'Türkiye müttefik tehdidi altında'

Mehmet Acet, Zekeriya Kurşun, Kemal Öztürk, Aydın Ünal ve Süleyman Seyfi Öğün'ün yazılarının dikkati çeken bölümleri:

Mehmet Acet: Türkiye hasım değil müttefik tehdidi altında

Salı sabahı Meclis kulisinde, Dışişleri Komisyonu Başkanı emekli büyükelçi Volkan Bozkır’la Washington temaslarını konuştuk. Geçen hafta komisyon adına bir grup parlamenter ABD Kongresi’nde görüşmeler yapmış, oradan örtülü bir tehdit alıp Türkiye’ye öyle dönmüşlerdi. 

“Kongre üyeleri kendileri değil ama danışmanları üzerinden “S-400’leri alırsanız biz de Kongre’den karar çıkartır, size F-35’i satmayız mesajı veriyorlar” dedi, Bozkır. O sırada, Milli Savunma Bakanı Nurettin Canikli, bir taraftan hızlı adımlarla grup salonuna ilerlerken, öbür taraftan kendisinin hızına yetişmeye çalışan muhabirlere bir şeyler söylüyordu. 

Türkiye F-35 projesinin içinde yer almış bir ülke. Uçağın üretim projesinde yer alan 9 ülke arasında Türkiye de bulunuyor. Bir takım kongre üyelerinin danışmanlarının sözlerini ne kadar ciddiye almak gerekir ayrı konu ama Savunma Bakanı’nın da işaret ettiği gibi parası ödenmiş bir projede savaş uçaklarını Türkiye’ye teslim etmemekle tehditte bulunmak, olsa olsa ‘gasıp devlet’ tabiriyle bir anlam bulabilir. ABD’nin S-400 meselesinde başından itibaren kararlı bir ‘kaygılı hal’ tutumu izlediğini biliyoruz. Zaman zaman NATO yetkililerinden de kaygı beyan eden açıklamalar yapılıyor.

Zekeriya Kurşun: ABD’nin ayarı bozuldu

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD Başkanı Trump’ın danışmanlarının Türkiye hakkındaki konuşmalarına dikkatleri çekerek, “Trump adına konuşanların ne dediklerinin farkında olmadıklarını” ve “Trump’ın bunlara ayar vermesini” istemesi, şaşılacak bir durum değildir. Hatta ABD’ye verilmiş bir ültimatom niteliğindedir. 

Zira sadece Trump’ın değil, ABD’nin Ortadoğu ve Türkiye konusunda, Çin ile yaşananlar da dikkate alındığında dış politikada topyekûn ayarı bozulmuştur. Bu bozulma yeni değildir. Belki çeyrek asırdan beri sürmektedir. 

Geçmişte Beyaz Saray’ın etrafında bulunan Arthur Schlesinger, Henry Kissinger, Zbigniew Brzezinsky, Bernard Lewis gibi tecrübeli danışmanlar; Kongre ve Senato üyelerinin akıl hocaları, hem daha bilgili, hem de daha temkinli isimlerden oluşmaktaydı. Oysa şimdi ABD’yi kuruluş yıllarındaki hukuk tanımayan ayarlarına döndürmeye çalışan maceraperestler revaçta. 

ABD’nin dış politikası neredeyse iki asırdır dış müdahale zemininde yürütülse de, eskiden nispeten uluslararası ilişkilerin öngördüğü kriterleri takip etmekteydi. Ancak son çeyrek asırda yavaş yavaş bütün kriterler aşınmış ve altüst olmuştur.

Uluslararası ilişkiler, egemen devletlerin hukuku dikkate alınmadan, insan hakları gözetilmeden, BM değerleri ve yasası, NATO’nun varlık gerekçeleri yok sayılarak yürütülmektedir. Trump ise bir devlet başkanı gibi değil, ısrarcı bir pazarlamacı, güven vermeyen bir simsar ve akşam pazarına kalmış bir satıcı gibi davranarak bu yeni siyaseti taçlandırmaktadır.

Kemal Öztürk: Teopolitik savaşa doğru Devletler, cemaatler, örgütler

Üçüncü dünya savaşını teopolitik zihne sahip insanlar çıkartacaktır. Eminim. Bunun nasıl olacağını anlatayım size.Önce zihnimizi tazeleyelim. Teopolitik kavramı yeni. Bu yüzden anlamını tekrarlamakta fayda var. Jeopolitik nasıl coğrafyanın etkisinde kalan politika demekse, teopolitik de din/inanç/ilahiyat etkisinde kalan politika demek (detaylı bilgi için 21.03.2018 tarihli yazım). 

Dünyada o kadar tuhaf, o kadar anlamsız politikalar üretilip öylesine absürt dış siyaset izleniyor ki, bunu geleneksel dış politika kavramlarıyla açıklayamıyoruz. O nedenle, ‘teopolitik’ kavramı tüm bunları açıklamak için yerli yerine oturdu.Dünyada ABD, İsrail, Suudi Arabistan ve İran’ın aldığı siyasi kararlar, teopolitiğin etkisindedir. Bu yüzden de söz konusu devletlerin dış politikaları ve siyasetlerinde herkese anlamsız gelen tutumlar oluyor. 

Din ve inancın etkisinde kalmış devlet politikalarının, dünyayı nasıl bir kaosa sürükleyeceğini Suriye, Yemen, Irak, Mısır krizlerinde gördük aslında. ABD’nin Kudüs’ü İsrail’in başkenti ilan etmesi, teopolitik bir karardı. İsrail’in yeni yerleşim merkezleri açması, Kudüs’ü başkent yapması, Gazze ve Suriye’nin Golan tepelerini işgali de teopolitiktir (Arzı Mev’ud). 

