Ar-Ge kültürü oluşturmak

Bilginin tarihî ve evrensel öneminin yeni bir biçimle, yani dijital niteliğiyle ekonomik gücü tayin fonksiyonu kazanmasının ertesinde dünyamız 21. yüzyıla adım atıyor. Dünya ekonomilerinin birbirleriyle entegre olma süreci, durdurulamaz bir boyut kazanmıştır, artık.. Uzaklıkların ve sınırların alıştığımız anlamını yitirdiği günümüzde, üstünlüğün rekâbet edebilirlik kavramına oturduğunu ve bu nedenle de araştırma-geliştirme (Ar-Ge) faaliyetinin Türkiye''nin gündemine etkin bir şekilde girmesinin gerektiğini, ar-ge faaliyetlerinin tüm üretici ve tüketici bireyleri yakından ilgilendirdiğini belirtmeliyiz, öncelikle. Globalleşmenin uyardığı dünya piyasasında çok değişik özelliklere sahip ve daha kaliteli ürünlerle rekâbet edebilmek için, ülkemizin ve sanayi işletmelerimizin her türlü bilimsel ve teknolojik imkânların en gelişmişini kullanması, yeniliklere uyum sağlayabilmesi, bunu başarmak amacıyla ar-ge çalışmalarına gereken önemin verilmesi kaçınılmaz hale gelmiştir.

Sanayinin rekâbet gücünü yükseltmek için yürütülen teknoloji yarışında, ar-ge çalışmaları önemli bir fonksiyon –işlev– yüklenmektedir. Uluslararası ticarette rakip işletme ve ülkelere karşı üstünlük sağlamanın yolu, teknolojideki değişiklik ve yenilikleri yakalamaktır. Bilim ve teknolojinin sınırlı sayıdaki ülkenin tekelinde bulunduğunu, bilimsel araştırmaların ve yeniliklerin doğduğu ülke sayısının onu geçmediğini, iktisadî bakımdan gelişmiş ülkelerin rekâbetteki üstünlüklerini sürekli koruyup geliştirebilmeleri için iktisadî kaynaklarının önemli bir kısmını ar-ge faaliyetlerine ayırdıklarını biliyoruz. Dünya ar-ge harcamaları incelendiğinde, yüzde 90''ının ABD, Japonya, Almanya, Fransa ve İngiltere tarafından yapıldığı, bu beş ülkenin gelişmiş sanayi ülkesi oldukları söylenebilir, burada. Ar-Ge harcamalarının GSMH –gayrısafî millî hasıla– içindeki payının yüksekliğinin teknolojik yeniliklerin, bilimsel araştırmaların ve ülkelerin refah düzeyini artırıcı faaliyetlerin önemli bir göstergesi olduğunda kuşku yok. Ar-Ge Harcamaları/GSMH yüzde oranının İsrail''de 3,10, Japonya''da 2,98, İsviçre''de 2,86, Almanya''da 2,83, ABD''de 2,78, İsveç''te 2,76, Fransa''da 2,4, İngiltere''de 2,66, Güney Kore''de 1,88, Hindistan''da 0,88, Türkiye''de 0,5 olduğu bilimsel çalışmalarda zikredilmektedir. Bu rakamlar içinde İsrail''in yaptığı ar-ge harcamaları oldukça dikkat çekicidir. Bu ülke, daha büyük ekonomilerden yüksek oranda ar-ge harcaması gerçekleştirmektedir. Türkiye''nin gerçekleştirdiği ar-ge harcaması ise pek gönül ferahlatıcı değil. Bu durum, Türkiye''nin GSMH''dan daha fazla pay ayırmasını gerektirmektedir, ar-ge harcamalarına.

Gelişme düzeyini sürekli sorgulayıp ilerletmek durumunda olan bir ülke, Türkiye. Artan rekâbet karşısında üstünlüğü yakalamaya tâlip bir ülke, ar-ge çalışmalarında daha fazla insan gücü istihdam etmelidir. Ar-ge personeli sayısını ve ayrılan kaynak tutarını artıramayan bir Türkiye''nin 21. yüzyılın rekâbet edebilir bir ekonomisi olmaktan çıkacağı belirginleşmiştir. Almanya, iktisaden faal 10.000 nüfus başına 150''yi aşkın ar-ge personeli istihdam ederken, Türkiye''nin istihdam ettiği ar-ge personeli sayısı 10''u bulmamaktadır. Bu durumuyla ihracatını yeterince büyütebilen, başka bir ifadeyle 100-150 milyar dolarlık ihracat rakamlarına ulaşmayı hedefleyebilen bir Türkiye gerçeğine varmamız mümkün olmayacaktır.

Ar-Ge çalışmalarına yahut teknolojik yeniliklere verilen önemi ortaya koyan göstergeleri şöyle sıralayabiliriz: 1) Ar-Ge harcamalarının GSMH içindeki payı, 2) Fert başına düşen Ar-Ge harcaması, 3) Ülkedeki Ar-Ge personeli sayısı ile iktisaden faal onbin kişiye düşen ar-ge personeli sayısı, 4) Yıllık patent başvurusu sayısı veya alınan patent sayısı, 5) Uluslararası düzeydeki bilimsel yayınların sayısı, 6) Know-how ve teknoloji ihracatından sağlanan döviz tutarı.

Tüm bireyleri ilgilendiren bir Ar-Ge Kültürü oluşturarak, bu göstergelerde diğer ülkelerin en azından ortalamasını yakalamanın bir yolunu bulabilen Türkiye ekonomisi kuramazsak 21. yüzyılın ilk çeyreğinde ilk on-onbeş ülke arasına giremeyiz.