Küresel operasyonu kim, niçin yapıyor?

Wikileaks belgeleri, yapanın kimliği ve amacı belli olmayan bir ''örtülü propaganda'' olarak değerlendirilebilir mi? Eğer böyleyse kim, kimi denetim altına almak istemekte, hangi ilişkiler dizayn edilmeye çalışılmaktadır?

Öncelikle şunu ifade edelim: Deşifre edilen bilgiler, dedikoduya, mesnetsiz iddialara, maksatlı yorumlara dayanıyor ve büyük çoğunlukla bir safsata ve hezeyandan ibaret… ABD diplomasisi adeta kulağı delik bir basın danışmanının yaptığını yapmış, gündemdeki dedikoduları ve yorumları diplomatik değerlendirme haline getirmiş. AK Parti kapatma davasının gazete kupürlerine, mesnetsiz internet haberlerine ve kaynağı belirsiz kara kampanya iftiralarına dayandırılması gibi, ABD diplomatları da kaynağı belirsiz ve temeli olmayan kulaktan dolma bilgilerin üzerine siyasi değerlendirmeler yapmışlar. Doğrusu bu yorumlara dayanan bir dışpolitika anlayışının dünya genelinde başarılı olma şansı çok düşüktür. Bunları görünce ABD''nin büyük sıkıntılar yaşadığı Irak''a ne tür yanlış bilgilerle girdiğini daha iyi anlıyoruz.

Bu işten ABD yönetiminin ve diplomasi anlayışının zararlı çıkacağı kesindir.

Peki bu işleri kim, niye yaptırıyor, ne fayda sağlamaya çalışıyor?

ABD''nin zarar görmesini göze alarak bu işleri yapanların ABD''nin dışından birileri olduğu zannedilmiyor. ABD içinden birileri, hem Obama yönetimini farklı bir yöne sevketmeye çalışıyor, hem de bir çok ülkenin ABD ile olan ilişkisine ince ayar vermek istiyor.

Acaba bu işlerin de altında İsrail''in parmağı var mı veya ne oranda var? ABD''nin çıkarlarını İsrail''in çıkarlarına indirgeyen bazı ABD''liler, ABD''ye ve ilişkili olduğu ülkelere ayar mı vermeye çalışıyorlar?

Kimine göre Obama yönetiminin bu ülkelerle ilişkisi bozulmaya çalışılıyor. Bir yoruma göre ise bir türlü hizaya gelmeyen bir çok ülke üzerinde gizli bilgilerin deşifre edilebileceği korkusu uyandırılarak bazı isteklere karşı gardları düşürülüyor.

Sanırım bu olay, ''derin ABD yönetimi'' algısını pekiştirecek, ABD''nin süregelen görünümüne zarar verecektir.

Bu tür psikolojik harekat faaliyetini bir onbaşının kişisel maharetine indirgemek mümkün olmadığına göre, birileri siyasi sonuçları olacak bir operasyon yapmaktadır. Eğer bu işi resmi ABD yönetimi yaptırmadıysa (bu zayıf ihtimaldir) ilk kez birileri yönetime açıkça hareket çekmiş ve gidişatı yönlendirmeye soyunmuştur.

Birileri sanki, tüm bilgi ve belgelere rağmen ABD yönetiminin istenen adımları atmamasından rahatsızlık duymuş ve onu istediği yörüngeye çekmeye çalışmakta. ABD içinde bir çıkar ve anlayış çatışması olduğu görüntüsünün güçlenmesi, ABD''nin küresel aktörlüğünü zedeleyecektir. İki yüzlülük, basitlik, ciddiyetsizlik, sahtekarlık, takiyyecilik, samimiyetsizlik üzerine kurulan bir tarzın diplomaside etkili olduğu algısı oluşmuştur.

Bir süredir Türkiye ile ABD arasındaki ilişkileri bozmayı, kendi politikalarını yaptırabilmek için gerekli gören bir anlayış var. Özellikle İsrail, ABD''nin Türkiye''ye haddini bildirmemesinden ve Ortadoğu''daki etkinliğini kırmamasından çok rahatsız. ABD''nin Türkiye''ye yönelik tavrını değiştiremeyenler, Türkiye''nin ABD''ye tavrını değiştirerek bir soğuma ve kopuş meydana getirmeye çalışıyorlar. Amaçları, Türkiye''deki ABD karşıtlığının artması ve ABD''nin Türkiye''ye karşı daha sert bir tutum içine girmesi…

ABD ile ilişkilerin önemine vurgu yapan ve bu ilişkilere katkıda bulunan Egemen Bağış, Cüneyt Zapsu, Ömer Çelik, Şaban Dişli ve Vecdi Gönül isimlerin etkisizleştirilmeye çalışılması da Türkiye-ABD ilişkilerini zayıflatmaya yönelik bir taktik gibi görünüyor.

ABD yönetiminin bu işin arkasındakilere dair nasıl bir hissiyat içinde olduğunu bilmiyoruz. Ancak kesin olan gerçek, ABD diplomasisinin çalışma tarzını değiştirmesinin gerekli olduğudur. Diplomatların dedikodu aktarmayı, kesin olmayan bilgiler üzerinden analizler yapmayı bir iş tarzı olarak görmemeleri gerektiği anlaşılıyor. Özellikle İsrail''e sadakati güçlü olan ve ABD''nin çıkarlarını İsrail''in penceresinden değerlendirmeye çalışan bir kısım diplomatların yaptıkları değerlendirmelerin hem mevcut gerçekliği yansıtmadığı, hem de ilişkileri geliştirmek yerine farklı bir eksene çekmeye çalıştıkları daha iyi görülmelidir.

ABD''nin küresel ve bölgesel çıkarlarına ters olarak Türkiye ile ilişkileri bozma gayreti içinde olan bu çevrelerin etkin olmaları, Obama yönetimini yanlış bir kulvara sevkedecektir.

Dışişleri Bakanı Davutoğlu''nun belgelerin yayınlandığı gün Washington''da olması ve Clinton ile sıcağı sıcağına bu meseleyi değerlendirmesi büyük bir şans olmuştur. Oyunun ilk halkası bozulmuştur.