Körfez Savaşı'nı başlatan gün: 2 Ağustos

2 Ağustos 1990 günü, Irak Kuveyt'i işgal etti. Dönemin devlet başkanı Saddam Hüseyin'in aldığı işgal kararı, yıllarca etkisi süren Körfez Savaşı'nı başlatan adım oldu.

Kimileri işgalin çok uzun süreli bir plan olduğunu söyledi, bir takım çevreler ise, Saddam Hüseyin'in Kuveyt'e olan yüklü borcu neticesinde, Irak'ın içinde bulunduğu ekonomik krizden dolayı bir gecede alınan bir karar olduğunu iddia etti. İddiaların farklılığına rağmen değişmeyen gerçek; bölgenin ve dünyanın bu işgal ve sonrasındaki etkilerinden ciddi derecede etkilenmiş olması.

26 yıl önce bugün Irak güçleri gece saat iki sıralarında körfezin petrol zengini ülkelerinden Kuveyt'e girdi. Irak'ın Kuveyt'i işgal gerekçesi, 'Kuveyt'in Irak'ın petrol rezervlerini çalması' idi. Irak bu konudaki rahatsızlığını daha önce de Arap Birliği'nde dile getirmişti. Irak ordusundan 4 tümen, 2 Ağustos gecesi Kuveyt'in başkenti Kuveyt'e girerek, hava alanı ve üsler gibi stratejik noktaları ele geçirmek için harekete geçti. Aynı gün BM, işgali kınayarak Irak'ın derhal Kuveyt'ten çekilmesini isteyen bir açıklama yaptı. Açıklama yeterli olmayınca, BM Irak'ı yalnızlaştırmak ve zorlamak için ekonomik yaptırım uygulama kararı aldı. Bu karardan iki gün sonra yani 8 Ağustos günü Irak, Kuveyt'i topraklarına kattığını duyurdu. Saddam Hüseyin tarafından yapılan açıklamada, "Kuveyt, Irak'ın 19'uncu ili olmuştur" denildi.

O dönemin en çok tartışılan isimlerinden birisi de "bayan Glaspie" olarak bilinen ABD'nin Bağdat Büyükelçisi April Glaspie idi. Glaspie, ABD'nin Arapların kendi arasındaki anlaşmazlıklar karşısında resmi bir tavırlarının bulunmadığını söyledi ve Kuveyt'in işgaline yeşil ışık yaktı. Dolayısıyla ABD, Irak'ı, işgal konusunda teşvik edici bir duruş sergilemişti. Ancak Irak'ın Kuveyt'e girmesinden itibaren, ABD tutumunu tamamen değiştirdi ve 'Kuveyt'in egemenliği için her şeyi yapacağını' açıkladı.

http://image.piri.net/resim/imagecrop/2016/08/02/02/22/resized_010fe-c0e468cdirak2.jpg

Basra Körfezi'ne gemilerini ve askerlerini gönderen ABD, Irak'ı bahane ederek, kendi işgal zeminini hazırladı. Sonunda, ABD öncülüğünde yaklaşık 40 ülkenin katıldığı bir koalisyon kuruldu ve bu koalisyon 'Kuveyt'i korumak' gerekçesiyle Irak'a saldırı başlattı. Böylece, dünya tarihinde televizyonlarda canlı izlenen ilk savaş olan Körfez Savaşı başlamış oldu. 17 Ocak 1991'de Irak güçlerini Kuveyt'ten çıkartmak için yapılan hava bombardımanıyla başlayan operasyona, 24 Şubat'taki kara birlikleri de dahil oldu. Harekat sonunda Irak Kuveyt'ten ayrıldı. Kuveyt'in kurtarılmasıyla beraber, kara harekatının başlamasından 100 saat sonra ateşkes ilan edildi.

7 ay süren Irak işgalinde, 400 binden fazla Kuveytli ülkeyi terk etti. İşgalin ardından Saddam Hüseyin, Ala Hüseyin Ali'yi işgalin ardından oluşturulan Kuveyt Cumhuriyeti isimli kukla devletin başbakanı, Ali Hasan el-Mecid'i ise başkent Kuveyt'e vali olarak atadı.

ABD'nin Kuveyt bahanesiyle başlattığı hava saldırılarının en ağır bilançosu 26 Şubat 1991'i 27'sine bağlayan gecede yaşandı. Kuveyt'ten çekilmekte olan Irak askerlerin ve evlerinden kaçan sivillerin olduğu karayolunda, ABD ordusu çok ağır bir bombardıman başlattı. Yüzlerce araç içindeki insanlarla birlikte parçalandı, yanıp kül oldu.

http://image.piri.net/resim/imagecrop/2016/08/02/03/31/resized_9901c-312abebc2.jpg

ABD'nın Irak'ı işgal ordusu komutanı General Norman Schwartzkopf ise dört yıl sonra şunları söylüyordu:

http://image.piri.net/resim/imagecrop/2016/08/02/02/22/resized_1c08a-43b2d447glaspie.jpg

• ABD'li analist savaştan günler önce yazmıştı: 'Odak nokta Irak'
• Analist Joseph Bruad, Körfez krizinin ortaya çıkmasından kısa bir süre önce yazdığı ve "Süper güçler Ortadoğu'da bir savaşa hazırlanıyorlar" başlığını taşıyan yazısında şöyle diyordu: "Irak, bölge ile ilgili ortak politikalara uyum göstermeyen tek Ortadoğu ülkesidir. Bununla birlikte Suriye ve İsrail'in ortak düşmanıdır da. Çoğunluğa göre, geniş çaplı bir savaşın başlatılmasında odak alınacak tek nokta kuvvetli ihtimalle Irak olacaktır. Batılı iletişim araçlarının Irak'ın sahip olduğu askeri güç konusunda bir hayli gürültü çıkarmalarına rağmen esas itibarıyla Irak'la Ürdün kuvvetlerinin oluşturduğu doğu cephesi bazılarının ileri sürdüğü kadar da fazla değildir"

Irak'ın Kuveyt'i işgali, 7 aylık bir sürecin ardından son buldu. Ağustos'ta başlayan işgal Mart ayında sonlandı. ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin Irak'a saldırısıyla sonlanan işgalin ardından 600 Kuveyt milliyetçisi Irak tarafından esir alındı. Aralarında yabancılarından bulunduğu 400 bin Kuveyt vatandaşı evini terk etti. Kuveyt işgali Irak'ın hezimetiyle sonuçlanınca, Irak'ta çeşitli ayaklanmalar çıktı ancak, Saddam Hüseyin ayaklanmaları bastırarak iktidarını korumayı başardı. Buna rağmen Irak'ın petrol ihracının kısıtlanması ülkeyi iktisadi olarak zorladı ve işgalin faturası Irak'a pahalıya mal oldu.