Önemli olan, müzisyenin zenginliği

Bazı müzikologlara göre müzik, evrimini kiliseye borçludur. Bazılarına göre de, evet müziğin kilise için önemi vardır ama, her şeye rağmen gelişme kilisede değil, kilise dışındaki mekanlarda gerçekleşmiştir. Kilise, kendisi dışında gerçekleşen bu değişimi yavaş yavaş içeriye taşımıştır. Gerçi kilise, bir sanatın evrimiyle ilgili kaygılardan çok, dinsel kaygılarla tören müziği düzenlemeyi gerekli görmüş, böylece bireysel yaratışa bir ortam hazırlamıştır, burası tamam. Ne var ki aynı kaygılar, dinsel inanç kavramıyla bağdaşması çok zor olan bireysel anlatım özgürlüğünü engellemiş. evrimleri geciktirmiştir. Hıristiyanlığın ilk on yüzyılının haklı bir biçimde "karanlık çağlar" diye adlandırılması, özellikle müziğin bu ilk on yüzyıldaki evriminin hızını da nitelendiren bir addır. Daha sonra çözülmelerin, karşı durmaların, dinin tek elden yönetilmesine kafa tutmaların alıp yürüdüğü yüzyıllarda müziğin evrimi "karanlık çağlar"dakiyle kıyas edilemeyecek kadar hızlanmıştır.

Bu verilerden hareket eden bazı müzisyen ve müzikologlara göre, Hıristiyanlığın ilk on yüzyılıyla, günümüze uzanan ikinci on yüzyılı arasındaki ilerleme hızı ayrılığı ve "Aydınlanma Çağı"ndan bu yana müziğin yeni evrimini hazırlayan ortamların nitelikleri, müziğin dine hiç de sanıldığı kadar çok şey borçlu olmadığını ortaya koyar. Cümlenin başında da belirttiğimiz gibi, bu görüş bazı müzisyen ve müzikologlara aittir.

Bütün bu "yumurta mı tavuktan çıktı, yoksa tavuk mu yumurtadan" türü, bitmek tükenmek bilmeyen tartışmalar bir yana, kilise veya kilise dışında; müzik kendisine ne yapıp edip bir zemin bulmuş ve bu zeminde kendi gelişmesini de temin etmeyi başarmıştır. Müzikteki gelişmeyi, kurumlardan - ve belki biraz da kuramlardan- çok, müzisyenlerin zekalarıyla ilişkilendirmek daha akıllıca ve daha doğru olmaz mı acaba ? Çünkü öbür türlü, müziğin insanın bir ifade biçimi olmaktan çıkarılıp, neredeyse kurumların ifade biçimi olması gibi garip bir durum çıkıyor ortaya.

Aynı şey, Doğu ve İslam dünyası için de geçerlidir. Buralarda da müziğin gelişmesi veya gelişmemesi üzerine birçok şey söylenebilir, kurumlar övülür veya yerilir. Peki, müzisyen kimdir o zaman ve ne işe yarar ?

Her şey müzisyenin gönlünde başlar. Gönlünden çıkar. Müzik bir gönül işidir. Müzikteki gelişmeleri veya gerilemeleri sadece kurumlarla izah etmek, müziği mekanik bir ses gibi anlamak demektir. Müzisyeni etkileyen bir dış dünya kuşkusuz vardır, ama yine de her şey müzisyenin zenginliğiyle, kabiliyetleriyle ve "yaratıcılığıyla" ilgilidir.