Sözünü tutmuyor

Avrupa Birliği (AB) ile Türkiye arasında 18 Mart'ta imzalanan "Geri Kabul Anlaşması"nda, AB'nin vaad ettiği sözleri tutmadığı kendi raporuyla tescillendi. Anlaşmaya ilişkin 4'üncü raporunu yayımlayan AB Komisyonu, 21 Mart itibariyle Türkiye'den Yunanistan'a geçen mültecilerin iade edilmesinin öngörüldüğü anlaşma sayesinde, günlük geçişlerin 6 binden ortalama 81'e düştüğünü belirtti. Anlaşmada, ilk aşamada 18 bin, ortaya çıkabilecek diğer yeniden yerleştirme ihtiyaçlarını gidermek için, ilave 54 bin mülteci ile beraber toplamda AB ülkeleri tarafından 72 bin mültecinin alınması kayda geçirildi.

Ancak son rapora göre, Türkiye'den 72 bin yerine sadece 2 bin 761 Suriyeli mülteci AB ülkelerine yerleştirildi. Anlaşma uyarınca Türkiye'ye gönderilen mülteci sayısı ise 748 oldu. Günlük geçişler "ciddi ve sürdürülebilir şekilde" azalmasına rağmen, söz verildiğinin aksine üye ülkelerin gönüllülük esası çerçevesinde Türkiye'den mülteci almasını öngören Gönüllü İnsani Kabul Programı devreye sokulmadı. AB'nin raporunda "sonraki adımlar" arasında "Türkiye'den mülteci alınmasının hızının korunması" ifadesine yer verilirken, "Türkiye'ye göndermelerin hızının acilen artırılması" istendi. Böylece, Brüksel'in önceliğinin ne olduğu ortaya koyuldu.

AB'nin söz verdiği ancak yerine getirmediği diğer bir konu da, mülteciler için yapılacak maddi katkı oldu. Anlaşmada 2016-2017 için 3 milyar avro, 2018 için de artı 3 milyar avroluk katkı kayda geçirildi. Buna karşın, 5 Aralık'a kadar "karar verilen" para miktarının 2,2 milyar avro olduğu belirtilirken, gerçekte transfer edilen para miktarı 677 milyon avro oldu.

Anlaşma uyarınca, Gümrük Birliğinin güncelleştirilmesi için 2016 yılı sonlarına doğru resmi müzakereler başlaması gerekiyor. 2017'ye sayılı günler kalmasına rağmen, bu konuda henüz somut bir adım atılmazken, raporda sadece "hazırlık çalışmalarının tamamlanmasının ardından AB Komisyonunun AB Konseyine müzakere yönergesini sunacağı" kaydedilip bir tarih verilmedi.

Anlaşmada yer alan “haziran sonuna kadar vizelerin kaldırılmasına” dair maddede de ilerleme sağlanamıyor. Rapora göre, Ankara, 72 şarttan geriye kalan 7 şartı henüz yerine getirmedi. Bunlar, “AB standartlarına tam uyumlu biyometrik pasaport çıkartılması, yolsuzlukla mücadele için önlemlerin alınması, Europol ile operasyonel işbirliği anlaşması yapılması, terörle mücadele yasa ve uygulamalarının Avrupa standartlarına göre düzenlenmesi, kişisel verilerin korunması düzenlemesinin AB standartlarına getirilmesi, suç bağlantılı konularda AB'nin tüm ülkeleriyle etkili işbirliği yapılması ve AB-Türkiye Geri Kabul Anlaşmasının tüm maddelerinin uygulanması” olarak sıralandı. Ancak Ankara, terörle mücadele kanununda değişiklik yapılmasını öngören şartta Türkiye'deki mevcut durum göz önünde bulundurularak esneklik istiyor. Brüksel ve Ankara arasında görüşmeler devam etse de ortaya iki tarafın da üzerinde uzlaştığı bir metin henüz çıkmış değil.