Türkiye'nin yumuşak gücü: İnsani yardım diplomasisi

Dünyanın farklı bölgelerinde aralıksız süren savaşlar, çatışmalar, kıtlıklar ve zorunlu göçler, küresel insanî krizi her geçen gün daha da derinleştiriyor. Artan ihtiyaçlar karşısında birçok ülke sessiz kalırken, Türkiye, mazlumların sığınağı olarak öne çıkıyor. Nerede bir zulüm, acı ya da felaket yaşansa Türkiye tüm kurum ve kuruluşlarıyla yardım eli uzatıyor. Coğrafyaların ötesine taşan bir vicdan ve merhamet köprüsü kuruyor. AFAD, Kızılay, İHH, Deniz Feneri, İDDEF başta olmak üzere Türk yardım kuruluşları, Afrika’dan Asya’ya, Orta Doğu’dan Latin Amerika’ya geniş bir coğrafyada insanî yardımlarını aralıksız sürdürüyor.

85’TEN FAZLA ÜLKEDE İNSANİ YARDIM ÇALIŞMALARI

“İnsanımız için ülkemizde, insanlık için sınırlarımızın ötesinde” şiarıyla 2009’da kurulan AFAD, kuruluşundan bu yana beş kıtada 85’ten fazla ülkede insanî yardım, arama kurtarma, eğitim ve kapasite geliştirme çalışması yürütüyor. Asya’dan Avrupa’ya dünyanın dört bir yanındaki kriz bölgelerinde faaliyetlerini yoğunlaştırmış durumda.

GAZZE’YE 103 BİN 397 TONLUK YARDIM

AFAD, İsrail’in 7 Ekim’den bu yana havadan ve karadan gerçekleştirdiği saldırılarla Gazze’de yol açtığı büyük yıkım ve insanî krize de sessiz ve kayıtsız kalmadı. Bölgeye yönelik insanî yardım çalışmalarını aralıksız sürdüren kuruluş, elektrik, su, barınma, gıda, yakıt ve tıbbi malzeme gibi temel ihtiyaçlardan oluşan yardımlar, 14 uçak ve 18 gemi ile bölgeye ulaştırıldı. Hava köprüsü, deniz taşımacılığı, yerel temin ve UNRWA iş birliğiyle gönderilen yardımların toplamı 103 bin 397 tona ulaştı. Ayrıca 2025 yılında AFAD ve UNRWA iş birliğiyle 9 bin 193 ton un sevkiyatı gerçekleştirildi.

621 AİLEYE BARINMA İMKANI

Sağlık Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen hava tahliyeleriyle 430 hasta ve 450 refakatçi Türkiye’ye getirilirken toplam 1 bin 865 kişiye (621 aile) çeşitli illerde barınma imkânı sağlandı. Bunun yanı sıra, Mısır Kızılayı’na AFAD tarafından 7 milyon ABD doları, Türk Kızılayı tarafından 500 bin ABD doları olmak üzere toplam 7,5 milyon ABD doları bağış yapıldı. UNRWA ile sevk edilen 30 bin ton unun deniz taşımacılığı için ise 3 milyon ABD doları nakdi destek sağlandı.

İYİLİK TRENLERİYLE TONLARCA YARDIM

AFAD, 2025 yılı boyunca dünya genelinde meydana gelen afet, çatışma ve insani krizlere hızlı ve etkin müdahalelerde bulunarak çok sayıda ülkeye yardım ulaştırdı. Afganistan’daki zorlu kış koşulları, depremler ve artan insanî ihtiyaçlar kapsamında İyilik Trenleri ile toplam 11 bin 739 ton yardım sevk edilirken, ayrıca askeri uçaklarla çadır, battaniye, gıda ve hijyen malzemeleri bölgeye gönderildi. Arjantin, Botsvana, Burundi, Ekvator, Güney Sudan, İspanya, Myanmar, Pakistan ve Somaliland gibi ülkelerde sel, fırtına, deprem, çatışma ve çevresel krizler nedeniyle acil ihtiyaçların karşılanması için finansal destek sağlandı. Gıda kolileri, ilk müdahale kitleri, çadır, ekipman ve maske gibi insani yardım malzemeleri yine bölgeye ulaştı. Sudan ve Darfur’daki iç çatışmalar nedeniyle yangın söndürme ekipmanları, gıda kolileri ve barınma çadırları temin edildi. Bangladeş’teki Türk Sahra Hastanesi milyonlarca sağlık hizmeti sunmaya devam ederken mülteci kamplarındaki AFAD bambu evlerinin tamir ve bakım çalışmaları sürdürülüyor. Tüm bu faaliyetlerle AFAD, 2025 yılı boyunca hem bölgesel hem de küresel ölçekte insani krizlere müdahalede aktif, kapsayıcı ve etkili bir rol üstleniyor.

