Değişen dengeler: avrupa, ukrayna ve türkiye

Günümüz dünyasında Avrupa, ekonomik gücüne karşı sıkışmışlığın da verdiği sorunlarla siyasi sahnede zor anlar yaşamakta, çevrelenmiş Avrupa''nın kabuğunu kırarak hem dünya pazarlarında daha etkin hem de siyasi olarak daha güçlü olabileceği ittifaklar aramakta, özellikle enerji konusundaki darboğazı aşmak ve enerji tedariki ve enerji nakil hatlarının çeşitlendirilmesini istemektedir. Nitekim şu an itibarıyla petrol ve doğalgaz konusunda çok büyük oranda Rusya''ya bağımlıdır.

Enerji konusunda neredeyse yok denecek kadar fakir olan Avrupa, çok büyük oranda dışa bağımlıdır. Özellikle Rusya''ya olan enerji bağımlılığı Avrupa''yı büyük oranda zora sokmakta ve Rusya''ya istediği şekilde karşı çıkamamaktadır. Bu yüzden Avrupa, Rusya''yı yalnızlığa itmek ve gücünü azaltmak için Türkiye ve Ukrayna''yı devreden çıkarabilirse diğer çevre ülkelerin Rusya''dan uzaklaşmasının daha kolay olacağını düşünerek bu ülkelerde çeşitli karışıklıkları desteklemekte ve devamında ısrarcı olmaktadır. Avrupa''nın bu çabasının en yakın örneklerinden biri Türkiye''dir ve yaklaşık otuz yıl önce bir yapısal dönüşüme başlayarak Avrupa''nın siyaset yapma tarzından uzaklaşmaya çalışan ve 2000''li yıllarla yükselişe geçen Türkiye''nin ilerlemesini ve gelişmesini engellemek için çeşitli karışıklıklar çıkarmaya çalışmıştır. Türkiye''yi takiben son olarak ortaya çıkan karışıklık ise Avrupa''nın âli menfaatleri için Ukraynalı milliyetçilerin(!) düzenlediği gösterilerdir.

Kıtaya sıkışmış bir Avrupa''dan kurtulmak için eski SSCB''den ayrılan ülkelerde çok ciddi çalışmalar yürüten, bu ülkeleri kuşatmak için AB kartını oynayan Avrupa, yoğun faaliyetlerine rağmen kuşatılmaktan kurtulamamıştır. Son dönem yaşanan Arap Baharı ile Kuzey Afrika''yı ve yükselen Türkiye''nin akılcı politikalarıyla Kıbrıs''ı da yönetsel anlamda kaybeden, aynı zamanda Türkiye''deki eski sistemin Avrupa''ya bağlı politikalarından vazgeçerek Yeni Türkiye''de daha farklı politikalar izlemesi, Kürt sorununun barış politikalarına evrilmesi ve hatta yakın zamanda yeni Türkiye''nin gerçekçi aklı ile çözülen Ermeni sorunu Avrupa''yı yalnızlaştırmış, tabiri yerindeyse köşe sıkıştırmıştır. Son günlerde ortaya çıkan ve on yıl önce verilmiş bir karar olan Kıbrıs Rum Kesimi''ne karşı Türkiye''nin tazminat ödemesi konusunda AİHM''nin aldığı karar soruna kalıcı çözüm getirmek için uğraşan Türkiye''yi sıkıştırmak, tarafları ajite ederek gerilimin artmasını sağlamak ve her iki taraftan gelecek sert açıklamalarla görüşmelerin akamete uğramasını sağlamaktır. Böylece Avrupa Kıbrıs vasıtasıyla hayatiyetini devam ettirmeye çalışacak, dışarı açılarak sıkışmışlıktan kurtulmaya çalışacaktır.

Avrupa, Rusya''yı sertlik yanlısı, sömürgeci, özgürlük kısıtlayıcısı, diktatörle yönetilen bir ülke olarak tanımlayıp Ukrayna''daki olayları bu tavırlara bağlamaya çalışmaktadır ve ''Ya sertlik yanlısı, işgalci Rusya''ylasınız ya da özgürlüklerden yana olan bizlerle'' türünde bir formülü uygulamaya sokmaktadır. Bu formül ABD''yi kendi mottosuyla vurmak demektir. Çünkü ABD, Ukrayna''ya olan Rus müdahalesine karşı olanları desteklerse Rusya''ya karşı tavır almış olup ABD-Rus ittifakının bozulmasına sebep olacak ya da bu müdahaleye itiraz ederek Rusya ile daha genel sorunlar yaşayacaktır.

