Barış için daha fazla umudumuz var

Barış. Ağzımızdan çıkan bu iki hecelik kelime karşısında hiç kimseden korkmayacak kadar hiçbir şeyimiz yok. Otuz yılı aştı, kandan, gözyaşından, annelerin âhından canımızın yandığı. Şimdi hepimizi heyecanlandıran, midemizden yukarı doğru çıkan -bir de aşık olduğumuz insanı görünce hissettiğimiz- o buruk, güzel duygu sardı içimizi. Evet, aşk bile barış olduğunda güzel. Tarih, akan kanın içinden yeşermiş bir aşk öyküsünü yazmaz, onu ancak senaristler kaleme alabilirler.

Adına barış süreci deyin, İmralı süreci deyin, ne derseniz deyin, bize değilse bile çocuklarımıza huzurlu bir ülke bırakabilme ihtimalinin gündeme geldiği günlere şahitlik ediyoruz. Ufukta görünen umut her zamankinden parlak, en radikal düşüncelere sahip insanların bile oturup düşünmeye başlamalarına neden olacak denli somut. Hal bu iken, yani herkes elini taşın altına koyup yıllar boyu önümüzü kapatan büyük, kanla sıvanmış kaya parçasını kaldırmaya çalışırken bazı siyasetçilerin yaptıkları yorumlar beni dehşete düşürüyor. Ölümlerden usanmış, her gün cenaze kaldırmayı artık rutin haline getirmiş bir halkın kulağına en hassas zamanda, ''vurmak, kırmak, ölüm'' kelimeleri fısıldanıyor. Üstelik bu sloganları atan siyasiler kaos ve şiddetten en çok zarar görmüş kitlelerin temsilcileri. Frene basmak yerine gaza yüklenen, fikri tartışmanın uzlaştırıcı ortamında masaya vurmak varken aynı masaya aba altında gizlenmiş silahın kabzasıyla vurulduğu bir siyaset ortamında barışın ömrü ne kadar uzun olabilir ki? Kelebekten beş dakika uzun olsun.

Ona bile şükür...

Çok değil, 120-130 yıl öncesine şöyle bir göz atalım, Tanzimat devrine. Dünyanın üçte ikisine hükmetmiş bir imparatorluğun toprak kayıpları, ekonomik ve siyasi çalkantılar nedeniyle çatırdamaya başladığı berbat yıllara. Orada, yaşadığımız sürece ve siyasilerin bu süreç ile ilgili uzlaşmaz davranışlarına nasıl bakmamız gerekeceğine ilişkin çok çarpıcı örneklerle karşılaşacağız.

Tanzimat döneminin en parlak ve etkili bürokratlarından Keçecizade Fuad Paşa ile ilgili hoş bir hatıra nakledilir. İstanbul''da yaşıyanlar bilirler, bugün vilayet binasının da bulunduğu Bab-ı Âli (Cağaloğlu) caddesinin büyük bölümü parke taşlarıyla kaplıdır. Bunu yaptıran da Fuad Paşa''dır. Muhaliflerinden birisi Paşa''ya parke taşlarını ima ederek -yarı iğneler üslupla- ''pek münasip bir iş yapıldığını'' söyler. Hazır cevaplığı ile ünlü Fuad Paşa da lafı yapıştırır: ''Bize atılan taşlardan döşettik.''

İmparatorluğun en sıkıntılı döneminde dünyalar kadar ağır bir yükün altına giren Fuad Paşa ve çağdaşları, kendilerine atılan taşlardan bile gelecek adına bir hizmet payesi çıkarmasını bilip, halka hizmet için hiçbir fedakarlıktan kaçınmadılar. Çünkü devlet geleneği aşağı yukarı her dönemde aynı biçimde işlemiştir; kişisel kavgalar devam etse de memleketin refahı için uzlaşma masasına oturulabilir. Bu durum Tanzimat döneminde görev yapan diğer bürokratlar için de geçerlidir, Ahmed Cevdet Paşa, Ali ve Fuat Paşalar, Mithat Paşa, tartışma anında en ağır cümleleri kurmaktan çekinmezlerken, İlber Ortaylı''nın tespitiyle, ''bir vilayetteki ayaklanmanın bastırılması veya falan kurumun yeniden düzenlenmesi'' ile ilgili sorunlarda tüm bu çekişmeleri bir yana bırakıp çözüm için aynı masanın etrafında kümelenebilmişlerdir. (Ortaylı, İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, 1978, 7. blm) Günümüzde de siyaset mekanizması böyle işlemelidir, ''halk için, vatan adına'' eğer bir şeyler yapılmak isteniyorsa, kişisel, ufak menfaatlerin bu ortamda yeri olmaz, olmamalıdır.