YAKLAŞIK 100 ÜLKEDE YÜRÜTÜYORLAR

Türk Kızılay, 157 yıl önce bir imparatorluğun yardım cemiyeti olarak kurulduğundan bu yana “Hilal”i insanî yardım dünyasının simgelerinden biri haline getirdi. Yaklaşık 100 ülkede yürüttüğü faaliyetlerle Türk milleti ile dünya halkları arasında kalıcı dostluklar kurdu. Bugün 13 ülkedeki delegasyon başkanlıkları aracılığıyla küresel operasyonlarını sürdüren Kızılay, Kurban Bayramı döneminde yürüttüğü vekaletle kurban kesimlerini üç kıtada ihtiyaç sahiplerine ulaştırıyor. 2025 yılında Asya, Afrika ve Balkanlar’da toplam 22 ülkede kesim gerçekleştiren Kızılay, kurban paylarını 3,4 milyon ihtiyaç sahibine ulaştırdı. İşgal altındaki Gazze’de ise ilk günden bu yana sahada olan Kızılay, 18 bin tonu aşkın yardım malzemesini bölgeye taşırken Gazze’de her gün 35 bin kişiye sıcak yemek sağlayan aşevleri aracılığıyla bugüne dek 8,5 milyondan fazla öğün dağıttı. Bölgedeki sağlık hizmetlerinin ayakta kalması için de çalışan Türk Kızılay, Gazze’deki 2 hastanenin ilaç, tıbbi malzeme ve diğer ihtiyaçlarını karşılamaya devam ediyor.

KRİZ BÖLGELERİNDE MAZLUMLARIN UMUDU

Türk Kızılay, Suriye’de 2011’den bu yana sürdürdüğü insani yardım operasyonları kapsamında gıda, hijyen, sağlık, eğitim ve barınma desteğini aralıksız sürdürüyor; bugüne dek 8 milyon gıda kolisi ve 3 milyon hijyen kolisi dağıttı, İdlib’deki 13 yetimhaneye haftalık destek sağladı ve günlük 20 bin ekmek üreterek temel ihtiyaçları karşıladı. Sudan’da 2023’ten bu yana yoğunlaşan çatışmalar nedeniyle yerinden edilen sivillere yönelik yardım çalışmalarını da hızlandıran Kızılay, Sudan Kızılayı ile iş birliği içinde kamplarda gıda ve bebek maması dağıtımı gerçekleştirdi; ilk etapta 2 bin gıda kolisi ve 655 bebek maması kitini ihtiyaç sahiplerine ulaştırdı. Kızılay, Türkiye’nin merhamet eli olarak dünyanın dört bir yanında krizlerden etkilenen milyonlarca insana umut olmaya devam ediyor.

İHH VE ARABULUCULUK FAALİYETLERİ

Kurulduğu günden bu yana hak temelli insani yardım yaklaşımıyla dünyanın altı kıtasında ve 123 ülkede faaliyet gösteren İHH, din, dil, ırk, mezhep, cinsiyet ve bölge ayrımı gözetmeksizin insani yardım, acil destek, sağlık, eğitim, arama kurtarma, hak savunuculuğu ve insani diplomasi alanlarında çalışmalar yürütüyor. Savaş bölgeleri, afet alanları ve yoksullukla mücadele edilen coğrafyaları öncelikli hale getirerek kalıcı projeler üretiyor. Temel insan hakları ilke ve felsefesine bağlı kalan İHH, hızla değişen dünyada insan hakları alanındaki gelişmeleri izleyerek bu çerçevede arabuluculuk ve insani diplomasi çalışmaları yürütüyor. 2000’li yılların başında Türkiye ve İslam coğrafyasında “insani diplomasi” kavramını kurumsal bir zemine oturtan öncü kurumlardan biri olarak yüzü aşkın devlet temsilcisi ve çok sayıda silahlı aktörle temas kurmuş; sivillerin tahliyesinden insani yardım koridorlarının açılmasına, tutuklu ve rehinelerin serbest bırakılmasından savaşların durdurulmasına kadar geniş bir alanda etkin rol üstlendi. Ayrıca Türkiye’nin toplumsal meselelerinde araştırmalar, çalıştaylar ve bölge diplomasisi faaliyetleri yürüten kurum; Tayland-Kamboçya, Pakistan-Afganistan, ABD-Afganistan, Suriye, Sudan, Gazze ve Moro/Filipinler gibi bölgelerde gözlemci veya arabulucu olarak uluslararası ölçekte faaliyet gösteriyor.

