Ağır ve riskli işlerde çalışanlara erken emeklilik imkanı sunan Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ), bilinen adıyla "Yıpranma Payı" 2026 yılı itibarıyla SGK tarafından genişletildi.
Emeklilik hayali kuran milyonlarca çalışan için prim gün sayısı ve yaş şartı belirleyici olmaya devam ediyor. Normal koşullarda bu iki kriterin tamamlanması uzun yıllar alırken, bazı meslek grupları ise doğası gereği çalışanların hem sağlığını hem de yaşam süresini daha fazla etkiliyor. Bu durum, söz konusu mesleklerde erken emeklilik tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
Devlet, çalışma hayatındaki bu eşitsizliği azaltmak amacıyla “yıpranma payı” uygulamasını hayata geçirdi. Ancak 2026 yılına kadar söz konusu uygulamadan yararlanan meslek gruplarının sayısı oldukça sınırlı kaldı.
Son dönemde yapılan düzenlemelerle birlikte, teknolojik gelişmelerin ortaya çıkardığı yeni riskli iş alanları ile pandeminin ardından önemi daha net anlaşılan sağlık sektörü çalışanları da kapsama daha güçlü şekilde dahil edildi. Yıpranma payı kapsamında yer alan mesleklerde çalışanlar için 12 aylık fiili çalışma süresi, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 15 ay olarak değerlendiriliyor. Bu fark, emeklilik sürecinde çalışanlara ciddi bir zaman avantajı sağlıyor.
Yıpranma payı nedir?
Fiili Hizmet Süresi Zammı, ağır işlerde çalışanların çalıştıkları her yıl için ilave prim günü kazanmasıdır. Normal bir ofis çalışanı yılda 360 gün prim öderken, yıpranma payı olan bir işçi, yaptığı işin risk grubuna göre yılda 60, 90 veya 180 gün fazladan prim kazanır.
Yıpranma payı nasıl hesaplanır?
Örneğin; yılda 90 gün yıpranma payı olan bir işte çalışıyorsunuz.
-Siz fiilen 12 ay (360 gün) işe gidersiniz.
-SGK, sizin hanenize 360 + 90 = 450 gün prim işler.
-Bu sayede prim gününüz çok daha hızlı dolar.
-Daha da önemlisi; kazandığınız bu ekstra 90 gün, emeklilik yaş haddinizden düşülür. Yani 60 yaşında emekli olacakken, bu süreler biriktikçe emeklilik yaşınız 55'e kadar gerileyebilir. Kanun, bu indirimle en fazla 5 yıl (bazı çok ağır mesleklerde 8 yıl) erken emekliliğe izin vermektedir.
Kimler listeye eklendi?
2026 düzenlemesiyle birlikte liste oldukça kabardı. İşte yıpranma payından yararlanan başlıca meslek grupları...
Sağlık Çalışanları:
Doktor, hemşire, ebe, hasta bakıcı, röntgen teknisyeni ve ambulans şoförleri. (Yılda 60 gün)
Gazeteciler:
Sarı basın kartı sahibi muhabirler ve basın çalışanları.
Maden ve Yeraltı İşçileri:
En yüksek paya sahiptirler. (Yılda 180 gün, yani 6 ay)
Güvenlik Güçleri:
Asker, Polis, MİT mensupları, Cezaevi infaz koruma memurları (Gardiyanlar).
Ağır Sanayi:
Demir-çelik fabrikası çalışanları, cıva üretimi, asit üretimi gibi zehirli maddeyle çalışanlar.
İtfaiye:
Yangın söndürme ekipleri.
2026 itibarıyla listeye dahil edilen meslekler
Çimento fabrikası çalışanları
Alüminyum fabrikalarında çalışanlar
Dökümhane işçileri
