgeli komutan fotoğrafları gazete manşetlerine otursa bile, Süleyman Demirel''in ağzından çıkanlar belirleyici oldu. Cumhurbaşkanı ile asker mutabakatı o dönemde tamdı.

Org. Kıvrıkoğlu''nun, hem de Çankaya Köşkü''ne çıkıp Cumhurbaşkanı Demirel ile görüşeceği gün, iki ay önce kendinden randevu istemiş gazeteciyi çağırıp ertesi gün ''uyarı'' başlığıyla verilecek ültimatomu yazdırması, kim ne derse desin, şekil bakımından çok ilginç. "Uyarı kime yönelik?" sorusu üzerine düşünenlerin bu ayrıntıyı göz önünde tutmalarında yarar var. Uyarının bazı maddeleri küskünleri muhatap alsa bile, bütünü, şekil olarak, bir tek adresi gösteriyor...

Bardağı taşıran damla ne oldu acaba?

Cumhurbaşkanı Demirel, küskünlerin başlattığı, FP tarafından desteklenen "Meclis''te isyan" senaryosunun kilit ismiydi. ''Kilit'' konumda olması bütün yolların sonunda ona çıkmasıyla yakından ilgiliydi. Küskünlerin planı Meclis''te başarıya ulaşsaydı bile, Demirel geçit vermediği anda, herşey suya düşmeye mahkumdu. Hükümeti düşürecek çoğunluğun (276 oy) bulunduğunu varsayalım; Meclis''te düşürülen Bülent Ecevit istifasını sunmak üzere Çankaya''ya çıktığında, Cumhurbaşkanı, "Seçime kadar devam edin Bülent Bey" dediği anda, zincir kopacaktı. Çıkartılan yasaların Cumhurbaşkanı onaylamadan yürürlüğe girmesi de mümkün değil. "Meclis''te isyan" Süleyman Bey destek vermese başlamadan bitmek zorundaydı sizin anlayacağınız.

Son zamanlarda Çankaya kaynaklı haberler çelişkili olmaya başlamıştı. Kendisiyle birebir görüşen (veya kendisinin hergün aradığı) gazetecilerle irtibatını koparmıştı Süleyman Bey; ne düşündüğünü Yavuz Donat''tan, İsmet Solak''tan, İsmet Berkan''dan izleyemez olmuştuk. Kendisinden doğrudan haber alınamayınca, küskünlerin, "Merak etmeyin, Baba bizim arkamızda" sözleri borsada prim yapar hale gelmişti.

Bardağı taşıran damla, niçin çıktığı bir türlü anlaşılamayan Özbekistan gezisinde, Koç Holding''in dâvetiyle orada bulunan yazarlara yaptığı, "Seçimin ertelenmesi dünyanın sonu değildir" açıklaması oldu. Bu açıklama, küskünler tarafından, "Gördünüz mü?" biçiminde yorumlanmaya ve isyanı büyütmeye müsaitti; öyle yorumlandı da. Genelkurmay başkanının, iki ay önce kendisinden randevu talep eden Sedat Ergin''e, Cumhurbaşkanı Demirel''in bu sözlerinin gazetelerde yer aldığı gün, "Öğleden sonra bekliyorum" demesi çok mânidar.

Kulağını çevrede konuşulanlara açık tutunca, meraklı gazetecinin radarlarına, o ana kadar pek dikkat çekmeyen ayrıntılar da yakalanıyor. Benim dikkatimi çeken bir nokta, ülkemizin en büyük kenti olan İstanbul''a gidiş-gelişlerinde, Cumhurbaşkanına uygulanan protokolle ilgili bilgi oldu.

Cumhurbaşkanları, tahmin edileceği gibi, İstanbul''a her gidişlerinde, sivil ve askeri protokol tarafından karşılanır. Sivil tarafta vali ve belediye başkanı (veya üst düzey bir temsilcisi) bulunur. Kenan Evren cumhurbaşkanı iken İstanbul''da bulunan bütün üst düzey komutanlar tarafından karşılanır ve uğurlanırdı. Turgut Özal ile birlikte Kolordu Komutanı ve Hava Harp Okulu Komutanı protokol görevini üstlendiler. İki yıl önce ise, Cumhurbaşkanı Demirel''i İstanbul''da karşılamaya, Kolordu Komutanı (şimdi Korg. Edip Başer) yerine tuğgeneral rütbesindeki Merkez Komutanı (şimdi Tuğg. Tuncer Akçaylı) ile Hava Harp Okulu Komutanı (şimdi Tümg. Faruk Cömert) yerine Hava Üs Komutanlığından bir albay karşılayıp uğurlamakta.

Devlet protokolünde ara sıra değişiklik olması doğaldır; ancak devleti temsil eden cumhurbaşkanının karşılanma ve uğurlanmasında böylesine radikal bir protokol değişikliğine gidildiği şimdiye kadar pek duyulmuş değil. Öğrendiğime göre, Çankaya yetkilileri, bu değişikliğe itiraz etmişler. İyice tahkik ettiğim halde, belki de, benim haber kaynaklarımın bir yanılgısıdır bu; ancak, eğer edindiğim bilgi doğruysa, anlamlı bir tavırla karşı karşıya olduğumuzu varsayabiliriz.

Meclis koridorlarında dinlediklerimin dinlenmeye değer şeyler olup olmadığını bilmiyorum elbette; fakat, Genelkurmay başkanı Org. Kıvrıkoğlu''nun, uyarı çıkışı yapmak için Çankaya''yı aracı kılmak yerine diyeceğini doğrudan söylemesine Cumhurbaşkanı Demirel''in şaşırdığını -nedense- hiç sanmıyorum.