Seçimden önce piyasa kredisini tüketmek

Alicenaplık ve piyasa mı, deyip şaşırmayın. Gerçekten kendi dinamikleri içinde bazen alicenaptır. Bunu belli dönemlerde kredi vererek gösterir. Kredi derken öyle para falan anlaşılmasın. Piyasanın, eğer rahatsızsa, ekonomi yönetiminin tazelenme dönemlerinde sabırlı davrandığı bir aralık olur. Tazelenen yönetimin işleri kendinin de istediği gibi yola koymasına yahut yola koyma sinyali göstermesine kadar beklentilerini olumluya çevirmek üzere beklediği bu aralığa da kredi denir.

Bazen kredisinin vadesi kısadır. Bir ayda biter. İki, üç ay normaldir. Bazen daha sabırlıdır, altı aya kadar dayanır. Fakat uzun dayanmasını iyi bir sinyal olarak da görmemek gerekir. Çaresiz kaldığından sabrının süresi uzamıştır.

Genel kanaat muhalefetin piyasada kredi bulacağı şeklinde olabilir. Ancak bu kanaatin yanlışlığını anlamak için piyasa gözünden bir durum analizi yapmak gerekir.

Maalesef Türkiye’de muhalefetin ve muhalefet adına ekonomi eleştirisi yapanların ölçüyü kaçırdığı, siyasi rakibini değil, Türkiye’yi olumsuzladığı talihsiz bir atmosfer oluştu. Piyasa da bunu görüyor. Muhalefet bundan nemalandığını zannettiyse de piyasaya kendi aleyhine malzeme vermekten başka bir sonuç oluşmadı. Özellikle muhalefet adına çeşitli sosyal medya platformlarında ekonomi yorumlayanlar muhalefetin bugününe fayda sağladıklarını zannettiyseler de yarınına zarar verdi.

“Faiz enflasyonun üzerinde olmalı, hükümet giderse derhal çıkarılacak, seksense seksen yüzse yüz” “kur baskılanıyor 30, hatta 40, hatta 50, hatta 100 lira olmalı,” “para politikasının bilinen enstrümanları komplo teorisi aracından başka şey değil,” “denge hesabında şu kalemlerdeki bakiyeler uyuşturucu parasıdır,” vesaire vesaire. Uzat uzatabildiğin kadar.

Bu özelliklere sahip olan piyasanın, muhalefetin umarsızca tekrarladığı faiz-kur olumsuzlamalarını aleyhte kullanmayacağı düşünülebilir mi? Piyasa böyle bir fedakarlık yapar mı?

“Faiz oranlarını hadi söyleyegeldiğiniz gibi enflasyonun üzerine çıkarın,” baskısı da eş anlı gelecekti. Ufak adımlarla piyasanın gazının alınması için sanatlı şekilde baskı yönetilmek istenirse önceden kurulan söylemlerin şiddeti nedeniyle tahammül göstermeyecekti.

Muhalefet ne yazık ki kendi söylemleriyle kendi piyasa kredisini önden tüketti. Bu da tahminleri Cumhur İttifakı lehine çevirmiş olabilir. Çünkü piyasa muhalefetin kendi kredisini değil, Türkiye’nin kredisini tükettiğini gördü. Yani muhalefet kendi kuyusunu kendi kazdı. Piyasanın eline verdiği koz piyasanın da uzun dönemde varlığını tehdit etti. Eleştirileri bir finansal kriz potansiyeli doğurduğu için muhalefet kaybetti.

Faiz ve kur şoku vaadine bankalar dayanabilir miydi, sorusunu buraya bırakıyorum. Mevcut politikaların en önemli başarısının, çoklarının gözünden kaçsa da, Türkiye’de bankaların sürdürülebilirliklerine yaptığı katkı olduğunu not etmek isterim. İktisat literatürü finansal krizlerin yakıcılığını ve yıkıcılığını not ederken...

Piyasa aktörleri mevcut politikanın avantajlarını görüyor. Dezavantajlarının giderilmeye çalışıldığının farkında. Küresel konjonktürün de aksi gittiğini okuyabiliyor. Daha iyi olacakken depremin belirsizlikleri artırdığını da biliyor. Bugün üzerine kırılganlık senaryosu yazılan göstergelerin yazdan itibaren olumluya dönebileceğini, yeni tamamlanmaya başlayan yatırımlarla Türkiye’nin yapısal sorunlarına iyi niyetli çözümler ürettiğini analiz edebiliyor. O yüzden Cumhur İttifakının seçim zaferine yeni bir kredi vermesi gerektiğini biliyor.