Türkiye'de Kürtler artık büyük bir yol ayrımında

Adını ister Güneydoğu sorunu, isterse Kürt sorunu olarak tanımlayarak yola çıkalım. Sonuç itibarı ile hafife almakla, ya da geçici bir süreç gibi algılamakla yanlış yaptığımız açıkça görülen bir sorunla şimdi daha net bir dil kullanarak yüzleşiyoruz. Elbette bir sorunu bütün boyutları ile ele alabilmek, doğru teşhis koymak için önemli bir anlam ifade eder. Ancak bu sorun tanımlama aşaması tedavi için yeterli olmadığı gibi, tedavi için gerekli müdahaleyi geciktirdiği ölçüde zarar vermeye başlayacaktır. 29-30 Eylül 2007'de Diyarbakır'da Heinrich Böll Vakfı'nın Diyarbakır Barosu ile birlikte düzenlediği “Türkiye'de Kürtler” toplantısı bu konunun oldukça açık bir dille ele alındığı platformlardan birisi oldu.

Özellikle bugüne kadar konuyla ilgili yaklaşımlarını bildiğimiz isimlerin yoğunluğuna rağmen konunun Diyarbakır'da ele alınıyor olması ayrı bir anlam katıyordu.

ARTIK ADIM ATMAK ŞART

Elbette soruna farklı pencerelerden bakışın sadece konuşmacılar açısından değil katılımcılar açısından da kendini ortaya koyması çok sesliğin gittikçe kabullenilmesi açısından büyük bir kazanımdır. Hiçbir sosyal sorunun siyah-beyaz kategorizesi ile sağlıklı analizi mümkün değildir. Asıl önemli olan ise, farklılaşmaları çoklu parametrelerle analiz edebilmektir.

Biraz indirgemeci bir yaklaşımla toplantı sırasında kendisini açıkça gösteren iki eğilimin en az iki konuda ortaya çıkan yansımasının daha uzun süre tartışma gündemi olacağını tahmin ediyorum.

Bu eğilimlerden birisi daha yaygın olarak bilinen ve kendisini ana gövde olarak gören, dolayısı ile de sorunun muhatabı olarak kabul eden DTP çizgisidir. Özellikle silahlı çatışmaların bitirilememiş olması dolayısı ile genel Türkiye kamuoyunda tepkilerin de biline gelen muhatabı durumunda ki bu çizgi, toplantıda açıkça kendisini hissettiren tepkilerle “uzlaşmacı, tavizkar ve talepler konusunda çıtayı aşağıda tutmak” eleştirisine muhatap olmaktadır. Genel Türkiye kamuoyunun yaklaşım ve beklentisi ile tanımlamaya çalıştığım bölgeden gelen eleştirilerin arasında sıkışmak, bir hareket için ciddi psikolojik sıkıntıyı da beraberinde getirecektir.

Beklentilerin birbirinden bu denli farklılaştığı hatta zıtlaştığı bir ortamda, özellikle Irak ve İran konusunda yaşanan süreçlerin zaman baskısını da dikkate aldığınızda, ciddi ve yönetilmesi oldukça zor bir krizle karşı karşıya olduğumuz görülecektir.

Böylesi dönemlerde sosyal hareketler için riskli ama neredeyse tek çıkar yol, işi zamana yaymak ve sıradanlaştırarak öteleme yoluna gitmek değil; sıçrama niteliğinde açılımlar sergileyebilmekte aranmalıdır. Bu noktada elbette en belirleyici hamle silahlı mücadelenin tümüyle bitirilmesine yönelik radikal adımların tek taraflı olarak atılması ile insiyatif alınmasıdır. Bu güne kadar çatışan tarafların dışından gelen çağrıların, en azından süreci nihai olarak şekillendirecek bir irade sergileyemediği açıkça görülmektedir. Sorunun barışçı yollardan çözümü konusunda isteksizliğini açıkça ortaya koyan güvenlik bürokrasisi için çatışmaların devamı “sürdürülebilir ve kontrollü kriz” stratejisinin de zeminini oluşturmuştur.

PKK'NIN TEK TARAFLI SİLAH BIRAKMASI OYUNU BOZAR

Elbette tek taraflı silah bırakmanın bir yenilgi algılanmasına, dahası şartları oluşturulamadığında bir imha ve ağır cezalandırmaya dönüşme ihtimalini salt bir romantizm ekseninde değerlendirmek mümkün değildir. Reel bütün ihtimallerin dikkate alındığı ama mevcut dayatılan çatışmacı politikaların şartlarını ortadan kaldıracak bir açılım, elbette uluslar arası gelişmeler açısından da ciddi bir denklem bozucu rol oynayacaktır. Ortadoğu'nun yeni ve daha kalıcı çatışma ortamına sürüklendiği bir ortamda Kürt sorununun rotasını barışa kilitlemek, hem bölge halklarının özgürlükleri, hem de bölge yönetimlerinin sivilleşmesi açısından tam bir sıçrama rolü oynayacaktır.

Türkiye'nin çeyrek asırdır kan kaybetmeye devam ettiği ve neredeyse diğer sorunlarının da sebebi haline gelen bir sorununu tek taraflı bir insiyatif sergileme yolu ile aşmanın kolay olmayacağı açıktır. Dahası elbette barışın da bir bedeli olacaktır. Ancak bugüne kadar ödene gelen bedellerin ağırlığı göz önüne alındığında, böyle bir hamlenin hem kaçınılmaz hale geldiğini, hem de karşı duruşları, oyunbozan çıkışlarını etkisiz kılacak bir kapasite sergileyebileceğini dikkate almalıyız. Türkiye'nin anayasasını tartıştığı bir dönemde statükonun devamı ile göstermelik değişiklikler arasına sıkıştırılmasını aşma potansiyeli taşıyan iki önemli sorundan birisinin bahane olmaktan çıkartılması, kelimenin tam anlamı ile stratejik ve kendini dayatan bir hamle olacaktır.

Bu yazının kolay çözüm üreten ve gerçeklerden habersiz tipik aydın tavsiyeleri kapsamında muamele görmesi ihtimalinin farkındayım. Barışı beklemenin hep fantezi içerdiğini düşündüm.

Gerçek zaferin ise her şart altında gerçekten barışa inananlara ait olduğuna kaniyim. Barışı ve gerçekten bu ülkeyi sevenleri her zamankinden daha ağır bir sorumluluğun beklediği inancını taşıyorum. Duvarlar örmeyi değil kapılar açmayı, köprüler kurmayı toplumsal barışın tesisinde uzun dönemde önemsiyorum ama akan kanın durmaması halinde bu girişimlerin anlamını yitirme riski ile karşı karşıya olduğunu göz ardı etmemeliyiz.

* Mazlum-Der Genel Başkanı