TR
EN
AR
FR
RU
UR
O halde semâ’, âşıkların gıdâsı oldu…
Semâ, kalplerdeki gizli cevherleri açığa çıkarır. Kalplere, ancak semâ ile nüfuz edilir. Binâenaleyh, vezinli, kafiyeli veya lezzet verici nağmeler oradan çıkar, oranın iyilik veya kötülüklerini açığa çıkarır. Semâ, kalp için saşmaz bir mihenk taşıdır
diyen İmam Gazalî'den sonra İslâm dünyasında mûsikîye en fazla ilgi, genellikle tasavvuf ehli tarafından gösterilmiştir. İkinci asrın sonlarından itibâren mûsikî, semâ' adı altında tasavvufa girmeye başlamış ve İslâm tasavvufunun belli başlı karakteristiği haline gelmiştir. Böylece bütün sûfî ve tarîkat mensupları tarafından benimsenen semâ, insanı Allah'a yaklaştıran ve yükselten dînî bir unsur olarak görülmüştür. Sûfîler, mûsikî (gına) kelimesi yerine özellikle semâ kelimesini kullanarak, o dönemde yaygın olan keyf ve nefs ehli ile karıştırılmaktan sakınmak istemişlerdir.Bunun yanında, semâ' kelimesini ölçülü ses ve hoş sadâ mânâsına gelen mûsikî yerine kullanmakla beraber, bu deyimin mânâsını genişleterek hoş olmayan sesleri de kapsayan bir mânâ vermişlerdir. Bunun sebebi, tabiattaki bütün seslerin aslında özünde bir ahenk barındırıyor olmasındadır. Bu yüzden tasavvufta semâ' demek mûsikî demek olmayabilir. Semâ', kulak vasıtasıyla işitilen bütün sesler demektir. Mûsikî sadece semâ'nın özel bir bölümüdür. Hatta tasavvufta; sesle hiç ilgisi bulunmayan manevî hakikatler, sırlar, hikmetler, rüyetler ve müşâhadeler de bir mûsikî (semâ')dir. Hatta tasavvufta sessizlik de bir semâ'dır.
Ayrıca sûfîler semâ' kelimesini kullanarak ğına, elhan ve mûsikî kelimelerini kullanmamak suretiyle kendilerini dînî bozmak ve yeni ibadetler uydurmakla suçlayan zâhir ulemasının hücumlarına hedef olmaktan korunmaya çalışmışlardır. Bu arada mûsikî ve raksa (semâ' ve vecd) eğlence ve oyun nazarıyla bakılmaması konusunda hassasiyet göstermişlerdir. Sûfîlerin semâ ile “Elest Bezmi” arasında bir münasebet kurmuş olmaları oldukça dikkat çekicidir. Bu münasebete göre “Elest” hitâbını işitmiş olma sırrı, bütün canlıların tabiatında mevcuttur. Onun için her cins kendi tabiatına uygun bir şekilde semâ eder, semâ'dan kendi himmeti nispetinde hisse alır.
Semâ', sûfîlere göre vecd ve trans halini destekleyip güçlendirir. Semâ', semâ' edenin Allah'a olan aşkını ve şevkıni harekete getirir ki, bundan da haller doğar. Bu haller, ateşleri ile kalbi yakar, onu pisliklerden temizler. Bu temizlikten sonra insanda 'muşâhade ve mukâşefe' hâsıl olur. Hz. Mevlânâ, âdeta kendini kaptırarak semâ' eder ve kendinden geçerdi. Sipehsalar'ın naklettiğine göre semâ'ı âdeta bir ibadet haline getiren Mevlânâ, Şems-i Tebrizî ile buluştuktan sonra semâ' etmeye başladı. Semâ' fikrinin, kâinattaki her şeyin döndüğünden hareketle ortaya çıktığı ve gezegenlerin dönüşlerinin, semâ' yapma konusunda Mevlânâ'ya ilham verdiği rivayet edilmektedir. Hoşa giden veya mânâlı bir ses, Mevlânâ'yı semâ' ettirmeye kâfi gelirdi. Semâ'da alçakgönüllülük göstermek ve secde etmek, ibadet halinden (makamından) ibarettir, zira semâ' eden, semâ'da ayakta durma, eğilme ve yere kapanma da sevilene (Allah'a) kulluk eder.” Kırk yıl Mevlânâ'nın hizmetinde bulunan Sipehsalar'ın Mevlânâ'dan rivayet ettiğine göre semâ' ehlinin hareketi ve durması, eğlence ve boş şeyler üzerine değil, ciddiyet üzerine kurulmuştur. Sipehsalar, Mevlânâ'dan semâ' ile ilgili şöyle dediğini rivayet eder: “O halde semâ' âşıkların gıdası oldu. / Zira onda (sevgili ile) birleşmenin hayali vardır.”
Ayrıca Mevlânâ, şunları söylüyor: “Dervişler vecde düşerler de, Allah'ı özleyişleri artsın, ahirete inanış sevgileri çoğalsın, gönüllerinden dünya sevgisi dağılsın, dünyaya gönülleri yabancı olsun diye semâ' ederler.”
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.