Mandela: Mücadele hayatımdır!

Bir süredir dünya adeta nefesini tutmuş Nelson Mandela'nın sağlık durumunu takip ediyor. Dünyanın önde gelen haber kanalları ise adeta saat saat siyahi liderin sağlığıyla ilgili gelişmeleri duyuruyor. 'Mücadele hayatımdır' diyerek yola çıkan bu zatı yaşatmak için tüm tıp dünyası adeta zamana karşı mücadele ediyor. Son günlerini yaşadığı hastanenin önünde ise her dinden insanlar onun için dua ediyor.

Bugün hepimizin sağlık haberlerini yakından takip ettiği ve iyileşmesi için dua ettiği bu insanın sadece ve sadece derisinin rengi yüzünden yaklaşık 28 yıl hapis yatığını; maddi-manevi her tür işkenceye maruz bırakıldığını unutuyoruz. Hâlbuki o da beyaz hemcinsleri gibi Hristiyan'dı. Hatta Aralık 1999'da Cape Town'da kendisini bizzat görme ve dinleme imkânı bulduğumda bizlere 'inancının kendisini ayakta tuttuğunu; güçlü bir imanı olmasaydı hapishanede çoktan pes edeceğini' söylemişti. Bunu çeşitli vesilelerle yaptığı konuşmalarda tekrarladı.

Roben Adası Cape Town'a 10 mil uzaklıkta ve Atlas Okyanusu içerisinde küçük bir adadır. Uzun süre doğunun Batı tarafından keşfinden ve sömürgeleştirilmesinin ardından, buna karşı çıkanların sürüldüğü ve hapsedildiği bir mekân olmuş. Bu nedenle ada birkaç yüzyıl boyunca siyasi tutukların kapatıldığı bir mekân olmuştur. Bu öyle netameli bir yerdir ki, sadece iki kişi bu adadan firar edebilmiş. Bunlardan birisi köpek balıkları tarafından parçalanmış, diğeri ise kurtulabilmiş.

Bu adanın son sakinleri ise Mandela ve arkadaşları olmuş. Özgürlük mücadelesi veren Hıristiyan, Müslüman ve ilkel Afrika dinlerine mensup insanlar yan yana dizilmiş ve birbirinden tecrit edilmiş hücreleri, aynı taş ocaklarını ve aynı mekânları paylaşmışlar. 1999 yılında Cape Town'da toplanan Dünya Dinler Parlamentosunda konuşan Mandela bu isimsiz ve tarihe mal olmuş kahramanları şöyle tanımlamıştı: 'Güney Afrika bugün bir noktaya gelmişse ve ben burada sizlere hitap edebiliyorsam, bunda birçok isimsiz kahramanın hakkı vardır. Bunlar öyle büyük dava adamları veya ideologlar değillerdi. Büyük çoğunluğu sıradan insanlardı. Hiçbir rütbeleri ve nişanları yoktu. Tek özellikleri özgürlüklerini ve kimliklerini, yani Afrikalılıklarını yaşamak istemeleri ve bunun için gereken bedeli ödemeleriydi. Onlar bu bedeli ödemeseydi ne ben ve ne de G. Afrika bugün olduğu yerde olurdu.'

Mandela'nın yeni yüzyıla ve binyıla Roben Adasında girmesi, elinde kendi yaktığı mumu daha sonra, Afrika kıtası şeklinde dizilen G. Afrikalı çocuklara vermesi ve onların elindeki mumları tutuşturması ve bu mumların bin anda tüm Afrika kıtasını aydınlatması gerçekten çok görkemliydi

Nelson Mandela'nın kişiliğiyle özdeşleşmiş bir deyişi 'Mücadele Hayatımdır' (Struggle is My Life) sözüdür. Bu isimde bir de kitabı var Mandela'nın. Kendi hayatını ve mücadelesini anlatıyor kitapta.

Peki 28 yıl hapis yatan, taş ocaklarında çalışan, işkencenin her çeşidini bizzat yaşayan bu mücadele insanı, bu mücadele güç ve azmini nereden alıyordu? Bu azmin kaynağı neydi? Nasıl bir azim ve enerji ki, 28 yıl boyunca söndürülememişti? Bu soru kafamı hep meşgul etmiştir. Özellikle de Roben Adasını ziyaret ederken onun biyografisini okurken. Bu sorunun cevabını nihayet bizzat Mandela'dan dinleme şansım oldu.

