Borç gelecekten ödünç alınmış bir refahtır

Avrupa"da borç krizinin ulaştığı düzey herkesi endişelendirecek seviyelere çıktı.

ABD"de bankaların vatandaşa verdiği, konut kredileri (mortgage) ile başlayan küresel finansal kriz sanıldığı gibi azalmıyor, gittikçe artan bir hızla büyüyor.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD, de finansal krizin uzayacağını düşünüyor ve bu yüzden de "''Bu krizin gelecek yıl da Avro Bölgesi ekonomisini olumsuz etkilemeye devam edeceği"'' yorumunda bulunuyor.

OECD sadece uyarmakla kalmayıp ABD"nin bu yılki ekonomik büyüme hızını yüzde 2,4"ten yüzde 2,2"ye çekti.

Avro bölgesi için de 2012 için yüzde 0,4, 2013 yılı için ise yüzde 0,1 ekonomik daralma beklediğini açıkladı.

*

Bu ay 17 üyeli Avro Bölgesi"nin resmen resesyona girmesinin ardından, üç büyük gücün geleceğine dair endişeler de daha fazla gündeme getiriliyor.

Dünyanın önde gelen finans kuruluşları da, artık Avrupa ekonomisinde endişeli olduklarını gizlemiyorlar.

Avrupa"nın çevre ülkelerindeki bankacılık ve borç krizinin, önümüzdeki yıllarda AB"nin üç büyük ekonomisi olan Almanya, Fransa ve İngiltere"yi de daha fazla etkileyeceği öngörülüyor.

*

Küresel ekonomide durum böyle yani pek iç açıcı değil.

Peki, bunun Türkiye"ye etkisi nasıl olur?

Ona da Türkiye İhracatçılar Meclisi"nin (TİM), dün açıkladığı eğilim anketinden bakalım.

Sorunların başında yüzde 58,6 ile rekabetçi fiyat sunamama geliyor. Yüzde 53,3 ile yurt dışı pazarlardaki talep yetersizliği, üçüncü olarak da yüzde 35 ile finansman sorunu öne çıkıyor.

Firmaların yüzde 65 oranında hammaddelerini yurt içinden karşıladığı düşünüldüğünde enerjide dışa bağımlılığın Türkiye"yi ne kadar fazla etkilediği net olarak ortada.

TİM Başkanı Mehmet Büyükekşi, bu durumu, "Doğal olarak ihracatçı firmaların karlılığı azalıyor. Ancak bu duruma uzun süre dayanmak mümkün değil" biçiminde dile getiriyor.

İhracat cephesinde de durum bu

*

Batının yanlış çözüm modelleri ile zaman kaybettiği belli.

İş Bankası Genel Müdürü Adnan Bali"nin dediği gibi, batılı ülkeler krizleri kendilerine yakıştıramadığı için sorunla yüzleşip, kesin çözümler bulmada zorlanıyor.

Bali"nin soruna yönelik düşünceleri ve çözüm önerileri dikkat çekici:

Gelecekten borç alan ülkeler, refahtan vazgeçmedikleri sürece ekonomik durgunluk sürecinden çıkmakta zorlanacak.

Batılı ülkelerde köpüğü bol büyüme dönemlerine dönme özlemi var. Genişletilmiş para politikaları ile finansal krizin aşılacağı beklentileri oluşturuluyor.

Bol likidite fiyatlarda beklenmeyen etki oluşturuyor.

Jeopolitik sorunlar enerji fiyatlarını yukarıda tutuyor.

Hazineler hane risklerini satın alarak problem yer değiştiriyor.

Genişletici para politikaları ile aspirin çözümler üretiliyor.

Hakiki sorunla gerçekçi bir tarzda yüzleşilmiyor.

Refahınızla vedalaşın, satın. Bu artık sizin değil.

Borç gelecekten ödünç alınmış bir refah.

Borç verenler de aynı problemin içinde.

Buna rağmen, Batıda henüz refah düzeyinde bir düşüş yok.

Türkiye 2001"de bunu sonuna kadar yaşadı.

Bedel ödedi.

Ebeveynlerin evine taşınıldı.

İnsanlar temel ihtiyaçlarını en ucuz karşılamanın yollarını aradı.

Ancak, Avrupa"da problemin yoğunlaştığı ülkelerde henüz bu algı yok.

Halk ve yöneticiler bu sorunu kendilerine yakıştıramıyor.

Krizlerin daha çok bizim gibi ülkelere ait olduğunu düşünüyorlar."

Bu sözlere ekleyecek bir şey yok.

*

Son sözü Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) Yönetim Kurulu Başkanı Ümit Boyner"e bırakalım:

"''Çalışma çağındaki nüfusumuza nitelikli eğitim ortamı ve onları sağlıklı kılabileceğimiz şartları sağlayamazsak, Türkiye"nin önüne koyduğumuz iddialı hedefler gerçekçi değil demektir."''

Çözüm: Atıl duran genç nüfus potansiyelini harekete geçirmek.

Bizim için başka çözüm yok.