Hele ki ülkenin gençlerini toprağa düşüren, en verimli çağlarında hayattan koparan bir sorun karşısında siyasilerin birbirlerini kıyasıya eleştirmeleri şöyle kenarda dursun, birinin açık verdiği yeri hemen diğerinin kapatması lazımdır. Çünkü ortaya konulan sarih niyet, hiç çözüm olmamasından yüz bin kez evladır ki belki bir daha asla yakalayamayacağımız bir fırsat önümüzde durmaktadır. Yakalanan bu fırsatı bozuk siyasetin bozuk parası gibi harcamaya da kimsenin hakkı yoktur.

Mithat Paşa''ya ''Farfara, bir işin sonunu getiremez'' diyecek kadar kin duyan Ahmed Cevdet Paşa''nın aynı Mithat Paşa ile Kanun-i Esasi''yi hazırlaması, vilayet yönetimi reformunu hayata geçirmesi örnekleri tarihe kazınmışken, Tanzimat dönemi ile kıyaslanamayacak kadar istikrarlı ve iyi bir konumda olan bazı siyasetçilerin kuyu kazmaca oynamaları, en hafif tabir ile basiretsizliktir. Tarih, Tanzimat siyasetçilerini unutmadığı ve şimdi bir yazı vesilesi ile 2000''lerin memleket evlatlarına aktardığı gibi barış sürecine giden yolu tıkayanları, ölüm sloganları ile tehdit eden siyasetçileri de elbette yıllar sonra bir vesile ile ifşa edecektir.

Meselenin bir de CHP boyutu var. ''Barış Süreci'' kavramı henüz gündemde değilken Meclis kürsüsünden bangır bangır, ''süreç başlarsa destek veririz'' diye bağıran ana muhalefet partisi kurmayları şimdi sus pus oldular hatta destek yerine köstek görevi ifa ediyorlar. Tamam, politik davrandığı için bir siyasetçiyi suçlayamayız ama bu kadar da ters dönüş yapılmamalı, inanılmaz ve gülünç. Geçtiğimiz günlerde CHP, sürece destek için bazı şartlar öne süren bir bildiri yayımladı, maddelerden biri Ak Parti''yi; ''Türkiye Cumhuriyeti''ni hukuk kuralları dışına çıkartmamaya...'' davet ediyordu.

Hukuk derken kastedilen nedir anlamadım açıkçası. Soğuk duvarların arasında, günde en az on dosya ile uğraşmak zorunda bırakılan hakimlerin tuğla kalınlığında kitaplardan bakarak verdikleri kararlar ile sosyolojik temelli ve çok boyutlu bir sorunun çözülebileceğini mi düşünüyorlar? Aynı eleştiri, üzerinde uzlaşılan mutabakat sonucu sınır dışına çekilecek PKK militanlarına ''yasal güvence'' isteyen BDP için de geçerli. Her iki partinin istedikleri katı ''hukuksal sürecin'' sonucunu ben söyleyeyim en kısa yoldan: CHP''nin istediği hukuk işletilirse, başta Erdoğan olmak üzere meseleye dahli olan tüm devlet görevlileri yargılanır. BDP''nin istediği hukuk işletilirse, sınır dışına çekilen ve ateşkes durumu içinde rehavete kapılan, dolayısıyla açık hedef olan tüm militanlar ya öldürülür ya gözaltına alınıp tutuklanır. Alın size hukuk. Kağıt üzerinde işleyen mekanizma bu, kafamdan uydurmuyorum...

Yukarıda değindiğim meseleye geliyoruz dönüp dolaşıp. Tek taraftan bakarak böylesine çok boyutlu bir meseleyi çözmemiz imkansız. Herkes kalkıp, ''hukuk'' diyor ama mevcut hukuksal sistemin çözüme ne kadar katkı sağlayacağını kimse söylemiyor. Uygun bir anekdot, tam burada aktarmalıyım, Sultan Mehmed Reşad tahta geçtiğinde, hanedanın en yaşlısı sıfatıyla şehzade olan Yusuf İzzettin, Şeyhülislam Esad Efendi''ye sorar: ''Şer''an velihadın hukuku nedir? Esad Efendi çok ironik bir cevap verir:

''Şer''an velihadlık yoktur ki hukuku olsun!'' (Ali Fuad Türkgeldi, ''Gördüklerim ve İşittiklerim, 1951)

Yaşadığımız süreç yepyeni bir yol açabilir önümüzde, salt hukuka ve sisteme takılı kalmadan. Yüksek akıl ile yönetilmesi gerektiğine inandığımız siyaset, hiç olmadığı kadar parlak beliren barış umudunu kişisel hırslar ve kavgalar dışında değerlendirerek ileriye taşıyabilir.

Bekliyoruz sabırla, barışla ve umutla...