Göksel Baktagir"in sol eli ve kanun

Göksel Baktagir, bence son yıllarda yetişmiş çok değerli bir kanun virtüozu. Okuyucularımız kendisini Kanal Yedi televizyonunda yayınlanan "Yine Bir Gülnihal" adlı programdan ve tabii birçok televizyon kanalında yayınlanmış nitelikli Türk müziği programlarından hatırlayacaklardır. Kanun icrasında kendine has tarzı ve enstrumanına duyduğu saygı ile kendisini farkettiren bir sazendedir Baktagir. Bir sazendenin enstrumanına saygı duyması önemlidir. Onu sadece bir ekmek teknesi, kazanç vasıtası olarak görmenin ötesinde, onunla bir hayatı paylaştığınız, hayatınızın içinde ona yer açtığınız samimi bir dosttur enstruman. Aranızdaki lisanı sadece siz bilirsiniz, siz anlayabilirsiniz. Göksel Baktagir, bence son yıllarda yetişmiş birkaç nitelikli ve "gerçek" sâzendeden biridir ve ben onun Kanun ile olan ilişkisini, -gerçi görmedik ve onunla yaşamadık ama, okuduklarımızdan öğrendiğimiz kadarıyla- Tanbûrî Cemil Bey''in Tanbur ile olan ilişkisine benzetirim. Dostça... samimi... sazıyla bütünleşen ve adeta sazında "fenâ" olan... kendi içini sazına dökebilen ve sazını konuşturan, üretken, yenilikçi.

Kanun sanatçısı Göksel Baktagir, kendine has Kanun icrasıyla adeta bu saza farklı bir canlılık kazandırdı. "Solak" bir Kanunî''dir Göksel Baktagir. Ama sol elini, Kanun icrasında daha etkin kullanıyor. Hatta sol el ile icra üzerine bir teknik de geliştirdi Baktagir. Kendi ifadesiyle bu teknik, "Sol el başlangıç"tan ibaret bir teknik değil, "Sol el ağırlıklı" bir teknik. Meselâ 4 notadan 3 tanesinin yalnız sol el ile çalınması gibi, zor görünen bir tekniktir.

Göksel Baktagir, sol el ağırlıklı bir icrayı Türk müziğinin genel tarzına daha yakın bulduğunu da, şu gerekçelerle izah ediyor: "Bilindiği gibi Kanun sazında sağ tarafta derinin üstüne oturan, tellerin üzerinden geçtiği bir eşik vardır. Mızrabı eşiğe yakın tutarsanız madeni, metalik bir ses verir. Ama eşikten uzaklaşıp sol tarafa yönelirseniz tını, daha yumuşamış olur. Bence Türk müziğine yakışan da böyle seslerdir."

Baktagir, 1984 yılından bu yana Kanun sazında teknik geliştirici çalışmalarını sürdürüyor. Onbeş yıldan beri edindiği tecrübeyle Kanun sazında sol el başlangıcının icrayı daha doğru bir zemine oturttuğunu görmüş. Ayrıca böyle bir teknik geliştirmek, Baktagir''in "solak" olmasıyla da hız kazanmış.

"Her iki elin de işlek olması gerekir" diyor Göksel Baktagir; "bunun yanında teknik olarak onu doğru kullanmak, icracısına büyük kolaylık tanır. Piyanoda bas partisini sol el çalar. Aynı sistem Kanun sazında da vardır, olmalıdır. Meselâ oktav çalınırken bütün Kanuniler pest oktav sesini sol elle, oktavını sağ elle çalarlar. Böylelikle 78 tel üzerinde notaları ve dizisel şablonu bize gösteren, sol taraftaki mandal tertibatından oluşan tuşe kapanmamış olur. Daha küçük aralıklarda da sol el başlangıç uygulanırsa, mandal tuşemiz açık kalacak ve ses kapanmayacaktır."

Göksel Baktagir''in bu arayış ve çabaları, Kanun adlı sazın icrasına kesin olarak bir farklılık kazandırıyor. Bunu Baktagir''in icrasından da anlayabilmemiz mümkün. Bir enstrumanın farkedilmemiş kabiliyetlerini ortaya çıkarmak, önemli bir aşama. Daha sonraki kuşaklara iyi bir başlangıç noktası sunmuş oluyorsunuz. Bütün bunlar enstrumandan daha iyi verim almayı, onunla daha güzel bir diyalog kurabilmeyi ve dinleyiciyi de tatmin etmeyi mümkün hâle getiriyor.