Avrupa, Rusya''nın Karadeniz''le olan bağlantısını kesmeye çalışmıştır. Bu noktada stratejik olarak en önemli ülkenin Türkiye olması Avrupa''yı Türkiye''ye karşı daha sevecen (!) olmaya itmektedir. Çünkü Türkiye üzerinde uygulanan operasyonlarda(sokak olayları, finansal olaylar, marjinal güçleri destekleyerek kaos oluşturmak gibi) başarı sağlayamadıkları ortadadır.

Son dönemde zorunluluklar dolayısıyla İran''dan petrol alımını kısıtlayan Avrupa her yönüyle Rusya''nın eline düşmüştür. Bu yüzden, Avrupa, enerji tedarikçilerini çoğaltmak aynı zamanda enerji boru hatlarını da güvenliğe almak için uzun süredir çalışmaktadır. Çeşitli ihtimaller üzerinde duran Avrupa, İran, Azerbeycan ve hatta İsrail''le görüşmeler yapmaktadır. Ancak her ne şekilde olursa olsun bu enerji naklinin terminal ülkesi Türkiye''dir. Ülkede istikrarlı bir yönetimin bulunması, içerdeki karışıklıkların yok denecek kadar indirgenmesi ve güvenlik sorunun en düşük düzeye çekilmesi, maliyetlerin azaltılması ve boru hatların daha kısa bir rota izleyecek olması Türkiye''yi Avrupa''nın enerji nakli için vazgeçilmez hale getirmiştir.

Türkiye ile bu yakın temas ve zorunlulukların getirdiği rahatsızlıkları aşmanın bir yolunun Ukrayna''dan geçtiğini düşünen Avrupa, ticaret sözleşmesi imzalamayacağını açıklayan Ukrayna''da karışıklık çıkmasına destek verdi. Buna rağmen kamuoyunda sanıldığının aksine ABD, Ukrayna''daki bu durumdan çok da rahatsız değildir ve Avrupa''nın Ukrayna''da güçlenmesine hiç hoş bakmamaktadır. Zevahir kurtarmanın ötesine geçmeyen açıklamalar ise çözümsüzlüğe yeni bir çivi çakmaktan öteye geçememektedir.

Bir zamanların kudretli Avrupa''sının Türkiye ve Ukrayna konusundaki bu ısrarcı tavrı Avrupa için karanın tükendiğine de bir işaret sadedindedir. İthalata dayalı bir enerji pazarı olan Avrupa için en önemli boru hattı rotalarının Türkiye üzerinden geçecek olması Türkiye''nin önemini kat be kat artıramaktır. Hazar denizinden çıkartılacak Azeri gazının Avrupa''ya taşınmasında anahtar ülkelerden biri de Türkiye''dir. Bu projenin ileriki dönemlerde genişletilebilmesi için mesai harcanmaktadır.

Türkiye''nin jeopolitik konumu sadece boru hatlarıyla doğalgaz ve petrol geçişi açısından önemli değildir, aynı zamanda yeni yapılan hızlı tren hatları taşımacılık ve ithal ürünlerin Avrupa''ya ulaşmasında da önemli bir rol oynamaktadır. Bakü-Tiflis-Kars demiryolu Çin''den Avrupa''ya kesintisiz yük taşıması mümkün hale getirecek ve bu demiryolunun en stratejik noktası yine Türkiye olacaktır. Bu projenin de taşımacılıkta getireceği hız ve maliyetlerdeki düşüş Avrupa''yı kaçınılmaz olarak Türkiye''ye bağımlı kılmaktadır.

Son yıllarda yaşanan her tür gelişmenin Avrupa''yı zora sokarken Türkiye''yi yükselen bir değer haline getirmesi, siyasi anlamda yeni ittifaklara ek olarak yeni düşmanlıkları ortaya çıkarmaktadır. Türkiye''nin yeni bir finans merkezi olmaya doğru hızla ilerlemesi, bu noktada Avrupa''nın finans anlamında cazibesini ve güvenilirliğini kaybetmiş olması ekonomik alanda da Türkiye''nin yeni düşmanlar edinmesine yol açmaktadır.