İNSANİ YARDIMLAR KALICI İZLER BIRAKIYOR

İHH’nın sahadaki insani yardım çalışmaları, büyük bir titizlikle sürdürüyor. Savaş bölgelerinden tahliye edilen sivillerin güvenli ülkelere aktarılması veya ebeveynlerini kaybetmiş çocukların akrabalarına kavuşturulması hem bireysel hayatlarda derin izler bırakmakta hem de Türkiye’ye yönelik kalıcı bir minnettarlık oluşturuyor. Bunun örneklerinden biri, yıllar önce ailelerine kavuşturulan iki Kırgız kardeşin hala Türkiye’deki gönüllülerle iletişim halinde olmaları ve eğitim süreçlerini paylaşıyorlar. Bu çalışmalar, Türkiye’nin insani yardım anlayışının uluslararası arenada somut, kalıcı ve güçlü etkisini ortaya koyuyor.

İLK 72 SAAT PRENSİBİYLE YARDIMA HAZIR

İDDEF, Türkiye başta olmak üzere 56 ülkede yürüttüğü uluslararası insani yardım, eğitim ve kalkınma faaliyetleriyle savaş, afet ve kriz bölgelerinde acil yardım sağlayan; medreseler, eğitim merkezleri ve kalıcı eser projeleriyle toplumların uzun vadeli dönüşümüne katkıda bulunan bir kuruluş olarak öne çıkıyor. Acil durumlarda “ilk 72 saat” prensibiyle Gazze, Afganistan, Yemen, Sudan, Pakistan ve Suriye gibi bölgelere gıda, su, barınma ve sağlık desteği ulaştıran İDDEF, aynı zamanda 100’den fazla eğitim merkezinde binlerce talebeye eğitim imkânı sunuyor. Cami, kültür merkezi, yetimhane ve sağlık tesisi gibi kalıcı yapılar inşa ederek bölgesel kalkınmayı destekliyor. Afrika ve Asya’da binlerce su kuyusu açarak sürdürülebilir yaşam koşulları oluşturan İDDEF, Ramazan ve Kurban dönemlerinde geniş kapsamlı yardım organizasyonları yürütmekte, özellikle Gazze’de kesintisiz insani yardım, yeniden inşa ve sosyal destek faaliyetleri gerçekleştiriyor. Bu çalışmalar, coğrafyalar değişse de insan hayatına dokunan kalıcı izler bırakmayı amaçlayan bütüncül bir iyilik vizyonu ortaya koyuyor.

OTUZDAN FAZLA ÜLKEDE MAZLUMUN YANINDA

Deniz Feneri Derneği, 1996’dan bu yana Afrika, Asya, Orta Doğu, Balkanlar ve Türk dünyası dahil 30’dan fazla ülkede yürüttüğü insani yardım, eğitim, sağlık, barınma ve kalkınma projeleriyle Türkiye’nin en güçlü insani diplomasi aktörlerinden biri olarak faaliyet gösteriyor. 520 kişilik geniş saha ekibi, yerel paydaşlarla kurduğu etkin iş birlikleri ve afet–kriz yönetim kapasitesi sayesinde savaş, deprem, sel, açlık ve göç gibi acil durumlarda hızlı müdahalede bulunurken; su kuyuları, okul ve sağlık tesisi inşası, mikro girişim destekleri ve yetim programları gibi kalıcı projelerle uzun vadeli kalkınmaya katkı sunuyor. Gazze’de yürüttüğü büyük ölçekli operasyonlar derneğin en görünür faaliyetlerinden biri olsa da, Deniz Feneri eş zamanlı olarak 30’dan fazla ülkede gıda, su, sağlık ve eğitim desteklerini sürdürmekte; bugüne kadar milyonlarca insana ulaşarak kriz bölgelerinde Türkiye’nin “merhamet, güven ve umut” yüzünü temsil ediyor.

ADALETİN TESİSİ İÇİN ÇALIŞIYORLAR

Hak İnsani Yardım Derneği, savaş, afet, yoksulluk ve zulüm nedeniyle mağdur olan insanlara din, dil, ırk ve mezhep ayrımı yapmadan yurt içinde ve yurt dışında insani yardım ulaştıran bir kuruluş olarak faaliyet gösteriyor. Kardeşlik bilinciyle hareket eden dernek, mağdurlara onurlu bir yaşam sunmayı hedeflerken; adaletin tesisi için ihtiyaç sahiplerinin her türlü ihtiyacına koşmayı ve hakkı ayakta tutmayı temel ilke ediniyor. Gazze’den Sudan’a kadar dünyanın farklı coğrafyalarındaki mazlumlara destek veren Hak İnsani Yardım Derneği, Gazze’de çadır kent kurma, Afrika’da su kuyusu açma gibi kalıcı ve etkili projeleriyle yardım bekleyen insanların hayatlarında

derin izler bırakmaya devam ediyor.