Ancak bu mücadele insanının konuşmasını dinlemeye gittiğimizde yer bulmakta sıkıntı çektik. Kuyruklar dışarıya kadar uzamıştı. Saat 19'00da bizleri içeriye almalarına rağmen, Mandela konuşmasına ancak 21.00de başlayabildi.

Mandela öncelikle bir noktayı belirtmekle sözüne başladı: Önceden belirlenmiş tüm programlarını iptal ederek, bu konuşmayı yapmayı kabul etmiş. Yoksa ABD ve BM'deki bazı toplantılara katılacakmış. Peki neden? Nedeni dünya dinlerinin temsilcileriyle beraber olmak ve onları selamlamak. Zira din Mandela için çok önemli. Ayrıca bunu vesile bilerek, 'Mücadele hayatımdır' sözünün motor gücünü de açıklıyor:

'Bu gün burada sizin huzurunuzdaysam, 28 yıllık hapishane ve işkenceler beni yok edemediyse bu kesinlikle aldığım din eğitimi ve inancımın bir sonucudur. İnsanoğlunun insanoğluna layık gördüğü en şiddetli zulüm ve işkenceler altında bile Allah'a olan inancımı hiç kaybetmedim. Hiçbir şeyden yılmadan her türlü işkenceye katlandım. Her gün yeniden doğdum ve hayata yeniden başladım. İnancım olmasaydı kesinlikle bu davayı kaybederdim. Böyle bir inanca sahip olmayan birçok arkadaşımın bedenlerinden önce ruhlarının öldüğüne şahit oldum. Ayrıca şu noktayı da özellikle belirtmek istiyorum: Bizler hapishanede iken Müslüman, Hıristiyan ve Yahudi dindar insanlar ve kuruluşlar bizi hiçbir zaman yalnız bırakmadılar. Bizlere ellerinden geldiğince destek oldular. Dış dünyayla irtibatımızı sağladılar. Onların sayesinde hapishaneden eğitilmiş kişiler olarak çıktık.'

Mandela'ya göre 20. yüzyıldaki belli başlı dikta rejimleri, askeri darbe ve güç kullanılarak değil, sıradan insanların tüm bu dayatmalara direnmesi ve özgürlükten yana tavır koymasıyla yıkılmışlardır. Bunun bir diğer anlamı ise, çeşitli geleneklere mensup sıradan dindar ve manevi değerlere sahip insanlar insan hakları, din ve vicdan özgürlüğü temelinde ortak bir zemin oluşturdukları takdire, hiçbir güç onları birbirine karşı kışkırtamaya ve yeni çatışmalara sürüklemeye muvaffak olamayacaktır.

Mandela'nın konuşmasındaki şu ifadeler adeta tüm dünyanın (dini ve dünyevi) liderlerine bir çağrı niteliğindeydi: 'Din tarihte şahit olduğumuzdan daha derin bir şekilde karşı karşıya bulunduğumuz devasa sorunları çözmede insanlığa rehberlik edecektir. Kendi ülkem olan G. Afrika'da maddi ve sosyal gelişmeyi ve yeniden yapılanmayı gerçekleştirmek için 'Moral olarak yeniden yapılanma ve kalkınma' programı başlattık. Bizim için geçerli olan bu formülün tüm dünya için geçerli olduğunu düşünüyorum.'

Hayatının son günlerini yaşayan bu bilge liderden hepimizin öğreneceği dersler olsa gerek. En önemlisi ise, birbirimizi ötekileştirmeden 'olduğu gibi' kabul etmek ve birlikte yaşamanın formülünü 'birlikte bulmaktır.' Kendimiz, çocuklarımız, torunlarımız ve 'ağaçlarımız' için yeni bir dünyayı birlikte inşa etmektedir. Bunun için de kırmadan, dökmeden, şiddete ve vandalizme başvurmadan mücadele etmektir.

Mandela'nı dediği gibi 'mücadele hayatımız' olmalı, ama bu mücadele her tür şiddeti ret etmeli; başka hayatlara saygılı olmalı ve insanlık onurunu esas almalıdır.