Suud’un Mısır’da askeri darbeyi desteklemesi, teopolitiktir (‘İhvanı Müslimin’ fikrini din dışı görür). İran’ın başta Suriye ve Irak olmak üzere bölgedeki politikalarının tamamı teopolitiktir.Alınan kararların teopolitik olması, gerideki tüm çıkar ve fayda temelli konuların üstünü örtüyor. Yani bir kararın ekonomipolitik ve jeopolitik açından ülke zararına olmasına rağmen, baskın olan karar teopolitik olur. Çünkü inanç bilgiden güçlüdür.

Aydın Ünal: AB'nin anlamadığı...

Devlet adamları yabancı muhataplarıyla görüşmelere kendi hariciyelerinin hazırladığı brifing ve/veya bilgi notlarıyla hazırlanırlar. Her devletin hariciyesinde yabancı devletlerle ilgili geniş bir hafıza vardır. Yapılacak görüşmeler öncesinde iki devlet arasındaki meseleler, ekonomik durum, ticari ilişkiler, askeri ve siyasi konular, beşeri sorunlar, hedefler, hassasiyetler vs. devlet adamına brifing ya da notlar aracılığıyla aktarılır. Devlet adamının yapacağı bire-bir, heyetler arası ya da telefon görüşmeleri çoğunlukla hariciyelerin bu hafızaları çerçevesinde gerçekleşir.

Avrupa Birliği yetkililerine ya da tek tek AB ülkelerinin devlet adamlarına Türkiye ile görüşmeleri öncesinde standart brifingler verildiğini veya önlerine standart bilgi notları konulduğunu tahmin etmek güç değil.Neler var bu brifing ve notlarda?

1. Türkiye’ye tepeden bakacaksın. Daima sorguya çeker bir dil kullanacaksın. 

2. Türkiye’yi insan hakları ve basın/ifade özgürlüğü konusunda kıyasıya eleştireceksin.

3. Türkiye’nin ev ödevlerini yapmadığını iddia edeceksin. 

4. Kıbrıs, Yunanistan ve Ermenistan ile ilişkiler konusunda Türkiye’yi azarlayacaksın. 

5. Türkiye AB’nin teröre verdiği destekten şikâyet ederse, PKK ve FETÖ’nün AB sokaklarında elini kolunu sallayarak dolaştığını belgeleriyle ortaya koyarsa, terörün Avrupa’dan beslendiğini gösterirse, Gümrük Birliği, mülteciler, vize gibi konuları açarsa oyalayacaksın. 

Süleyman Seyfi Öğün: Erken final yok

Bir ara ABD ile Rusya’nın “Ortadoğu”da anlaştığı kanaâti hayli yaygındı. Bu kanâate dayanarak tahlil -spekülasyon- yapan çok sayıda kişi mevcûttu. Doğrusu biz o günlerde bu kanaâtten şüphe duymuş ve bu tarz bir ittifâkın kısmen mümkün olsa bile; bırakalım uzun vâdeyi, orta vâdede bile bir hükmü olamayacağını ifâde etmiştik. Bu bir kehânet yarışması değil elbette. Bahsi geçen ittifâk ihtimâlini geçerli görmememizin en başta gelen sebebi, dünyâya düzen vermek işinin sâdece ABD ve Rusya’ya kalmayacağını kestirmekten kaynaklanıyordu. Başta Britanya olmak üzere Almanya ve Fransa’nın olmadığı bir inisiyatifin sınırlı bir tesiri olacağını aşağı yukarı görebiliyorduk. Bugünlerde yaşananlar bizi haklı çıkarmış olsa gerekir

Filanca güç ile feşkemanca gücü ittifak ettirip meseleleri bir finâle taşıma işi en hafifiyle kolaycılıktır. Hâlbuki dünyâ târihi; en koyu düşmanlıkların en koyu yakınlaşmalardan geldiğini kâfi miktardaki misâllerle gösteriyor. En yakın sayılabilecek olanlara bir bakalım. Stalin Rusyası ile Hitler Almanyası II. Genel Savaşın hemen başında bir saldırmazlık anlaşması imzalamışlardı. 

Demek ki II. Genel Savaşın gidişâtı konusunda Rusya ve Almanya anlaşmıştı.. öyle mi? Pekiyi ne oldu? Almanya savaşın en kanlı cephelerini Rusya’da açmadı mı? Şimdi de reel ittifâka bir bakalım: Britanya, ABD ve Rusya, “dünyâyı Hitler belâsından kurtaran” üçlü olarak ne kadar geçinebildiler ki? Sâdece 5 sene kadar kısa bir zaman geçmişti ki, ABD‘de anti-komünizm ve Rus tehlikesi; kitlesel bir histeri hâline geldi. 

Beş sene evvel ittifâk eden iki güç, ölümcül bir savaşın eşiğinden zor belâ dönmedi mi? Hâsılı, sıcak savaşta ittifâk edenler, soğuk savaşta ölümcül bir düşmanlığa savruluyordu. Soğuk Savaşın bittiği yerde kurulan ittifâkların da âkıbeti, bir savrulmalar dizisi olursa şaşırmamak gerekir.Casus krizinden sonra yapılan yorum ve değerlendirmelerde de aynı finalist bakışın tesirlerini gördüğümü söylemeliyim. Şu aralar aceleyle, Britanya-ABD hattâ farklı sâiklerle de olsa Avrupa (AB)‘nın artık anlaştığını ve Ortadoğu’nun ve Doğu Akdeniz’in paylaşıldığını ifâde edenler çıkıyor. Bu durumda biz de yine aynı vaziyeti alacak ve tereddütlerimizi vurgulayacağız.